Çözümü göster
Her bir elma 3 TL, Ayşe $x$ tane elma alırsa, ödeyeceği toplam para $3\times x$ yani $3x$ ile gösterilir. Cevap: $3x$
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bu konuda, günlük hayatta karşılaştığımız bazı niceliklerin bilinmediği durumlarda, bu bilinmeyenleri nasıl göstereceğimizi ve aralarındaki ilişkileri nasıl ifade edeceğimizi öğreneceğiz. Bilinmeyen nicelikleri anlamak, matematiksel düşünme becerilerimizi geliştirip, karşılaştığımız sorunları daha kolay çözmemizi sağlar.
Bir problemi çözerken bazen tüm değerler bize verilmez; bazıları bilinmez. Henüz değeri kesin olmayan, yerine bir sayı gelecek olan bu tür niceliklere "bilinmeyen nicelik" denir. Bilinmeyen nicelikler genellikle harflerle, en çok da $x$, $y$ veya $a$ gibi sembollerle gösterilir ve bu harfler, istenirse bildiğimiz bir niceliğin yerine kullanılabilir.
Alışverişte, kalan para miktarında ya da mesafe hesaplarında karşımıza çıkar. Örneğin, bir arkadaşınızla beraber kaç lira biriktirdiğinizi bilmiyorsak, arkadaşınızın parasını $x$ lira olarak gösterebiliriz. Bu tür durumlarda önce verilen nicelikleri (bilinen), sonrasında da bilinmeyenleri belirleriz.
Bilinmeyenle ilişkili olan bazı değerleri tabloyla göstermek, aralarındaki değişimi daha kolay görmemizi sağlar. Örneğin, her gün harçlığından 5 lira harcayan bir öğrencinin, kalan parası günlere göre değişir. Burada gün sayısı bilinen, kalan para bilinmeyendir ve tabloyla ilişki kurmak mümkündür.
Bilinmeyen ile bilinenler arasındaki ilişkiyi matematiksel bir denklem veya cebirsel ifade ile gösterebiliriz. Örneğin, başlangıçtaki paraya $x$ dersek ve her gün $5$ lira harcarsa, $n$ gün sonra kalan parasını $x-5n$ şeklinde yazabiliriz. Buradaki $n$ de bir bilinmeyen olabilir ve değişken olarak kullanılır.
Bir cebirsel ifadede geçen harfler, bir niceliğin aldığı değeri temsil eder. $x-5n$ ifadesinin anlamı, başlangıçtaki paradan, harcadığı toplam paranın çıkartılmasıdır. Böylece bu tür ifadelerle, bir olayın sonucunu kolayca bulup yorumlayabiliriz.
Cebirsel ifadeler sadece matematikte değil, bilimden teknolojiye pek çok alanda ve günlük hayatın çeşitli sorunlarında da kullanılır. Problemleri genelleyebilmemizi, farklı durumlar için uygun sonuçlar tahmin edebilmemizi sağlar.
Örnek 1. Bir manavda Ahmet'in 30 lirası var. Kilosu 4 lira olan elmadan $x$ kilo almak istiyor. Ahmet'in alışverişten sonra kalan parasını cebirsel ifade ile göster.
Alınan elma miktarı $x$ kilo, bir kilosu 4 lira olduğu için o kadar elmaya $4x$ lira ödenir. Ahmet'in başlangıçtaki parasından bu tutarı çıkarırsak: $30-4x$ lira kalır. Bu ifade, Ahmet'in alışverişten sonra kalan parasını gösterir.
Örnek 2. Bir otobüs, şehirden ayrılırken içinde 25 yolcu var. Her durakta $y$ yolcu iniyor. 3 durak sonra geriye kaç yolcu kalır, cebirsel olarak gösterelim.
Her durakta $y$ yolcu iniyor, 3 durakta toplam $3y$ yolcu iner. Geriye kalan yolcu sayısı: $25-3y$ olur. Bu cebirsel ifade, 3 duraktan sonra kalan yolcuyu gösterir.
Örnek 3. Bir öğrenci, kütüphanede her gün $n$ sayfa kitap okuyor. 7 gün sonunda toplam kaç sayfa okur?
Her gün $n$ sayfa okunursa, 7 günde $7n$ sayfa okunur. Yani toplam okunan sayfa miktarını $7n$ cebirsel ifadesiyle gösterebiliriz.
Örnek 4. Arda bir günde 2 litre su içiyor. Kaç gün boyunca su içerse toplam içtiği su miktarı $x$ litre olur?
Her gün 2 litre su içiyorsa $n$ gün sonunda toplam $2n$ litre su içer. $2n=x$ olursa, $x$ litreyi bulmak için $n=\frac{x}{2}$ formülünü kullanabiliriz. Burada $n$ gün sayısı, $x$ de toplam su miktarıdır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.