MegaSoru

Akıl-İnanç İlişkisine Yönelik Felsefi Görüş ve Argümanlar 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Akıl-İnanç İlişkisine Yönelik Felsefi Görüş ve Argümanlar Konu Anlatımı

Akıl ile inanç arasındaki ilişki felsefe tarihi boyunca farklı biçimlerde ele alınmıştır. Bu konuda Batı ve Türk-İslam düşüncesinden başlıca görüşleri karşılaştıracağız.

Hristiyan düşüncesinde akıl ve inanç

Tertullianus inancın aklın ötesinde olduğunu savunur; inancın akılla açıklanmaya çalışılmasına karşı çıkar ve aklın inancı temellendiremeyeceğini düşünür. Bu tutum irrasyonel (akıl dışı) bir inanç anlayışına örnek gösterilir.
Augustinus ise "Anlamak için inanıyorum." diyerek inancı anlamanın başlangıcı sayar; inanç akla yol gösterir, akıl da inancı anlamaya çalışır. S. Kierkegaard'a göre inanç, aklın kanıtlarına dayanmayan bir "inanç sıçraması", yani kişisel bir karar ve bağlanmadır.

İslam düşüncesinde akıl ve inanç

Farabi, akıl ile vahyin aynı hakikati farklı yollarla ifade ettiğini ve birbirleriyle çelişmediğini savunur; felsefe akılla, din ise sembollerle aynı hakikate ulaşır. Gazali ise aklın önemini kabul etmekle birlikte metafizik konularda aklın sınırlı olduğunu ve kesin bilginin kalbe doğan sezgi (keşf) yoluyla elde edilebileceğini savunur.

Türk düşüncesinde akıl ve gönül

Yûsuf Has Hâcib Kutadgu Bilig'de aklı ve bilgiyi insanı yücelten değerler olarak över; akıl iyi yönetimin ve erdemli hayatın temelidir. Hacı Bektaş Veli, Yunus Emre, Mevlana ve Âşık Paşa ise akıl ile birlikte gönlü ve sevgiyi öne çıkarır; hakikate ulaşmada aklın yanında gönlün de yol gösterdiği düşüncesini işler.
Bu görüşler rasyonellik (akla dayalılık), irrasyonellik (akıl dışılık) ve akıl-inanç-gönül uyumu bakımından karşılaştırılabilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. "Anlamak için inanıyorum." görüşü akıl-inanç ilişkisini nasıl kurar?

İnancı anlamanın başlangıcı sayar; inanç akla yol gösterir, akıl da inancı anlamaya çalışır. Bu görüş Augustinus'a aittir.

Örnek 2. Farabi'nin akıl-vahiy ilişkisine bakışı nasıl özetlenebilir?

Akıl ve vahiy aynı hakikati farklı yollarla ifade eder ve birbirleriyle çelişmez.

Örnek 3. Tertullianus ile Farabi'nin görüşleri hangi bakımdan ayrılır?

Tertullianus inancın akılla temellendirilemeyeceğini ve aklın ötesinde olduğunu savunur; Farabi ise akıl ile dinin uyumlu olduğunu düşünür.

Özetle

  • Tertullianus: inanç aklın ötesindedir, akılla temellendirilemez.
  • Augustinus: anlamak için inanırım; inanç akla yol gösterir.
  • Kierkegaard: inanç, kanıta dayanmayan kişisel bir inanç sıçramasıdır.
  • Farabi akıl ile vahyin uyumunu, Gazali aklın sınırlarını ve sezgiyi vurgular.
  • Yûsuf Has Hâcib aklı över; Yunus Emre, Mevlana ve diğerleri akılla birlikte gönlü öne çıkarır.

Akıl-İnanç İlişkisine Yönelik Felsefi Görüş ve Argümanlar — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
İnancın akıl üstü olduğunu savunan ve "saçma olduğu için inanıyorum" yaklaşımıyla anılan düşünür hangisidir?
ATertullianus
BAugustinus
CFarabi
DKant
Çözümü göster
Doğru cevap: A
"Saçma olduğu için inanıyorum" yaklaşımıyla anılan Tertullianus'tur.
2Orta
"Anlamak için inanıyorum." ilkesiyle anılan ve inancın aklı aydınlattığını savunan düşünür hangisidir?
ATertullianus
BAugustinus
CKierkegaard
DGazali
Çözümü göster
Doğru cevap: B
"Anlamak için inanıyorum" ilkesi Augustinus'a aittir.
3Orta
Akıl ile vahyin aynı hakikati farklı yollarla ifade ettiğini, dolayısıyla uyum içinde olduğunu savunan İslam filozofu hangisidir?
AGazali
BTertullianus
CFarabi
DKierkegaard
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Akıl ile vahyin uyumunu savunan Farabi'dir.
4Orta
Aklın sınırlı olduğunu ve kesin bilgiye sezgi (keşf) yoluyla ulaşılabileceğini savunan düşünür hangisidir?
AFarabi
BAugustinus
CTertullianus
DGazali
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Aklın sınırlarını vurgulayıp keşfi öne çıkaran Gazali'dir.
5Zor
"İnancın konusu aklın ölçütlerine sığmaz; akla aykırı görünmesi onun sıradan bir düşünce olmadığını gösterir."

Bu görüş hangi düşünürün yaklaşımına en yakındır?
ATertullianus
BFarabi
CAugustinus
DYûsuf Has Hâcib
Çözümü göster
Doğru cevap: A
İnancı aklın ölçütleri dışında gören yaklaşım Tertullianus'a yakındır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular