MegaSoru

Ulaşım Sistemleri: Örnek Ülkeler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Ulaşım Sistemleri: Örnek Ülkeler Konu Anlatımı

Ulaşım sistemleri, ülkelerin coğrafi özelliklerine ve gelişmişlik düzeyine göre farklılaşır. Bu konuda örnek ülkelerin ulaşım sistemlerinin genel özelliklerini tanımlama, benzerlik ve farklılıklarını karşılaştırma ele alınır.

Coğrafi özelliklerin ulaşıma etkisi

Yer şekilleri ulaşım maliyetini belirler. Dağlık ülkelerde tünel, viyadük ve köprü gereksinimi, yol yapım maliyetini artırır; ovalık ülkelerde yol ve demir yolu daha kolay ve ucuz yapılır. Adalardan oluşan ya da uzun kıyı şeridine sahip ülkelerde deniz ve hava yolu daha önemlidir. Geniş yüzölçümlü ülkelerde uzun mesafeler için demir yolu ve hava yolu gelişir. İklim (kar, buzlanma, sel) ulaşımın sürekliliğini etkiler. Nüfusun dağılışı da ağın yoğunluğunu belirler.

Gelişmişlik düzeyinin etkisi

Gelişmişlik düzeyi, ulaşıma ayrılan yatırımı ve teknolojiyi etkiler. Yatırım kapasitesi yüksek ülkelerde hızlı tren, otoyol ağı ve büyük limanlar gelişmiş olabilir. Yatırım kapasitesi düşük ülkelerde ise ulaşım ağı sınırlı kalabilir. Ancak coğrafi koşullar ve ülkenin öncelikleri de belirleyicidir; gelişmişlik tek başına yeterli açıklama değildir.

Karşılaştırma ölçütleri

İki ülkenin ulaşım sistemleri; sistemlerin çeşitliliği (hangi ulaşım türlerinin var olduğu), ağın yoğunluğu ve dağılışı, ağırlıklı kullanılan sistem, coğrafi engellere uyum ve yatırım düzeyi gibi ölçütlerle karşılaştırılır. Benzerlikler ve farklılıklar listelenir. Karşılaştırma, ülkeleri iyi-kötü diye sıralamak için değil, ulaşımın coğrafi koşullarla ilişkisini görmek içindir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. A ülkesi dağlık, B ülkesi geniş ve düz bir ovadan oluşuyor. Hangi ülkede kara ve demir yolu yapım maliyeti daha yüksektir ve neden?

A ülkesinde daha yüksektir. Dağlık arazide tünel, viyadük ve köprü gereksinimi maliyeti artırır.

Örnek 2. Çok sayıda adadan oluşan bir ülkede hangi ulaşım sistemlerinin ağırlıkta olması beklenir?

Deniz yolu ve hava yolu ağırlıkta olması beklenir. Adalar arası bağlantı bu sistemlerle sağlanır.

Örnek 3. İki ülkede de demir yolu ağı gelişmiştir, ancak A'da yük, B'de yolcu taşımacılığı ağırlıklıdır. Bu durum karşılaştırmada nasıl yazılır?

Benzerlik: iki ülkede de demir yolu gelişmiştir. Farklılık: kullanım ağırlığı (yük ya da yolcu) farklıdır.

Özetle

  • Yer şekilleri, yüzölçümü, iklim ve nüfus dağılışı ülkelerin ulaşım sistemlerini etkiler.
  • Gelişmişlik düzeyi yatırım ve teknolojiyi etkiler; ama tek açıklayıcı faktör değildir.
  • Dağlık ülkelerde yol maliyeti artar, adalardan oluşan ülkelerde deniz ve hava yolu önem kazanır.
  • Karşılaştırma ölçütlere göre yapılır; benzerlik ve farklılıklar listelenir.
  • Karşılaştırma, ülkeleri sıralamak için değil, coğrafi ilişkiyi görmek içindir.

Ulaşım Sistemleri: Örnek Ülkeler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
İki ülkenin ulaşım sistemlerini karşılaştıran bir öğrenci aynı yıl için hangi bilgiyi her iki ülkede de toplamalıdır?
ABirinde toplam yük tonunu, diğerinde yalnız raylı yolcu payını
BBirinde kent içi binişleri, diğerinde yalnız uluslararası yolcuları
CYolcu taşımacılığında kullanılan ulaşım türlerinin paylarını
DBirinde ağ uzunluğunu, diğerinde yalnız trenlerin azami hızını
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Aynı tanım, dönem ve kapsamla elde edilen paylar karşılaştırılabilir. Farklı olguları ölçen bilgiler aynı ölçüt gibi kullanılamaz.
2Kolay
Kurgusal K'de şehirler arası yolcu-kilometrenin %60'ı kara, %30'u demir, %10'u hava yoluyla; L'de %60'ı kara, %10'u demir, %30'u hava yoluyla taşınır. Hangisi iki sistemi doğru karşılaştırır?
AKara yolu payları eşit olduğundan bütün türlerin bileşimi aynıdır.
Bİkisinde kara yolu baskındır; ikincil tür K'de demir, L'de hava yoludur.
Cİkisinde ikincil tür demir yoludur; hava yolu payları eşittir.
DK'de kara, L'de hava yolu en yüksek paya sahiptir.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Her iki ülkede en büyük pay %60 ile kara yoludur. K'de demir yolu %30 ile ikinci; L'de hava yolu %30 ile ikincidir. Tek türde eşitlik bütün dağılımı eşitlemez.
3Orta
İsviçre Federal Ulaştırma Ofisi, Alp taban tünellerinin daha düşük eğimli demir yolu bağlantısı oluşturduğunu açıklar. Düz ovalardaki hatlara göre bu yatırımın temel gerekçesi nedir?
ADağ engelini düşük eğimli bir geçişle aşma gereksinimi
BTünelin yapıldığı yerde yükselti farklarının doğal olarak yok olması
CDemir yolunun yalnız deniz kıyılarında işletilebilmesi
DDağlık alanda hiçbir teknik yapıya ihtiyaç bulunmaması
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Dağlar güzergâh ve eğim koşullarını etkiler. Taban tüneli bu fiziksel engeli teknik bir çözümle aşar; dağların ortadan kalkması veya her yerde aynı yatırımın gerekli olması söz konusu değildir.
4Orta
Hollanda hükûmeti, Rotterdam ile iç bölgeler arasındaki büyük hacimli yüklerde iç su yollarının kara yoluna tamamlayıcı rolünü vurgular. Bu örnekte hangi ilişki öne çıkar?
Aİç su yolu yüklerinin kara ve demir yoluyla hiç ilişki kurmaması
BDeniz limanının iç bölgeyle bağlantıya ihtiyaç duymaması
CLiman varlığının bütün akarsuları taşımaya uygun hâle getirmesi
DLiman akışının kullanılabilir iç su yolu ağıyla desteklenmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: D
İç su yolu limanın gerisindeki bölgelere yük aktarımında rol oynar. Bu rol başka türlerle bağlantı kurabilir; liman bulunması her akarsuyun seyrüsefer koşulunu kendiliğinden uygun yapmaz.
5Zor
ÜlkeHat uzunluğuYüzölçümüK4.000 km100.000 km²L6.000 km300.000 km²
Tabloda aynı tür işletmedeki hatlar ölçülmüştür. 1.000 km² başına demir yolu uzunluğu karşılaştırıldığında hangisi doğrudur?
AL'nin toplam hattı daha uzun, K'nin alan başına yoğunluğu daha yüksektir.
BK'nin toplam hattı daha kısa olduğundan alan başına 20 km düşer.
Cİki ülkede de alan başına yoğunluk 60 km'dir.
DL'nin toplam hattı uzun olduğu için yoğunluğu da mutlaka daha yüksektir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
K'de 4.000/100.000×1.000=40, L'de 6.000/300.000×1.000=20 km düşer. Toplam uzunluk ve ağ yoğunluğu farklı sıralamalar verebilir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular