Çözümü göster
Doğru cevap: Dağ. Dağ doğal olarak oluşmuştur; köprü, yol ve bina insan yapımıdır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Doğal ve beşerî çevre, yaşadığımız ilin özelliklerini ve hayatımızı şekillendirir. Bu çevrelerde zamanla çeşitli nedenlerle değişimler meydana gelir. Bu değişimler hem doğadan gelen etkilerle, hem de insanların faaliyetleriyle oluşur ve yaşamımızı farklı şekillerde etkiler. Konuyu anlamak, yaşadığımız yeri daha bilinçli gözlemlememizi sağlar.
Doğal çevre, insanların etkisi olmadan oluşan dağ, nehir, göl, deniz, orman, iklim gibi unsurlardan oluşur. Bir ilin doğal çevresi, o ilin arazisi, su kaynakları, bitki örtüsü ve hava koşullarıyla şekillenir. Doğal çevredeki değişimler genellikle deprem, sel, kuraklık, erozyon gibi doğal olaylardan kaynaklanır.
Beşerî çevre ise insanların doğayı değiştirerek oluşturduğu yerleşim alanları, yollar, parklar, fabrikalar gibi unsurlardan meydana gelir. Şehirleşme, yeni binalar ve yollar yapma, tarım alanlarını genişletme gibi faaliyetler beşerî çevreyi sürekli değiştirir. İnsanlar ihtiyaçlarına ve teknolojik gelişmelere göre çevrelerini geliştirir veya değiştirir.
Doğal çevredeki değişiklikler genellikle doğa olayları sonucu meydana gelir. Örneğin, bir bölgede yaşanan büyük bir sel sonucu, oradaki bitki örtüsü zarar görebilir ya da akarsu toprakları sürükleyerek şekilleri değiştirebilir. Beşerî çevredeki değişimler ise insan faaliyetleriyle oluşur. Nüfus artışıyla yeni konutlara ihtiyaç duyulur, bu yüzden ormanlık alanlar açılıp binalar yapılabilir. Sanayi ve tarım faaliyetleri de çevrenin şekillenmesinde etkilidir.
Doğal çevrede meydana gelen değişimler bazen olumlu, bazen de olumsuz sonuçlara yol açar. Örneğin, bir nehrin yatağının değişmesiyle yeni tarım alanları oluşabilir. Ama bir deprem şehirdeki binalara zarar verebilir. Beşerî çevredeki değişimler ise yerleşim alanlarının genişlemesi, trafik artışı, hava ve su kirliliği gibi etkiler doğurabilir. Ayrıca yeni iş imkanları da oluşabilir.
Kendi ilimizde yaşanan doğal ve beşerî değişimler, günlük yaşamımızı da etkiler. Örneğin, yoğun yağışlarla yaşanan sel sonucunda ulaşım aksayabilir veya yollar zarar görebilir. Yeni yapılan parklar ise insanların dinlenme ve eğlenme olanaklarını artırır. Doğal ve beşerî çevredeki değişiklikleri takip etmek, yaşadığımız çevreyi daha iyi anlamamıza ve korumamıza yardımcı olur.
Örnek 1. Son yıllarda yaşadığın ilde birçok tarım arazisinin üzerine konut yapılmaya başlandığını düşünelim. Bu değişimin nedeni ve sonuçları neler olabilir?
Nedeni, ilin nüfusunun artması ve daha fazla insanın konut ihtiyacının ortaya çıkmasıdır. Sonuç olarak tarım alanları azalır, yiyecek üretimi düşebilir ve doğa zarar görebilir. Ayrıca, şehirleşme ile yeni yol ve altyapı çalışmaları yapılır, trafik ve gürültü artabilir.
Örnek 2. Bir dere üzerinde yapılan HES (Hidroelektrik Santral) projesi ile suyun akış yolu değişmiş olsun. Bu değişimin doğal ve beşerî çevreye etkisi nedir?
Doğal çevrede, derenin eski yatağındaki canlıların yaşamı etkilenebilir ve su seviyesi değişebilir. Beşerî çevrede ise enerji üretimi artar, bölgede iş imkânı oluşabilir ama aynı zamanda bazı tarım alanları sular altında kalabilir.
Örnek 3. İlinde kısa süreli ama çok şiddetli bir yağışla sel felaketi yaşanmışsa bunun doğal ve beşerî çevredeki etkileri neler olur?
Doğal çevrede bazen toprak erozyonu olur, bitkiler zarar görebilir. Beşerî çevrede yollar ve evler zarar görebilir, insanlar mağdur olabilir. Sonrasında yeniden yapılanma için çalışmalar yapılması gerekir.
Örnek 4. Yaşadığın ilde büyük bir otoban projesi ile şehirdeki ulaşım kolaylaşmış. Bu değişiklik hangi yönleriyle çevreyi etkiler?
Otoban sayesinde ulaşım hızlanır ve trafik rahatlar. Ancak yolun yapımı sırasında bazı doğal alanlar tahrip olabilir, gürültü artar ve bazı hayvanların yaşam alanı daralabilir. Ekonomik hareketlilik artarken çevreye olan etkiler de göz önünde bulundurulmalıdır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.