MegaSoru

Makro ve Mikro Ölçekli Deneyler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Makro ve Mikro Ölçekli Deneyler Konu Anlatımı

Bir okul laboratuvarında yapılan tek bir deney yalnızca birkaç gram kimyasal kullanıyor gibi görünebilir; ama aynı deney yıl boyunca yüzlerce öğrenciyle yapıldığında kullanılan kimyasal ve su miktarı ile oluşan atık büyür. Mikro ölçekli deneyler, aynı öğrenme amacını çok daha az madde ve atıkla gerçekleştirmeyi hedefler.

Makro ve mikro ölçek

Makro ölçekli deneylerde beher ve deney tüpü gibi araçlarla görece büyük miktarlarda (onlarca mililitre) çözelti kullanılır. Mikro ölçekli deneylerde ise damlalık, kuyucuklu plaka ve küçük şırıngalar gibi araçlarla aynı tepkimeler damla düzeyinde gerçekleştirilir. Gözlenen kimyasal değişim aynıdır; değişen, kullanılan madde miktarıdır.

Ekosisteme etkileri karşılaştırmak

İki ölçek üç ölçüte göre karşılaştırılır:
• Kimyasal madde miktarı: Mikro ölçekte çok daha az kimyasal kullanılır.
• Su miktarı: Çözelti hazırlama ve temizlik için harcanan su azalır; bu, su ayak izini küçültür.
• Kimyasal kirlilik miktarı: Oluşan atık azalır, atığın arıtılması kolaylaşır.
Ayrıca mikro ölçek laboratuvar güvenliğini artırır ve maliyeti düşürür. Bu yaklaşım yeşil kimyanın ve sürdürülebilir kalkınmanın temiz su ve sanitasyon hedefinin (6. hedef) ilkeleriyle uyumludur. Bazı durumlarda mikro ölçeğin sınırlılıkları da vardır: çok küçük miktarlarda gözlem zorlaşabilir ve ölçüm hassasiyeti azalabilir.

Atom ekonomisi

Yeşil kimyanın bir başka kavramı atom ekonomisidir: tepkenlerdeki atomların ne kadarının istenen ürüne dönüştüğünü gösterir.
Atom ekonomisi = (istenen ürünün mol kütlesi / tepkenlerin toplam mol kütlesi) · 100
Atom ekonomisi yüksek tepkimelerde atıkla kaybedilen atom azdır. Örneğin bütün tepken atomlarının tek bir ürüne dönüştüğü bir birleşme tepkimesinin atom ekonomisi 100'dür.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Aynı tepkime makro ölçekte 50 mL, mikro ölçekte 2 mL çözeltiyle yapılıyor. Mikro ölçekte kullanılan çözelti makro ölçeğin kaçta biridir ve bu farkın çevresel önemi nedir?

Mikro ölçekte kullanılan çözelti 50 / 2 = 25 kat daha azdır, yani makro ölçeğin yirmi beşte biridir. Daha az kimyasal kullanıldığı için oluşan atık, temizlik için harcanan su ve çevreye yayılabilecek kimyasal kirlilik de azalır.

Örnek 2. A + B → C + D tepkimesinde istenen ürün C'dir. Tepkenlerin toplam mol kütlesi 200 g/mol, C'nin mol kütlesi 150 g/mol ise atom ekonomisi kaçtır?

Atom ekonomisi = (150 / 200) · 100 = 75'tir. Tepken atomlarının kütlece yüzde 25'i istenen ürüne değil, D yan ürününe gider.

Örnek 3. Bir öğrenci yalnızca kullanılan kimyasal miktarına bakarak mikro ölçekli deneyin her açıdan daha iyi olduğunu söylüyor. Bu değerlendirme neden eksiktir?

Karşılaştırma tek bir ölçüte dayanmaktadır. Su miktarı ve atık miktarı da değerlendirilmelidir; ayrıca mikro ölçekte gözlemin zorlaşması ya da ölçüm hassasiyetinin azalması gibi sınırlılıklar da hesaba katılmalıdır. Yargı birden fazla ölçüte dayanmalıdır.

Özetle

  • Mikro ölçekli deneylerde aynı tepkime çok daha az madde ile gerçekleştirilir.
  • Karşılaştırma ölçütleri kimyasal madde miktarı, su miktarı ve kimyasal kirlilik miktarıdır.
  • Mikro ölçek atığı, su ayak izini ve maliyeti azaltır, güvenliği artırır.
  • Atom ekonomisi, tepken atomlarının ne kadarının istenen ürüne dönüştüğünü gösterir.
  • Değerlendirme tek ölçüte değil, birden fazla ölçüte dayanmalıdır.

Makro ve Mikro Ölçekli Deneyler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Mikro ölçekli deneylerin makro ölçekli deneylere göre temel farkı hangisidir?
AÇok daha az miktarda kimyasal madde ile yapılması
BDaha büyük cam malzemelerle yapılması
CDaha fazla atık oluşturması
DHer zaman daha uzun sürmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Mikro ölçekte kimyasal madde miktarı büyük ölçüde azaltılır.
2Kolay
Bir deney makro ölçekte 5 L, mikro ölçekte 0,2 L su gerektiriyor. Mikro ölçekte kaç litre su tasarruf edilir?
A5,2
B0,2
C25
D4,8
Çözümü göster
Doğru cevap: D
5 − 0,2 = 4,8 L.
3Orta
Mikro ölçekli deneylerin çevreye etkisi açısından üstünlüğü hangisidir?
ADaha fazla atık oluşturması
BDaha az kimyasal atık ve daha az su kullanımı
CDaha çok enerji tüketmesi
DDaha fazla gaz salınımı
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Kullanılan madde azaldıkça atık ve temizlik suyu da azalır.
4Orta
Bir deneyin makro yerine mikro ölçekte yapılması kimyasal kirlilik ölçütüne göre nasıl değerlendirilir?
AKirlilik artar
BKirlilik değişmez
COrtama verilen kimyasal madde miktarı azaldığı için kirlilik azalır
DKirlilik ölçülemez
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Az madde kullanımı az atık demektir.
5Zor
ÖlçütMakroMikroKimyasal (g)502Su (L)100,5
Tabloda aynı deneyin makro ve mikro ölçekte yapılmasıyla ilgili veriler verilmiştir. Bu verilere göre hangisi söylenebilir?
AMakro ölçek daha az atık oluşturmuştur
BMikro ölçek hem kimyasal hem su kullanımını azaltmıştır
Cİki yöntemde su kullanımı eşittir
DMikro ölçek daha fazla kimyasal kullanmıştır
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Mikro ölçekte 2 g kimyasal ve 0,5 L su kullanılmıştır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular