MegaSoru

Web Tabanlı CBS Uygulamaları 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Web Tabanlı CBS Uygulamaları Konu Anlatımı

Web tabanlı coğrafi bilgi sistemleri (CBS), harita ve mekânsal verilere internet tarayıcısı üzerinden ulaşmayı sağlar. Bu konuda haritaları okumak, çözümlemek ve haritalardan çıkarım yapmak ön plandadır.

Web CBS nedir?

Web CBS, mekânsal verilerin bulut bilişim gibi altyapılarda tutulduğu ve kullanıcının özel bir yazılım kurmadan tarayıcıyla eriştiği sistemdir. Bu sistemlerde harita katmanları açılıp kapatılabilir, bir noktaya tıklanıp bilgisine ulaşılabilir, çeşitli sorgulamalar yapılabilir.
Yaşayan atlas gibi uygulamalar, verilerin güncellenmesiyle haritaların sürekli yenilendiği örneklerdir.

Temel kavramlar

Katman, aynı konuya ait verilerin ayrı bir harita düzeyi olarak tutulmasıdır; örneğin yollar, akarsular, yerleşmeler ayrı katmanlardır. Öz nitelik tablosu, haritadaki her ögenin özelliklerini satırlar hâlinde veren tablodur. Sembol, haritada bir ögeyi temsil eden işarettir. Detay ve genelleme ise ölçeğe göre haritada gösterilen bilginin miktarını belirler; ölçek küçüldükçe ayrıntı azalır, genelleme artar.

Veri kaynakları ve kullanıcı işlemleri

Mekânsal veriler resmî kurumların yayımladığı veri platformlarından alınabilir. Kullanıcı veri girişi yapabilir, veriyi görüntüleyebilir, sorgulama ile belirli bir koşulu sağlayan ögeleri bulabilir. Yazılımın menü ve komut adlarını ezberlemek değil, bu işlemlerin ne işe yaradığını bilmek önemlidir.

Haritadan çıkarım

Harita okurken önce başlık, ölçek, lejant ve katmanlara bakılır. Sonra ögelerin dağılışı incelenir; yoğunlaşma, boşluk ve bağlantılar fark edilir. Çıkarım yapılırken haritanın verdiği bilgiyle sınırlı kalınır. Harita oluşturma da bir süreçtir: amaç belirlenir, veri seçilir, uygun sembol ve ölçek kullanılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir web haritasında okullar ve ana yollar ayrı katmanlar olarak sunuluyor. Okul katmanı kapatılırsa haritada ne kaybolur?

Yalnızca okullara ait simgeler kaybolur; yol katmanı görünmeye devam eder. Katmanlar birbirinden bağımsız açılıp kapatılabilir.

Örnek 2. Bir kullanıcı haritada bir parka tıklayarak alanının büyüklüğünü ve işletmeci kurumunu öğreniyor. Bu bilgiler hangi tabloda tutulur?

Öz nitelik tablosunda tutulur. Tablodaki her satır bir harita ögesine, her sütun ise o ögenin bir özelliğine karşılık gelir.

Örnek 3. Aynı bölgenin küçük ölçekli ve büyük ölçekli haritaları karşılaştırılıyor. Hangisinde daha çok ayrıntı beklenir?

Büyük ölçekli haritada. Ölçek büyüdükçe gösterilen alan küçülür ve ayrıntı artar; küçük ölçekli haritada genelleme yapılır.

Özetle

  • Web CBS, mekânsal verilere tarayıcı üzerinden erişim sağlar.
  • Katman, öz nitelik tablosu ve sembol temel kavramlardır.
  • Ölçek küçüldükçe ayrıntı azalır, genelleme artar.
  • Haritadan çıkarım, haritanın verdiği bilgi ve veri kaynağıyla sınırlı yapılır.

Web Tabanlı CBS Uygulamaları — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Web tabanlı bir CBS uygulamasını yalnız harita fotoğrafından ayıran temel olanak hangisidir?
AYer bilgisi içermeyen bütün metinleri kendiliğinden haritaya dönüştürmek
BHaritadaki bütün bilgileri yalnız tek bir görüntü olarak sabitlemek
CDesteklenen araçlarla katman ve konuma bağlı bilgileri etkileşimli incelemek
DHaritanın görünümünden verilerin her zaman güncel olduğunu kesin bilmek
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Web CBS, uygulamanın sunduğu araçlara göre katmanları, konumları ve öz nitelikleri etkileşimli incelemeyi sağlar. Tek bir görüntü bu tür sorgulama olanaklarını kendi başına sunmaz.
2Kolay
Bir web CBS katmanında her satır bir okulu, sütunlar okul adı ve öğrenci sayısını gösteriyor. Bu görünümün adı nedir?
AÖlçek çubuğu
BÖz nitelik tablosu
CYön oku
DHarita altlığı
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Öz nitelik tablosu nesnelerin kayıtlı özelliklerini satır ve sütunlarla düzenler. Diğer öğeler konumlandırma ve harita okumaya yardım eder; aynı tablo işlevini görmez.
3Orta
Öğrenci bir web CBS'de okulların otobüs duraklarıyla konumsal ilişkisini inceleyecektir. Hangi katman çifti doğrudan gereklidir?
AOkul noktaları ve durak noktaları
Bİl sınırları ve yıllık tarım üretimi
CJeolojik birimler ve maden alanları
DYıllık yağış ve orman türleri
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Okul ve durak konumlarını birlikte görmek, aralarındaki mekânsal ilişkiyi incelemeyi sağlar. Diğer katmanlar bu sorunun iki temel unsurunu temsil etmez.
4Orta
Kurgusal uygulamada kütüphane noktasına tıklanınca adı, çalışma saati ve kapasitesi açılıyor. Öğrenci bu işlemle neye ulaşmıştır?
AHaritadaki bütün nesnelerin kesin arazi sınırlarına
BKütüphaneye giden en kısa yolun hesaplanmış sonucuna
CKatmanın veri kaynağı doğrulanmadan kesin güncellik kanıtına
DSeçilen nesnenin öz nitelik bilgilerine
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Açılır bilgi penceresi seçilen nesnenin kayıtlı özelliklerini gösterebilir. Tıklama tek başına güzergâh hesaplama veya verinin doğruluğunu kanıtlama işlemi değildir.
5Zor
KodKapasiteHafta sonuK90AçıkL150AçıkM180KapalıN120Açık
Kurgusal tabloda kapasitesi en az 120 kişi olan ve hafta sonu açık merkezler seçilecektir. Hangi kayıtlar seçilir?
AL ve N
BK ve L
CK ve M
DM ve N
Çözümü göster
Doğru cevap: A
L ve N hem kapasite eşiğini sağlar hem hafta sonu açıktır. K'nin kapasitesi yetersiz, M'nin kapasitesi yeterli olsa da hafta sonu kapalıdır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?