Çözümü göster
Bilimin ne olduğu ve ayırt edici ölçütü bilim felsefesinin temel problemlerindendir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bilim felsefesinin temel problemleri şunlardır: Bilim nedir ve bilim olanı olmayandan nasıl ayırırız? Bilimi oluşturan unsurlar ve bilimsel yöntem nedir? Bu konuda klasik ve çağdaş bilim anlayışlarını ve Carnap, Popper ve Kuhn'un görüşlerini inceleyeceğiz.
Bir bilgi alanının bilim sayılması için sistemli gözlem ve deneye dayanması, sınanabilir olması ve tutarlı bir yöntem kullanması beklenir. Astronomi bilimdir, astroloji ise sınanabilir öngörüler sunmadığı için bilim sayılmaz.
Klasik bilim anlayışı, bilimi nesnel gözlem ve deneye dayalı, birikimli olarak ilerleyen ve kesin bilgiye ulaşan bir etkinlik olarak görür. Çağdaş bilim anlayışı ise bilimin bilim insanlarının topluluğu içinde, tarihsel ve toplumsal bağlamda geliştiğini ve bilginin değişebileceğini vurgular.
R. Carnap (mantıkçı pozitivizm): Bir önermenin anlamlı ve bilimsel olması için deney ve gözlemle doğrulanabilir olması gerekir; doğrulanamayan metafizik önermeler bilimsel değildir.
K. Popper: Bilimsel kuramlar hiçbir zaman kesin olarak doğrulanamaz; çünkü sonsuz sayıda gözlem yapılamaz. Bir kuramın bilimsel olması için yanlışlanabilir olması gerekir. "Bütün kuğular beyazdır." önermesi tek bir siyah kuğunun gözlenmesiyle yanlışlanabilir; bu yüzden bilimseldir.
T. S. Kuhn'a göre bilim birikimli değil, sıçramalı ilerler. Bir dönemde bilim insanlarının paylaştığı paradigma içinde yürütülen çalışmalara olağan bilim denir. Paradigmayla açıklanamayan sorunlar (anomaliler) biriktiğinde bunalım doğar ve yeni bir paradigma eskisinin yerini alır; buna bilimsel devrim denir.
Dünya merkezli evren anlayışından Güneş merkezli evren anlayışına geçiş bir paradigma değişimine örnektir.
Örnek 1. "Bir kuramı bilimsel yapan, onu yanlışlayabilecek bir gözlemin tanımlanabilmesidir." görüşü kime aittir?
Yanlışlanabilirlik ölçütünü öne süren K. Popper'a aittir.
Örnek 2. "Güneş merkezli evren modelinin kabul edilmesi" Kuhn'a göre neyin örneğidir?
Eski paradigmanın yerini yenisinin aldığı bilimsel devrimin (paradigma değişiminin) örneğidir.
Örnek 3. Carnap'a göre "Ruh ölümsüzdür." önermesi neden bilimsel değildir?
Deney ve gözlemle doğrulanamadığı için Carnap'a göre bilimsel ve anlamlı bir önerme sayılmaz.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.