Çözümü göster
Kültürel pratikler mekânı kullanır ve biçimlendirir; oluşan mekân da insan ilişkilerine zemin sağlar. Salt doğal ölçüm bu etkileşimin tamamını göstermez.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Kültür, insanların toplum olarak oluşturduğu ve aktardığı yaşam biçimidir. Mekân ise bu yaşamın sürdüğü alandır. Bu konuda kültür ile mekân arasındaki etkileşimin coğrafi faktörlerle nasıl açıklanabileceği ele alınır.
Kültür; dil, inanç, gelenek, beslenme, barınma ve üretim biçimleri gibi öğeleri içerir. İnsan doğal çevreye uyum sağlarken çevreyi de değiştirir. Bu karşılıklı etkileşimin mekânda bıraktığı izlerin bütününe kültürel peyzaj denir. Yerleşme deseni, mimari, tarım alanlarının düzeni ve yol ağları kültürel peyzajın öğeleridir.
Mekânın coğrafi özelliklerini ve kültürel özelliklerini birlikte ele alan bakış, jeokültür kavramıyla ilişkilendirilir.
İklim barınma biçimini ve giyimi etkiler; sıcak ve kurak yerlerde kalın duvarlı ve küçük pencereli evler, bol yağışlı yerlerde eğimli çatılı evler yaygındır. Yer şekilleri yerleşme desenini belirler; eğimli arazide teras tarımı ve kademeli yerleşme, ovada dağınık ya da toplu yerleşme görülür. Su kaynakları yerleşmenin kuruluş yerini ve tarım biçimini etkiler. Bitki örtüsü ve yerel malzeme yapı malzemesini belirler; ormanlık yerlerde ahşap, taşlık yerlerde taş yapı yaygındır. Ekonomik faaliyetler de peyzajı biçimlendirir; kıyıda balıkçılık, ovada tarım, yaylalarda hayvancılık gibi.
Çevre kültürü etkilediği gibi kültür de çevreyi değiştirir. Teras yapılan bir yamaç, kurutulan bir bataklık ya da kurulan bir kent doğal çevrenin görünümünü değiştirir. Bu etkileşim zamanla da değişir; teknoloji, ulaşım ve ekonomik yapıdaki gelişmeler kültürel peyzajı dönüştürür.
Bu nedenle bir yerleşmenin kültürel peyzajı incelenirken hem doğal koşullar hem de zaman boyutu birlikte dikkate alınır.
Bu etkileşimi sorgularken önce bir yerleşme örneği seçilir ve ilgili sorular sorulur. Bilgi toplanır, düzenlenir ve çözümlenir. Sonuçlar paylaşılır. Farklı yerleşmeler kıyaslanarak aynı faktörün farklı yerlerde nasıl farklı kültürel iz bıraktığı görülür.
Örnek 1. Bol yağışlı ve ormanlık bir bölgede evlerin ahşaptan ve eğimli çatılı yapılmasını hangi coğrafi faktörlerle açıklarsınız?
Ormanlık olması yerel yapı malzemesi olarak ahşabın kolay bulunmasını sağlar. Bol yağış ise suyun kolay akması için eğimli çatıyı gerektirir. Burada bitki örtüsü ve iklim birlikte kültürel peyzajı şekillendirmiştir.
Örnek 2. Eğimli bir yamaçta tarım için basamaklar (teraslar) yapılması kültür-mekân etkileşiminde hangi yönü gösterir?
İnsanın doğal çevreye uyum sağlarken çevreyi de değiştirdiğini gösterir. Eğim tarımı zorlaştırdığı için insan araziyi yeniden düzenlemiş, bu da kültürel peyzajın bir öğesi olmuştur.
Örnek 3. Bir kıyı yerleşmesinde balıkçılığın yerini zamanla turizmin alması kültürel peyzajı nasıl etkiler?
Ekonomik faaliyet değiştiği için yapı türleri, yerleşmenin işlevi ve yaşam biçimi de değişir. Bu, kültürel peyzajın zamana bağlı olarak dönüştüğünü gösterir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.