Çözümü göster
Bir maddenin tanecikleri çok düzenli, birbirine çok yakın ve sadece titreşebiliyorsa bu katı hâldedir. Katılarda tanecikler arası boşluk çok azdır ve tanecikler sadece bulundukları yerde titreşim hareketi yaparlar. Cevap: katı
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Maddeler, çevremizde gördüğümüz ve hissettiğimiz tüm varlıklardır. Maddenin yapısını anlamak, onun özelliklerini ve davranışlarını açıklamamız için gereklidir. Bu konuda maddelerin tanecikli, boşluklu ve hareketli yapısının ne olduğunu öğrenecek ve bu özelliklere göre maddeleri sınıflandırmayı göreceksin.
Bütün maddeler, çok küçük parçacıklardan yani taneciklerden oluşur. Bu tanecikler çıplak gözle görülemez. Tanecikler arasında ise boşluklar bulunur. Yani madde ne kadar katı olursa olsun, onun yapısında mutlaka tanecikler arası boşluklara rastlanır. Bu özellik hem katılar hem sıvılar hem de gazlar için geçerlidir. Maddelerin tanecikli ve boşluklu yapıda olması, onların bazı özelliklerinin açıklanmasını sağlar.
Maddenin tanecikleri durağan değildir, sürekli olarak kendi aralarında hareket ederler. Ancak taneciklerin hareket hızları, maddenin haline göre değişir. Katı maddelerde tanecikler arası boşluk çok az olduğu için hareketleri sınırlıdır, sadece titreşirler. Sıvılarda tanecikler birbirine daha uzak olup, hem titreşir hem de yer değiştirebilirler. Gazlarda ise tanecikler arasındaki boşluk çok büyüktür ve tanecikler her yöne hızlıca hareket edebilirler.
Katı maddelerde tanecikler birbirine çok yakın ve düzenli bir şekilde dizilmiştir. Bu yüzden katılar, belirli bir şekle ve hacme sahiptir. Sıvılarda tanecikler arasındaki boşluk daha fazladır ve tanecikler düzensizdir. Bu nedenle sıvılar, bulundukları kabın şeklini alır ama hacimleri sabittir. Gazlarda ise tanecikler arasında çok büyük boşluklar vardır ve tanecikler tamamen düzensizdir. Gazlar, hem bulundukları kabın şeklini hem de hacmini alırlar. Gazların sıkıştırılabilir olması da tanecikler arası boşluğun çok olmasından kaynaklanır.
Her maddenin tanecik büyüklüğü ve tanecikler arası boşluğu farklıdır. Bu nedenle maddeleri, taneciklerinin yerleşimi ve hareket özelliklerine göre; katı, sıvı veya gaz şeklinde farklı gruplara ayırabiliriz. Katılar "düzenli ve yakın tanecikli", sıvılar "düzensiz ve orta uzaklıkta tanecikli", gazlar ise "düzensiz ve çok uzak tanecikli" olarak etiketlenir. Ayrıca, taneciklerin hareket kabiliyetine bakarak da bu gruplandırmayı yapabiliriz.
Örnek 1. Bir tahta kalemi katı bir cisimdir. Tahta kalemin taneciklerinin konumu ve hareketliliği nasıldır?
Tahta kalemin tanecikleri birbirine çok yakındır ve düzenli bir şekilde dizilmiştir. Tanecikler sadece bulundukları yerde titreşim hareketi yapar, yer değiştiremezler. Bu yüzden tahta kalemin kendine özgü bir şekli ve hacmi vardır.
Örnek 2. Bir bardaktaki suyun taneciklerini ve hareketlerini inceleyelim.
Suyun tanecikleri birbirine yakındır ama aralarında katıdaki kadar sıkı bir yerleşim yoktur. Tanecikler düzensizdir ve hem titreşirler hem de birbirlerinin yanından kayarak hareket edebilirler. Bu sayede su, kabın şeklini alır ama hacmi değişmez.
Örnek 3. Bir balonun içindeki havanın taneciklerinin konumu ve hareketliliği nedir?
Hava bir gazdır. Balonun içindeki havanın tanecikleri arasında çok büyük boşluklar bulunur. Tanecikler tamamen düzensizdir ve çok hızlı hareket ederler. Bu nedenle gazlar sıkıştırılabilir ve kabın tüm hacmini doldururlar.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.