Çözümü göster
Evrensel ahlak yasasının imkânı ahlak felsefesinin temel problemlerindendir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Ahlak felsefesinin iki temel problemi şunlardır: Herkes için geçerli, evrensel bir ahlak yasası var mıdır? İnsan özgür müdür ve özgürlük ile sorumluluk nasıl ilişkilidir? Bu konuda bu problemlere verilen cevapları inceleyeceğiz.
Sokrates erdemin bilgi olduğunu, iyiyi bilenin iyiyi yapacağını savunur; iyi herkes için aynıdır. Farabi'ye göre ahlakın amacı mutluluktur ve mutluluk erdemli davranışlarla, akıl yoluyla ulaşılan evrensel bir hedeftir.
Kant'a göre ahlaki eylem ödev için yapılan eylemdir; "Öyle davran ki davranışının ilkesi herkes için genel bir yasa olabilsin." J. S. Mill'e göre ise en çok sayıda insana en çok mutluluğu sağlayan eylem iyidir; bu ölçüt herkes için geçerlidir (faydacılık).
Epiküros'a göre iyi hazdır; ancak kalıcı ve ölçülü hazlar aranmalıdır; ahlak bireyin hazzına bağlıdır. Hobbes'a göre insan doğası gereği bencildir; ahlak kuralları toplumun güvenliği için yapılan bir uzlaşmanın ürünüdür.
Stirner, bireyin kendi isteğinin dışında hiçbir ahlaki ölçüt tanımaz. Bentham ise iyiyi haz ve acı hesabıyla belirler; eylemin değeri sonuçlarının yarattığı hazza göre ölçülür. Bu görüşler ahlakın kişiye, duruma veya toplumsal uzlaşmaya göre değiştiğini öne çıkarır.
Determinizm (belirlenimcilik) insan eylemlerinin önceden belirlenmiş nedenlere bağlı olduğunu savunur; bu görüşte özgürlük sınırlıdır. İndeterminizm insanın tamamen özgür olduğunu savunur. Otodeterminizm (öz belirlenim) ise insanın koşullarla sınırlı olsa da kendi kararlarını verebildiğini, dolayısıyla eylemlerinden sorumlu olduğunu savunur.
Sorumluluk özgürlüğe bağlıdır: Tamamen zorunluluk altında yapılan bir eylemden kişi aynı ölçüde sorumlu tutulamaz.
Örnek 1. "Bir davranışın iyi olup olmadığını anlamak için şunu sor: Herkes böyle davransaydı ne olurdu?" Bu görüş hangi filozofa aittir?
Davranış ilkesinin herkes için yasa olabilmesini ölçüt alan Kant'a aittir.
Örnek 2. "İnsanlar bencildir; ahlak kuralları yalnızca birbirimize zarar vermemek için yapılmış bir uzlaşmadır." görüşü evrensel ahlak yasası konusunda hangi tutumu gösterir?
Evrensel ahlak yasasını kabul etmeyen tutumu gösterir; Hobbes'un görüşüne yakındır.
Örnek 3. Otodeterminizm determinizmden nasıl ayrılır?
Determinizm eylemleri tümüyle önceden belirlenmiş sayar; otodeterminizm ise koşulların insanı sınırladığını ama son kararı insanın verdiğini kabul eder.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.