Devre Elemanlarının Sembolleri ve Devre Şeması Konu Anlatımı
Elektrik devrelerinde kullanılan elemanların herkes tarafından kolayca anlaşılması için bazı semboller kullanılır. Devreler bu sembollerle çizildiğinde herkesin aynı şekilde anlaması amaçlanır. Bu konuyu öğrenmek, elektrik devrelerini daha kolay anlamamıza ve çizebilmemize yardımcı olur.
Elektrik Devresi ve Elemanları
Elektrik devresi; ampul, pil, anahtar, pil yuvası, iletken kablo gibi elemanların bir araya gelmesiyle oluşur. Bu elemanların her biri devrede farklı bir işlevi yerine getirir. Mesela ampul ışık verirken, pil elektrik enerjisi sağlar.
Devre Elemanlarının Sembolleri
Her devre elemanını çizmek yerine onları temsil eden basit şekiller, yani semboller kullanılır. Örneğin ampul içinde çapraz çizgi bulunan bir daireyle, pil bir uzun ince ve bir kısa kalın çizgiyle, anahtar ise ucunda hareketli bir kol bulunan kesik bir çizgiyle gösterilir. Böylece aynı devre herkes tarafından aynı şekilde çizilir ve anlaşılır.
Sembolü Olan ve Olmayan Devre Elemanları
Bazı devre elemanlarının yaygın olarak kullanılan standart bir sembolü vardır (örneğin ampul, pil, anahtar). Ancak tüm elemanların sembolü yoktur. Sembolü olmayan ya da standart bir sembolü bulunmayan elemanlar da olabilir. Devre çizimlerinde mümkün olduğunca semboller kullanılır; sembolü olmayan elemanlar ise adlarıyla veya gerçek resimleriyle gösterilebilir.
Devre Elemanlarını Sembollerine Göre Gruplandırmak
Nesneleri devre şemasındaki sembollerine göre iki grupta inceleyebiliriz: sembolü olanlar (ampul, pil, anahtar, iletken tel gibi) ve sembolü olmayanlar (devre elemanı olmayan makas, kalem, lastik gibi nesneler). Bu gruplama sayesinde devre şemasında hangi elemanın sembolle gösterileceğini biliriz.
Sembollerin Niteliklerine Göre Etiketlenmesi
Semboller temel olarak devre elemanının ne işe yaradığını ve devredeki görevini yansıtmaktadır. Mesela pil enerji kaynağı, ampul ise enerji tüketicisidir. Devre elemanlarının sembollerini; 'enerji kaynağı', 'enerji tüketicisi' veya 'kontrol elemanı' gibi görevlerine göre de etiketleyebiliriz.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. Bir pil, bir ampul ve bir anahtar içeren bir devre kurmak istiyorsun. Bu elemanların devre şeması sembollerini belirt.
Pil: bir uzun ince ve bir kısa kalın çizgi. Ampul: içinde çapraz çizgi olan bir daire. Anahtar: kesik bir çizgi ve hareketli bir kol; kol kapanınca devre tamamlanır.
Örnek 2. Aşağıdaki nesnelerden hangilerinin devre şemasında sembolü vardır? Pil, iletken tel, makas, kalem.
Pil ve iletken telin devre şemasında sembolü vardır. Makas ve kalem devre elemanı olmadığı için sembolleri yoktur.
Örnek 3. Devredeki ampulün sembolü neyi temsil eder ve nasıl etiketlenebilir?
Ampulün sembolü, elektrik enerjisinin ışık enerjisine dönüştüğünü gösterir. Etiketlendiğinde 'enerji tüketicisi' ya da 'ışık kaynağı' olarak adlandırılabilir.
Özetle
- Devre elemanlarını göstermek için semboller kullanılır.
- Sembolü olan ve olmayan devre elemanları vardır.
- Sembolü olan elemanlar: pil, ampul, iletken tel, anahtar gibi standart parçalar.
- Devre elemanı olmayan nesnelerin devre şemasında sembolü yoktur.
- Her sembol, devredeki bir elemanın işlevini yansıtır ve göreviyle etiketlenebilir.
Devre Elemanlarının Sembolleri ve Devre Şeması — örnek sorular
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.
1Kolay
Aşağıda verilen devre elemanlarından hangisinin standart bir devre sembolü yoktur?
Aampul
Banahtar
Cplastik makas
Dpil
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Ampul, pil ve anahtarın standart devre sembolleri vardır. Fakat plastik makas bir devre elemanı değildir ve standart bir devre sembolü yoktur. Cevap: plastik makas
2Kolay
Aşağıdaki devre elemanlarından hangisinin standart bir devre sembolü vardır?
Alastik bant
Bkalem
Czil
Dtahta parçası
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Zil, elektrik devrelerinde kullanılan ve standart sembolü olan bir elemandır. Diğerleri (tahta parçası, lastik bant, kalem) devre elemanı değildir ve sembolleri yoktur. Cevap: zil
3Orta
Bir öğretmen, öğrencilerine bazı elektrik devresi elemanlarının isimlerini veriyor: anahtar, ampul, zil teli, pil, iletken tel. Bu elemanlardan hangileri devre şemalarında Sembolü Olanlar grubuna alınmalıdır?
Aanahtar, ampul, zil teli, pil
Bampul, pil, zil teli, anahtar
Canahtar, ampul, iletken tel, zil teli
Danahtar, ampul, pil, iletken tel
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Devre şemalarında anahtar, ampul, pil ve iletken telin standart sembolleri bulunmaktadır. Zil teli ise özel bir devre elemanı değildir ve sembolü yoktur. Sembolü olanlar: anahtar, ampul, pil, iletken tel.
Cevap: anahtar, ampul, pil, iletken tel
4Orta
Aşağıda bazı elektrik devresi elemanları verilmiştir:
- ampul
- pil
- kağıt ataşı
- anahtar
- elektrik motoru
Bu elemanları, 'Sembolü Olanlar' ve 'Sembolü Olmayanlar' olarak iki grupta toplarsak, aşağıdakilerden hangisi doğru olur?
ASembolü Olanlar: ampul, pil; Sembolü Olmayanlar: anahtar, elektrik motoru, kağıt ataşı
BSembolü Olanlar: ampul, pil, kağıt ataşı; Sembolü Olmayanlar: anahtar, elektrik motoru
CSembolü Olanlar: ampul, pil, anahtar; Sembolü Olmayanlar: kağıt ataşı, elektrik motoru
DSembolü Olanlar: ampul, pil, anahtar, elektrik motoru; Sembolü Olmayanlar: kağıt ataşı
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Ampul, pil, anahtar ve elektrik motorunun devre şemalarında standart sembolleri vardır. Kağıt ataşı ise devre elemanı olarak kullanılmaz ve sembolü yoktur. Bu nedenle ampul, pil, anahtar ve elektrik motoru 'Sembolü Olanlar', kağıt ataşı 'Sembolü Olmayanlar' grubuna girer.
Cevap: Sembolü Olanlar: ampul, pil, anahtar, elektrik motoru; Sembolü Olmayanlar: kağıt ataşı
5Zor
Aşağıda bazı devre elemanları ve sembol açıklamaları verilmiştir:
- X: "İçinde artı (+) ve eksi (–) kutupları bulunur, enerjiyi devreye sağlar."
- Y: "Bir ucu devreye, diğer ucu devreye bağlanır; elektrik akımını ileterek diğer elemanlara ulaşmasını sağlar."
Bu açıklamalara göre, X ve Y elemanlarının devre şemasındaki sembollerinin nitelikleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
AX: Işığa dönüştüren elemandır, Y: Enerji kaynağıdır.
BX: Devreyi açıp kapatan elemandır, Y: Enerji kaynağıdır.
CX: İletken tel, Y: Devreyi açıp kapatan elemandır.
DX: Enerji kaynağıdır, Y: İletken teldir.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
"Artı (+) ve eksi (–) kutbu olan ve enerjiyi devreye sağlayan" eleman pil olup, sembolü devreye enerji veren kaynağı temsil eder. "Elektrik akımını ileterek diğer elemanlara ulaşmasını sağlayan" eleman ise iletken teldir, sembolü sadece bağlantıyı gösterir, enerji kaynağı değildir. Cevap: X: Enerji kaynağı, Y: İletken tel.