Çözümü göster
Tematik harita seçilmiş bir konu veya değişkenin mekânsal dağılışını vurgular. Altlıkta başka bilgiler bulunması temel temayı değiştirmez.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Web tabanlı Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), mekânsal verilerin internet üzerinden görüntülenmesini, işlenmesini ve haritalanmasını sağlar. Bu konuda tematik haritaların nasıl okunacağı, çözümleneceği, bunlardan nasıl çıkarım yapılacağı ve nasıl harita oluşturulacağı ele alınır.
Web tabanlı CBS'de mekânsal veriler katmanlar hâlinde tutulur. Her katman ayrı bir konuyu gösterir; örneğin yollar, nüfus ya da sıcaklık. Bir katmandaki öğelerin sayısal ve sözel bilgileri öz nitelik tablosunda yer alır. Katmanlar birleştirilip çakıştırılarak aralarındaki ilişki incelenebilir.
Veri girişi, veri görüntüleme ve analiz bu sistemlerin temel işlevleridir. Türkiye İstatistik Kurumu, Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Ulusal Akıllı Şehir Açık Veri Platformu, Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi ve kent bilgi sistemleri gibi resmî kaynaklardan veri alınabilir.
Tematik haritalar belirli bir konuyu gösterir. Başlıca türleri şunlardır. Korokromatik haritada nitel kategoriler (örneğin arazi kullanım türü) renklerle ayrılır. Koroplet haritada idari birimlere ait sayısal değerler, veri aralıklarına göre renk tonlarıyla gösterilir. Noktalama haritasında her nokta belirli bir miktarı temsil eder ve noktaların sıklığı yoğunluğu gösterir. Akış haritasında hareketin yönü ve miktarı oklarla gösterilir. İzometrik ve izoplet haritalarda eş değerli noktalar çizgilerle birleştirilir. Oransal ve kartogram türlerinde değerler simgelerin boyutu ya da biçimiyle ifade edilir.
Hangi tür seçileceği verinin niteliğine ve haritanın amacına bağlıdır.
Önce haritanın başlığı, lejandı ve veri aralıkları incelenir; harita okunur. Sonra hangi bölgelerde değerlerin yüksek ya da düşük olduğu, dağılışın nasıl bir desen oluşturduğu çözümlenir. Son olarak bu dağılışın nedenleri ve olası sonuçları hakkında çıkarım yapılır.
Veri aralığı ve sembol seçimi okunuşu etkiler. Aynı veri farklı aralıklarla bölündüğünde harita farklı bir görünüm kazanabilir; bu yüzden aralıkların nasıl seçildiğine dikkat edilmelidir.
Tematik harita oluşturulurken şu sıra izlenir. Önce amaç ve konu belirlenir, veri resmî bir kaynaktan alınır ve tasnif edilir (örneğin illere göre sıralanır). Veri öz nitelik tablosuna girilir, altlık harita seçilir, veri aralıkları ve semboller belirlenir ve harita görüntülenir. Farklı veriler çakıştırılarak çakıştırma haritası; metin, görsel ve video eklenerek dijital hikâye haritası oluşturulabilir.
Bu süreçte kişisel verilerin korunmasına dikkat edilir; bireyleri tanımlayan bilgiler harita üzerinde paylaşılmamalıdır.
Örnek 1. Bir ülkede illere göre kişi başına düşen ortalama gelir sayısal değerlerle elde edilmiştir. Bu veriyi göstermek için hangi tematik harita türü uygundur?
İl gibi idari birimlere ait sayısal bir değer söz konusu olduğundan koroplet harita uygundur. Değerler aralıklara ayrılır ve her aralığa bir renk tonu verilir.
Örnek 2. Bir haritada illerin arazi kullanım türleri (tarım, orman, yerleşme) farklı renklerle gösteriliyor. Bu harita hangi türdendir?
Nitel kategoriler renklerle ayrıldığı için korokromatik haritadır. Renkler değer büyüklüğünü değil, kategori farkını gösterir.
Örnek 3. Bir öğrenci, nüfus yoğunluğu haritası ile ulaşım ağı haritasını aynı ekranda üst üste getirerek inceliyor. Bu işlem nedir ve ne işe yarar?
Katmanların çakıştırılmasıdır. Yoğun nüfuslu alanlarla ulaşım ağının örtüşüp örtüşmediğini görmeye ve iki veri arasında ilişki kurmaya yardım eder.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.