MegaSoru

Su Kaynakları 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Su Kaynakları Konu Anlatımı

Su kaynaklarını sınıflandırırken önce hangi ölçütün kullanılacağı belirlenir. Aynı kaynak farklı ölçütlere göre farklı kümelerde yer alabilir; bu nedenle ölçüt açıkça yazılmalıdır.

Sınıflandırma ölçütleri

Fiziksel ve kimyasal özelliğe göre su kaynakları tatlı su ve tuzlu su olarak ayrılır. Bulunduğu yere göre ise yüzey suları, yer altı suları, buzullar ve atmosferdeki su gibi kümelere ayrılır. Kullanım amacı da bir ölçüttür; içme, sulama, enerji üretimi gibi.
Bir sınıflandırmada ölçüt belirlenir, kaynaklar bu ölçüte göre ayrıştırılır ve gruplar adlandırılır; bu adım etiketleme olarak bilinir.

Dünyadaki su ve tatlı su

Yeryüzündeki suyun büyük bölümü okyanus ve denizlerde bulunan tuzlu sudur. Tatlı su toplam suyun küçük bir kısmıdır ve bunun da önemli bölümü buzullarda ve yer altında depolanmıştır. Akarsu ve göllerde bulunan, insanın kolayca erişebildiği tatlı su ise toplamın çok küçük bir payını oluşturur.

Tatlı suyun sınırlı olduğu yerlerde sorunlar

Tatlı suyun az olduğu yerlerde içme ve sulama suyu sıkıntısı, tarımsal üretimde düşüş, su kaynakları üzerinde rekabet, göç ve sağlık sorunları yaşanabilir. Su kaynaklarının dünyadaki dağılışı dengeli değildir; bazı bölgeler suya kolay ulaşırken bazıları kıtlık yaşar.

Türkiye ve dünyada dağılış

Dağılışı yorumlarken veri tablosu ya da harita verilir; hangi bölgede hangi kaynağın baskın olduğuna ve kişi başına düşen su miktarındaki farklara dikkat edilir. Kesin litre ya da yüzde değerlerini ezberlemek gerekmez; verilen veriye göre sınıflandırma ve ölçüt belirleme yapılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir su kaynağı listesinde göl, buzul, yer altı suyu ve deniz yer alıyor. "Bulunduğu yer" ölçütüne göre bu kaynaklar nasıl gruplanabilir?

Göl yüzey suyu grubunda, yer altı suyu yer altı grubunda, buzul buzullar grubunda yer alır. Deniz ise ölçüte bağlı olarak yüzey suları içinde ya da tuzlu su kaynağı olarak ayrı ele alınır.

Örnek 2. Bir öğrenci "tatlı su ve tuzlu su" ölçütünü kullanıyor. Bir göl bu ölçüte göre hangi gruba girer?

Tuzluluğu düşükse tatlı su grubuna girer. Aynı göl, "bulunduğu yer" ölçütüne göre yüzey suyu grubunda da yer alabilir.

Örnek 3. Bir bölgede tatlı su kaynağı sınırlıdır. Hangi sorunlar beklenebilir?

İçme suyu temininde zorluk, tarımsal sulamada kısıtlanma, kaynaklar üzerinde rekabet ve göç gibi sorunlar beklenebilir.

Özetle

  • Sınıflandırmada önce ölçüt belirlenir.
  • Tatlı su yeryüzündeki toplam suyun küçük bir bölümüdür.
  • Bulunduğu yere göre yüzey suları, yer altı suları, buzullar ve atmosferdeki su ayrılır.
  • Suyun dağılışı dengeli değildir; sınırlı olduğu yerlerde sorunlar görülür.

Su Kaynakları — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Kayaçların çatlak ve gözeneklerinde yer yüzeyinin altında biriken su hangi gruptadır?
AOkyanus suyu
BBuzul buzu
CYer altı suyu
DAtmosferdeki su buharı
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Yer altı suyu yüzeyin altındaki kayaç ve zemin boşluklarında bulunur. Tanım yalnız büyük yer altı mağaralarında biriken suyla sınırlı değildir.
2Kolay
Dünya su varlığının büyük bölümünü hangi grup oluşturur?
AAkarsulardaki tatlı sular
BOkyanus ve denizlerdeki tuzlu sular
CTatlı su göllerindeki sular
DAtmosferdeki su buharı
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Dünya suyunun büyük bölümü okyanus ve denizlerdeki tuzlu sulardır. Tatlı su bunun küçük bir bölümüdür; kesin oran ezberi bu sorunun çözümü için gerekli değildir.
3Orta
İki gölün biri tatlı, diğeri tuzlu su içeriyor. Bu iki gölü ayıran sınıflandırmada hangi ölçüt kullanılmıştır?
AÇözünmüş tuz içeriği
BBulunduğu yarım küre
CSuyun akış yönü
DGöl kıyısının uzunluğu
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Tatlı ve tuzlu ayrımı çözünmüş tuz içeriğine dayanır. İki örnek de göl olsa bile kimyasal özellik bakımından farklı sınıflarda bulunabilir.
4Orta
Bir öğrenci buzullar katı olduğu için tatlı su kaynaklarına alınamayacağını söylüyor. Doğru düzeltme hangisidir?
AKatı olan bütün sular tuzlu su kabul edilmelidir.
BTatlı su terimi yalnız akmakta olan sular için kullanılmalıdır.
CBuzulun tatlı su sayılması bütün buzulların sıvı olduğunu gösterir.
DFiziksel hâl ile tuzluluk ayrı ölçütlerdir; buzul buzu tatlı su depolarındandır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Buzul suyu katı hâlde depolanabilir ve tatlı su kaynakları içinde yer alır. Hâl, kimyasal sınıfın yerine geçen bir ölçüt değildir.
5Zor
ÖrnekYerHâlTuzlulukKYer altıSıvıTuzluLYüzeySıvıTatlıMYer altıSıvıTatlıNYüzeyKatıTatlı
Kurgusal tablodan "yer altı – sıvı – tatlı" etiketlerini birlikte taşıyan örnek hangisidir?
AM
BK
CL
DN
Çözümü göster
Doğru cevap: A
M yer altında, sıvı ve tatlıdır. K'nin tuzluluğu, L'nin bulunduğu yer, N'nin fiziksel hâli istenen bileşimden farklıdır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular