MegaSoru

İsmi Niteleyen ve Belirten Sözcükler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

İsmi Niteleyen ve Belirten Sözcükler Konu Anlatımı

Dilimizde, isimlerin anlamını daha belirgin hâle getiren ya da onları daha iyi tanımlayan sözcükler vardır. Bu sözcükler sayesinde cümlelerde isimler hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olabiliriz. İsmi niteleyen ve belirten sözcükleri bilmek cümleleri daha iyi anlamamıza yardımcı olur.

İsmi Niteleyen Sözcükler (Sıfatlar)

Bir ismin rengini, durumunu, biçimini, sayısını veya diğer özelliklerini anlatan sözcüklere, ismi niteleyen sözcükler denir. Bu sözcüklere sıfat da denir. Sıfatlar, isimden önce gelerek ona ait bir özellik ekler. Örneğin, “kırmızı elma” ifadesinde "kırmızı" sözcüğü, elma kelimesini niteliyor (nasıl elma?).

İsmi Belirten Sözcükler (Belirtme Sıfatları)

İsmi belirten sözcükler, bir ismin hangi, kaç ya da kaçar olduğunu belirtir. Bunlar ismin türünü, miktarını ya da sınırını açıkça gösterir. Sayı bildiren sözcükler (iki, üç, beş), işaret bildiren sözcükler (bu, şu, o), belgisizlik bildiren sözcükler (bazı, birkaç, birçok) ve soru sözcükleri (hangi, kaç) ismi belirten sözcüklerdir.

İsmi Niteleyen ve Belirten Sözcükler Nasıl Ayırt Edilir?

Bir sözcüğün isimden önce gelerek o isimle ilgili nasıl sorusuna cevap vermesi, niteleyici yani sıfat olduğunu gösterir. Eğer bu sözcük hangi, kaç, kaçar gibi sorulara yanıt veriyor ve ismin miktarını, işaretini bildiriyorsa, belirtme sıfatıdır. Kısacası niteleme için nasıl, belirtme için hangi, kaç gibi sorular sorulur.

Cümlede Nasıl Bulunur?

Cümlede ismin önündeki sözcüğe ne anlama geldiğini sormalıyız. Eğer bu sözcük ismi güzel, uzun, eski gibi özelliklerle anlatıyorsa niteleyen sözcüktür; kaç, hangi, bu, o gibi açıklıyorsa belirten sözcüktür. Ancak ismin önündeki her sözcük sıfat değildir: “okul çantası” sözünde “okul” bir isimdir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Sarı bisiklet bahçede duruyor. Cümlesindeki ismi niteleyen ve belirten sözcüğü bulalım.

Cümledeki "sarı" sözcüğü, "bisiklet" isminin rengini belirterek onu nitelemektedir (nitelik sorusu: nasıl bisiklet?). Cümlede belirten başka bir sözcük kullanılmamıştır.

Örnek 2. Üç kitap masanın üzerinde. Cümlesindeki ismi niteleyen ve belirten sözcüğü bulalım.

Burada "üç" sözcüğü, "kitap" isminin kaç tane olduğunu belirttiği için belirten sözcüktür (soru: kaç kitap?). Cümlede niteleyen bir sözcük yoktur.

Örnek 3. Bazı öğrenciler soruları çözdü. Cümlesinde isimleri belirten veya niteleyen sözcüğü bulalım.

Cümlede "bazı" sözcüğü, "öğrenciler" isminin tamamını değil bir kısmını kastettiğinden ismi belirten belgisiz sözcüktür. Niteleyen bir sözcük bulunmamaktadır.

Örnek 4. Hangi elmayı istiyorsun? Cümlesindeki belirten veya niteleyen sözcüğü bulalım.

Burada "hangi" sözcüğü, "elma" ismini soru yoluyla sınırlandırdığı için ismi belirten soru sıfatıdır. Niteleyen (özellik bildiren) bir sözcük yoktur.

Özetle

  • İsmi niteleyen sözcüklere sıfat denir ve çoğunlukla nasıl sorusuna cevap verir.
  • İsmi belirten sözcükler, ismin miktarını, işaretini veya türünü açıklar (hangi, kaç gibi).
  • Her sıfat, bir ismi niteleyerek veya belirterek ona anlam kazandırır.
  • Cümlede ismin önündeki özellik veya miktar bildiren kelimeler sıfat olabilir.
  • İsmi niteleyen ve belirten sözcükleri doğru ayırt edebilmek cümleleri anlamada önemlidir.

İsmi Niteleyen ve Belirten Sözcükler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
"Büyük köpek parkta koştu." cümlesinde isim olan "köpek" sözcüğünü niteleyen sözcük hangisidir?
Aköpek
Bkoştu
Cparkta
Dbüyük
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Cümlede "köpek" ismindir. Onu niteleyen yani özellik bildiren "büyük" sözcüğü sıfattır.
2Kolay
“Kırmızı balon gökyüzünde uçuyordu.” cümlesinde “balon” ismini niteleyen sözcük aşağıdakilerden hangisidir?
Akırmızı
Bgökyüzünde
Cbalon
Duçuyordu
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Bu cümlede "balon" ismi "kırmızı" sözcüğüyle nitelendiği için doğru cevap "kırmızı"dır.
3Orta
“Üç kedi bahçenin köşesinde oturuyordu.” cümlesinde “kedi” sözcüğünü belirten ya da niteleyen sözcük aşağıdakilerden hangisidir?
Aüç
Bköşesinde
Coturuyordu
Dbahçenin
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Cümlede "kedi" sözcüğünü belirten "üç" ifadesidir. "Üç" bir sayı sıfatı olarak ismi belirtir.
4Orta
Aşağıdaki cümlede hangi sözcük, “elma” ismini niteleyen ya da belirten bir görevde kullanılmıştır?

“Bazı elmalar sepette duruyor.”
Abazı
Belma
Cduruyor
Dsepette
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Cümlede "bazı" ifadesi "elmalar" ismini belirtmiştir. "Bazı" belgisiz sıfat olarak "elma" ismini belirtir.
5Zor
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ismi işaret yoluyla belirten bir sözcük vardır?
AMavi çanta kimin?
BŞu çanta kimin?
CBüyük çanta kimin?
DEski çanta kimin?
Çözümü göster
Doğru cevap: B
'Şu' ismi işaret ederek belirtir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular