MegaSoru

Söz Grupları 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Söz Grupları Konu Anlatımı

Söz grupları, birden çok kelimenin bir araya gelerek anlamca bir bütün oluşturduğu ifadelerdir. Metinlerde karşılaştığımız söz gruplarının anlamını bilmek ve tahmin edebilmek, okuduklarımızı daha iyi anlamamıza yardımcı olur. Ayrıca, bu tür grupları çözümleyerek kelime hazinemizi geliştirebiliriz.

Söz Grupları Nedir?

Söz grupları, tek tek kelimelerle anlatılamayan bir anlamı, birden fazla kelimenin bir araya gelmesiyle ifade eden ifadelerdir. En basit haliyle, iki veya daha fazla kelimenin anlam ilişkisi kurarak oluşturduğu bu yapılar, metinlerde sıkça karşımıza çıkar.

Söz Gruplarının Özellikleri

Söz grupları tek başlarına bir kavramı, duyguyu veya durumu anlatabilir. Genellikle kalıplaşmış yapıda olanlar deyim veya atasözü olarak da karşımıza çıkabilir. Söz grupları bazen kelimeleri bir amaç için birleştirir; örneğin, "el ele", "gece yarısı" gibi ifadeler farklı sözcüklerden oluşmasına rağmen bütün olarak yeni bir anlam taşır.

Anlamı Bilinmeyen Söz Gruplarını Tahmin Etmek

Bir metinde anlamını bilmediğiniz bir söz grubuyla karşılaştığınızda, kelimelerin anlamlarına, söz grubunun geçtiği cümlenin ve metnin bütününe bakarak tahmin edebilirsiniz. Eğer kelimeler ayrı ayrı tanıdık geliyorsa, birlikte kullanıldıklarında hangi anlama geldiklerini bulun. Cümlenin konusu, olayın geçtiği yer ve kişiler, söz grubunun tahmini için ipucu verir.

Söz Varlığını Geliştirmek İçin Söz Gruplarıyla Çalışmak

Söz gruplarını bulmak ve anlamlarını çözümlemek, kelime hazinemizi zenginleştirmenin önemli bir yoludur. Okuduğunuz metinlerde sıkça karşılaştığınız bilmediğiniz söz gruplarının anlamlarını tahmin etmeye ve ardından bu anlamı kontrol etmeye çalışın. Böylece, ezberlemek yerine anlamayı ve kullanmayı öğrenirsiniz.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Ali, bir hikâyede “dört elle sarılmak” söz grubunu okudu ancak ne anlama geldiğini bilmiyordu. Cümle şöyleydi: “Ayşe, yeni işine dört elle sarıldı.” Ali anlamı nasıl tahmin edebilir?

Ali önce “dört el” sözünün gerçek anlamıyla söylenmediğini fark eder, çünkü insanın iki eli vardır. Sonra “yeni işine” ifadesine bakar. Bu ipuçlarından “dört elle sarılmak”ın bir işi büyük bir istekle ve tüm gücüyle yapmak anlamına geldiğini tahmin eder.

Örnek 2. Bir metinde "göz göze gelmek" söz grubunu okudun. Daha önce duymadın. Cümlenin tamamı: "Otobüste eski bir arkadaşım ile göz göze geldik." Ne anlama gelebileceğini tahmin edebilirsin?

Söz grubu "göz göze gelmek". "Otobüste arkadaşım ile" denildiğine göre karşılıklı bakışılmış olabilir. Buradan "birisiyle aynı anda birbirine bakmak" anlamı çıkartılabilir.

Örnek 3. Ayşe, “yüreği ağzına gelmek” söz grubunu anlamaya çalışıyor. Cümle şöyle: “Kedi çatıdan düşecek gibi olunca herkesin yüreği ağzına geldi.” Bu söz grubunu nasıl çözümleyebilir?

Ayşe önce kedinin düşmek üzere olduğuna dikkat eder. Böyle bir durumda insanların korkacağını ve heyecanlanacağını düşünür. Bu ipuçlarından “yüreği ağzına gelmek”in çok korkmak, büyük bir heyecan yaşamak anlamına geldiğini tahmin eder.

Örnek 4. ‘‘Bir taşla iki kuş vurmak’’ deyiminin geçtiği bir metinde bu söz grubunun anlamını bilmeyen öğrenci ne yapabilir?

Bu deyimde geçen kelimelerin tek başına anlamı biliniyor, ancak tüm olarak farklı bir anlam taşıyor. Metinde, kişinin bir işi yaparken başka bir işin de hallolduğu anlatılıyorsa, öğrenci bu deyimin "bir iş yaparken aynı anda iki işi başarmak" anlamına geldiğini tahmin edebilir.

Özetle

  • Söz grupları birden fazla kelimenin anlam birliğiyle oluşturduğu ifadelerdir.
  • Söz grupları bazen kelimelerden farklı, kendine özgü bir anlam taşır.
  • Bilinmeyen söz gruplarının anlamı, cümle ve metin bağlamından tahmin edilebilir.
  • Metin çözümlemesi yaparak söz gruplarının anlamını öğrenmek, kelime hazinesini geliştirir.
  • Deyimler, atasözleri ve kalıplaşmış ifadeler de söz grupları içindedir.

Söz Grupları — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
“Ali, duyduğu haber üzerine kulak kesildi.” cümlesinde geçen “kulak kesilmek” deyiminin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
AYorulup dinlenmek
BHeyecanlanmak
CKorkuyla saklanmak
DDikkatlice dinlemek
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Cümlede Ali’nin bir haber duyduğu ve bu habere karşı “kulak kesildiği” belirtilmiştir. Buradan, Ali’nin haberi dikkatle dinlemeye başladığı anlaşılır. Yani “kulak kesilmek” deyimi “dikkatlice dinlemek” anlamında kullanılmıştır.
2Kolay
Can, sabah erkenden bahçeye çıktı. Orada top oynayan "neşeli" çocuklara katıldı. Metinde geçen "neşeli" kelimesinin anlamına en yakın olan seçenek hangisidir?
Aüzgün
Byorgun
Csessiz
Dmutlu
Çözümü göster
Doğru cevap: D
"Neşeli" kelimesi mutlu, sevinçli, keyifli olan kişiler için kullanılır. Metindeki bağlama göre de çocuklar keyifli ve mutlu oldukları için bu kelimenin anlamı 'mutlu'ya en yakındır.
Cevap: mutlu
3Orta
Ahmet, sınav sonucu açıklanınca yüzü gülmedi, morali bozuldu. Onun bu halini gören öğretmeni "Kafana takma, her şey yoluna girer." dedi.
Bu cümlede geçen "kafana takma" deyimiyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
AOdaklanmak
BÖnemsememek, üzerinde fazla düşünmemek
CŞapka takmak
DDerse çalışmak
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Cümlede, Ahmet'in üzülmesini ve moralinin bozulmasını anlatıyor. Öğretmeni de ona bu durumu fazla düşünmemesini tavsiye ediyor. Burada "kafana takma" deyimi "fazla üzülme, sorun etme, bunları düşünerek canını sıkma" anlamında kullanılmıştır.
4Orta
Arkadaşım sınavdan düşük not aldığı için bir köşeye çekildi, kimseyle konuşmadı. Onun bu davranışını görünce "İçine kapanmak doğru değil, dertlerini paylaşmalısın." dedim.
Bu cümlede geçen "içine kapanmak" deyiminin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
AKendiyle meşgul olmak
BGürültülü ortama girmek
Cİnsanlarla çok konuşmak
DSusup kendi dünyasına çekilmek
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Cümlede, arkadaşının kimseyle konuşmak istemediği, yalnız başına kaldığı belirtiliyor. "İçine kapanmak" deyimi de "insanlarla iletişimini azaltmak, sessizleşmek ve duygularını paylaşmamak" anlamına gelir.
5Zor
Ceren sabah uyanınca hava gri ve sıkıcıydı, içi nedense "buruktu". Hiçbir şey yapmak istemiyor, odasında sessizce oturuyordu.
Bu metinde "buruk" kelimesinin anlamını bulmak için aşağıdaki hangi ipucuna dikkat edilmelidir?
ACeren’in akşam yatarken mutlu olması.
BCeren’in odasının sessiz olması.
CCeren’in günün erken saatlerinde uyanması.
DHavanın gri ve sıkıcı olması, Ceren’in hiçbir şey yapmak istememesi.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Metindeki "içi nedense buruktu" ifadesinden sonra "hiçbir şey yapmak istemiyor, odasında sessizce oturuyordu" cümlesi geliyor. Bu ifadeler, Ceren’in keyifsiz ve üzgün olduğunu gösteriyor. Yani burada "buruk" kelimesinin, mutsuz ya da hüzünlü hissetmek anlamında kullanılmasına bağlamdaki suskunluk ve isteksizlik ipucu veriyor.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular