Çözümü göster
Cümlede Ali’nin bir haber duyduğu ve bu habere karşı “kulak kesildiği” belirtilmiştir. Buradan, Ali’nin haberi dikkatle dinlemeye başladığı anlaşılır. Yani “kulak kesilmek” deyimi “dikkatlice dinlemek” anlamında kullanılmıştır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Söz grupları, birden çok kelimenin bir araya gelerek anlamca bir bütün oluşturduğu ifadelerdir. Metinlerde karşılaştığımız söz gruplarının anlamını bilmek ve tahmin edebilmek, okuduklarımızı daha iyi anlamamıza yardımcı olur. Ayrıca, bu tür grupları çözümleyerek kelime hazinemizi geliştirebiliriz.
Söz grupları, tek tek kelimelerle anlatılamayan bir anlamı, birden fazla kelimenin bir araya gelmesiyle ifade eden ifadelerdir. En basit haliyle, iki veya daha fazla kelimenin anlam ilişkisi kurarak oluşturduğu bu yapılar, metinlerde sıkça karşımıza çıkar.
Söz grupları tek başlarına bir kavramı, duyguyu veya durumu anlatabilir. Genellikle kalıplaşmış yapıda olanlar deyim veya atasözü olarak da karşımıza çıkabilir. Söz grupları bazen kelimeleri bir amaç için birleştirir; örneğin, "el ele", "gece yarısı" gibi ifadeler farklı sözcüklerden oluşmasına rağmen bütün olarak yeni bir anlam taşır.
Bir metinde anlamını bilmediğiniz bir söz grubuyla karşılaştığınızda, kelimelerin anlamlarına, söz grubunun geçtiği cümlenin ve metnin bütününe bakarak tahmin edebilirsiniz. Eğer kelimeler ayrı ayrı tanıdık geliyorsa, birlikte kullanıldıklarında hangi anlama geldiklerini bulun. Cümlenin konusu, olayın geçtiği yer ve kişiler, söz grubunun tahmini için ipucu verir.
Söz gruplarını bulmak ve anlamlarını çözümlemek, kelime hazinemizi zenginleştirmenin önemli bir yoludur. Okuduğunuz metinlerde sıkça karşılaştığınız bilmediğiniz söz gruplarının anlamlarını tahmin etmeye ve ardından bu anlamı kontrol etmeye çalışın. Böylece, ezberlemek yerine anlamayı ve kullanmayı öğrenirsiniz.
Örnek 1. Ali, bir hikâyede “dört elle sarılmak” söz grubunu okudu ancak ne anlama geldiğini bilmiyordu. Cümle şöyleydi: “Ayşe, yeni işine dört elle sarıldı.” Ali anlamı nasıl tahmin edebilir?
Ali önce “dört el” sözünün gerçek anlamıyla söylenmediğini fark eder, çünkü insanın iki eli vardır. Sonra “yeni işine” ifadesine bakar. Bu ipuçlarından “dört elle sarılmak”ın bir işi büyük bir istekle ve tüm gücüyle yapmak anlamına geldiğini tahmin eder.
Örnek 2. Bir metinde "göz göze gelmek" söz grubunu okudun. Daha önce duymadın. Cümlenin tamamı: "Otobüste eski bir arkadaşım ile göz göze geldik." Ne anlama gelebileceğini tahmin edebilirsin?
Söz grubu "göz göze gelmek". "Otobüste arkadaşım ile" denildiğine göre karşılıklı bakışılmış olabilir. Buradan "birisiyle aynı anda birbirine bakmak" anlamı çıkartılabilir.
Örnek 3. Ayşe, “yüreği ağzına gelmek” söz grubunu anlamaya çalışıyor. Cümle şöyle: “Kedi çatıdan düşecek gibi olunca herkesin yüreği ağzına geldi.” Bu söz grubunu nasıl çözümleyebilir?
Ayşe önce kedinin düşmek üzere olduğuna dikkat eder. Böyle bir durumda insanların korkacağını ve heyecanlanacağını düşünür. Bu ipuçlarından “yüreği ağzına gelmek”in çok korkmak, büyük bir heyecan yaşamak anlamına geldiğini tahmin eder.
Örnek 4. ‘‘Bir taşla iki kuş vurmak’’ deyiminin geçtiği bir metinde bu söz grubunun anlamını bilmeyen öğrenci ne yapabilir?
Bu deyimde geçen kelimelerin tek başına anlamı biliniyor, ancak tüm olarak farklı bir anlam taşıyor. Metinde, kişinin bir işi yaparken başka bir işin de hallolduğu anlatılıyorsa, öğrenci bu deyimin "bir iş yaparken aynı anda iki işi başarmak" anlamına geldiğini tahmin edebilir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.