MegaSoru

Maddelerin Elektriği İletmesi 51 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Maddelerin Elektriği İletmesi Konu Anlatımı

Günlük yaşantımızda kullanılan maddelerin bazılarının elektriği ilettiğini, bazılarının ise iletmediğini gözlemleriz. Bir maddenin elektriği iletme özelliği, onu farklı amaçlarla kullanmamızı sağlar. Bu konu, maddelerin elektriği iletip iletmediğini anlamak için basit bir elektrik devresi kurmayı ve deneyler yaparak maddelerin özelliklerini keşfetmeyi içerir.

Elektriği İleten ve İletmeyen Maddeler

Elektriği ileten maddeler, üzerinden elektrik akımı geçtiğinde bu akımı iletebilen maddelerdir ve bu maddelere iletken denir. Örneğin; bakır, demir, alüminyum gibi metaller iyi birer iletkendir. Elektriği iletmeyen maddelere ise yalıtkan denir. Plastik, cam, tahta, lastik gibi maddeler yalıtkandır ve elektrik akımını iletmezler.
Maddelerin elektriği iletip iletmemesi, günlük hayatta onları nerede kullanacağımızı belirler. Mesela, elektrik kablolarında bakır tel kullanılırken kablonun dış yüzeyinde ise plastik yalıtkan madde kullanılır.

Elektrik Devresi ile Deney Yapma

Bir maddenin elektriği iletip iletmediğini anlamak için basit bir elektrik devresi kurulur. Bu devrede genellikle pil, ampul ve bağlantı kabloları bulunur. Deneyde test edilecek madde devrede bir boşluğa yerleştirilir. Eğer test edilen madde elektriği iletiyorsa, ampul yanar; iletmiyorsa, ampul yanmaz. Bu yöntemle birçok maddenin iletken veya yalıtkan olduğu kolayca gözlemlenebilir.

Deneyde Veri Toplama ve Analiz

Deney sırasında her madde için ampulün yanıp yanmadığı gözlemlenir ve elde edilen veriler bir tabloya kaydedilir. Her madde için ''ampul yanıyor'' veya ''ampul yanmıyor'' olarak tabloya işaretlenir. Deney sonunda hangi maddelerin iletken, hangilerinin yalıtkan olduğu veriler analiz edilerek belirlenir. Sonuçların doğru olması için devrede bağlantıların sağlam olmasına ve test edilen maddelerin devreyi tamamlayacak şekilde yerleştirilmesine dikkat edilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir elektrik devresi kurup içine demir bir çivi yerleştirdiğinde ampulün yandığı gözlemleniyor. Bunun nedeni nedir?

Demir bir çivi metallerdendir ve elektriği iyi iletir (iletken bir maddedir). Devrede demir çivi kullanıldığında, elektrik akımı çivi üzerinden geçebilir ve bu sayede devre tamamlanır. Böylece ampul yanar. Yani, demir çivinin elektriği iletmesi, devredeki ampulün yanmasını sağlar.

Örnek 2. Bir öğrenci tahta bir çubuğu elektrik devresine yerleştiriyor ve ampulün yanmadığını gözlemliyor. Bu durumda tahta çubuğun elektrik akımına etkisi nedir?

Tahta çubuk yalıtkan bir maddedir, yani elektriği iletmez. Devreye tahta çubuk yerleştirildiğinde devre tamamlanamaz ve elektrik akımı akamaz. Bu nedenle ampul yanmaz. Tahta çubuğun yalıtkan olması, devrede akımın geçmesine engel olur.

Örnek 3. Bir grup öğrenci, bakır tel, lastik bant ve alüminyum folyo ile aynı devrede deneme yapıyor. Ampul, bakır tel ve alüminyum folyo ile yanarken, lastik bant ile yanmıyor. Bunun anlamı nedir?

Bakır ve alüminyum, elektriği iyi ileten metaller olduğundan akımı iletir ve ampulü yakar. Lastik bant ise yalıtkandır (elektriği iletmez), bu yüzden devre tamamlanamaz ve ampul yanmaz. Deney sonucunda bakır tel ve alüminyum folyonun iletken, lastik bandın ise yalıtkan olduğu anlaşılır.

Özetle

  • Maddeler elektriği iletenler (iletken) ve iletmeyenler (yalıtkan) olarak ikiye ayrılır.
  • Basit bir elektrik devresiyle maddelerin elektriği iletme durumları test edilebilir.
  • İletken maddeler devreye bağlandığında ampul yanar, yalıtkan maddelerle yanmaz.
  • Deneyde elde edilen sonuçlar tabloya kaydedilerek hangi maddenin iletken ya da yalıtkan olduğu belirlenir.
  • Günlük hayatta iletken ve yalıtkan maddeler uygun yerlerde kullanılır.

Maddelerin Elektriği İletmesi — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir öğrenci, elektrik devresinde ampulün yanıp yanmayacağını test etmek için pil ve ampulü metal bir kaşık ile birbirine bağlamıştır. Bu durumda, ampulün ne yapması beklenir?
AAmpul yanar.
BAmpul yarım yanar.
CAmpul önce yanar, sonra söner.
DAmpul yanmaz.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Metal kaşık elektriği iyi ileten bir maddedir. Pil ile ampul arasına metal kaşık konulursa devre tamamlanır ve ampul yanar. Cevap: Ampul yanar.
2Kolay
Bir öğrenci, devresindeki bağlantıyı yapmak için tahta bir çubuk kullanıyor. Pil, anahtar ve ampul tam bağlı olup anahtar kapalı. Ampulün durumu ne olur?
AAmpul yanmaz.
BAmpul çok az yanar.
CAmpul yanar.
DAmpul ışık saçar.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Tahta elektriği iletmeyen bir yalıtkandır. Pil ile ampul arasında tahta çubuk olursa devre tamamlanmaz ve ampul yanmaz. Cevap: Ampul yanmaz.
3Orta
Bir öğrencinin elinde metal kaşık, plastik cetvel ve tuzlu su vardır. Öğrenci, bir ampul ve pilten oluşan basit bir devre kuruyor ve devreye sırayla bu üç maddeden birini bağlıyor. Pil, ampul ve bağlantı düzgün yapılıyor. Deney sonucunda, ampul sadece metal kaşık ve tuzlu su ile bağlandığında ışık veriyor, ancak plastik cetvel ile bağlandığında ışık vermiyor. Buna göre, öğrencinin testi göz önüne alındığında; aşağıdakilerden hangisi doğru bir çıkarımdır?
AMetal kaşık ve plastik cetvel iletken; tuzlu su yalıtkandır.
BMetal kaşık ve tuzlu su iletken; plastik cetvel yalıtkandır.
CTuzlu su ve plastik cetvel iletken, metal kaşık yalıtkandır.
DYalnız metal kaşık iletken, tuzlu su ve plastik cetvel yalıtkan maddedir.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Devre ampule sadece elektrik akımı geçtiğinde ışık verir. Metal kaşık ve tuzlu su elektrik akımını ilettiği için bunlar iletken, plastik cetvel ise elektrik akımını iletmediği için yalıtkandır. Cevap: Metal kaşık ve tuzlu su iletken; plastik cetvel yalıtkan maddedir.
4Orta
Bir öğrenci, içinde ampul ve pil bulunan basit bir elektrik devresinde bağlantı kablolarının arasına sırasıyla metal ataç, plastik pipet, cam çubuk ve tuzlu su koyarak her seferinde ampulün yanıp yanmadığını gözlemlemiştir. Gözlem sonuçları şöyledir: metal ataçta ve tuzlu suda ampul yanıyor; plastik pipet ve cam çubukta ampul yanmıyor. Bu deneyde öğrencinin aşağıdaki maddelerden hangisini yalıtkan olarak sınıflandırması en doğrudur?
APlastik pipet
BMetal ataç
CTuzlu su ve metal ataç
DTuzlu su
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Ampulün yanmadığı durumlar, devreden elektrik akımının geçmediği yani madde yalıtkan özellik gösterdiği durumlardır. Plastik pipet ve cam çubuk kullanıldığında ampul yanmamıştır. Bu nedenle bu iki madde yalıtkan olarak sınıflandırılabilir. Verilen seçeneklere göre en uygun cevap plastik pipettir. Cevap: plastik pipet
5Zor
Bir öğrenci, basit bir elektrik devresi kurmuştur. Devre elemanları olarak bir pil, bir ampul ve bağlantı kabloları kullanmıştır. Ancak ampul aydınlanmamıştır. Öğrenci devrede kullandığı bir bağlantı kablosunun yerine cam bir çubuk yerleştirdiğini fark ediyor.

Bu durumda aşağıdakilerden hangisi YAPILIRSA ampul ışık verebilir?
ACam çubuk yerine tahta çubuk takılırsa
BCam çubuk yerine plastik pipet takılırsa
CCam çubuk devreden tamamen çıkarılırsa
DCam çubuk yerine metal tel takılırsa
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Cam çubuk yalıtkan olduğu için devreyi tamamlamaz ve ampul yanmaz. Bunun yerine cam çubuk çıkarılıp iletken bir madde, örneğin metal tel takılırsa, devre tamamlanır ve ampul yanar. Cevap: Cam çubuk yerine metal tel takılırsa.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular