MegaSoru

Bilinmeyen Nicelikler 101 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Bilinmeyen Nicelikler Konu Anlatımı

Bu konuda, günlük hayatta karşılaştığımız bazı niceliklerin bilinmediği durumlarda, bu bilinmeyenleri nasıl göstereceğimizi ve aralarındaki ilişkileri nasıl ifade edeceğimizi öğreneceğiz. Bilinmeyen nicelikleri anlamak, matematiksel düşünme becerilerimizi geliştirip, karşılaştığımız sorunları daha kolay çözmemizi sağlar.

Bilinmeyen Nicelikler Nedir?

Bir problemi çözerken bazen tüm değerler bize verilmez; bazıları bilinmez. Henüz değeri kesin olmayan, yerine bir sayı gelecek olan bu tür niceliklere "bilinmeyen nicelik" denir. Bilinmeyen nicelikler genellikle harflerle, en çok da $x$, $y$ veya $a$ gibi sembollerle gösterilir ve bu harfler, istenirse bildiğimiz bir niceliğin yerine kullanılabilir.

Gerçek Yaşamda Bilinmeyen Niceliklerin Belirlenmesi

Alışverişte, kalan para miktarında ya da mesafe hesaplarında karşımıza çıkar. Örneğin, bir arkadaşınızla beraber kaç lira biriktirdiğinizi bilmiyorsak, arkadaşınızın parasını $x$ lira olarak gösterebiliriz. Bu tür durumlarda önce verilen nicelikleri (bilinen), sonrasında da bilinmeyenleri belirleriz.

Tablo Temsili ile Nicelikler Arasındaki İlişki

Bilinmeyenle ilişkili olan bazı değerleri tabloyla göstermek, aralarındaki değişimi daha kolay görmemizi sağlar. Örneğin, her gün harçlığından 5 lira harcayan bir öğrencinin, kalan parası günlere göre değişir. Burada gün sayısı bilinen, kalan para bilinmeyendir ve tabloyla ilişki kurmak mümkündür.

Nicelikler Arasındaki İlişkileri Cebirsel Olarak İfade Etmek

Bilinmeyen ile bilinenler arasındaki ilişkiyi matematiksel bir denklem veya cebirsel ifade ile gösterebiliriz. Örneğin, başlangıçtaki paraya $x$ dersek ve her gün $5$ lira harcarsa, $n$ gün sonra kalan parasını $x-5n$ şeklinde yazabiliriz. Buradaki $n$ de bir bilinmeyen olabilir ve değişken olarak kullanılır.

Cebirsel İfadelerin Anlamı ve Yorumlanması

Bir cebirsel ifadede geçen harfler, bir niceliğin aldığı değeri temsil eder. $x-5n$ ifadesinin anlamı, başlangıçtaki paradan, harcadığı toplam paranın çıkartılmasıdır. Böylece bu tür ifadelerle, bir olayın sonucunu kolayca bulup yorumlayabiliriz.

Cebirsel İfadelerin Gerçek Hayatla Bağlantısı

Cebirsel ifadeler sadece matematikte değil, bilimden teknolojiye pek çok alanda ve günlük hayatın çeşitli sorunlarında da kullanılır. Problemleri genelleyebilmemizi, farklı durumlar için uygun sonuçlar tahmin edebilmemizi sağlar.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir manavda Ahmet'in 30 lirası var. Kilosu 4 lira olan elmadan $x$ kilo almak istiyor. Ahmet'in alışverişten sonra kalan parasını cebirsel ifade ile göster.

Alınan elma miktarı $x$ kilo, bir kilosu 4 lira olduğu için o kadar elmaya $4x$ lira ödenir. Ahmet'in başlangıçtaki parasından bu tutarı çıkarırsak: $30-4x$ lira kalır. Bu ifade, Ahmet'in alışverişten sonra kalan parasını gösterir.

Örnek 2. Bir otobüs, şehirden ayrılırken içinde 25 yolcu var. Her durakta $y$ yolcu iniyor. 3 durak sonra geriye kaç yolcu kalır, cebirsel olarak gösterelim.

Her durakta $y$ yolcu iniyor, 3 durakta toplam $3y$ yolcu iner. Geriye kalan yolcu sayısı: $25-3y$ olur. Bu cebirsel ifade, 3 duraktan sonra kalan yolcuyu gösterir.

Örnek 3. Bir öğrenci, kütüphanede her gün $n$ sayfa kitap okuyor. 7 gün sonunda toplam kaç sayfa okur?

Her gün $n$ sayfa okunursa, 7 günde $7n$ sayfa okunur. Yani toplam okunan sayfa miktarını $7n$ cebirsel ifadesiyle gösterebiliriz.

Örnek 4. Arda bir günde 2 litre su içiyor. Kaç gün boyunca su içerse toplam içtiği su miktarı $x$ litre olur?

Her gün 2 litre su içiyorsa $n$ gün sonunda toplam $2n$ litre su içer. $2n=x$ olursa, $x$ litreyi bulmak için $n=\frac{x}{2}$ formülünü kullanabiliriz. Burada $n$ gün sayısı, $x$ de toplam su miktarıdır.

Özetle

  • Bilinmeyen nicelikler genellikle harflerle gösterilir ve yerine gerçek bir sayı gelebilir.
  • Bir problemde bilinen ve bilinmeyen nicelikler tespit edilmelidir.
  • Tablo, bilinmeyenlerle ilişkileri daha anlaşılır hale getirir.
  • Nicelikler arasındaki ilişkiler cebirsel ifadelerle gösterilir.
  • Cebirsel ifadeler, gerçek hayattaki farklı durumları ifade etmemizi ve sorunları çözmemizi kolaylaştırır.

Bilinmeyen Nicelikler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir manavda her elma 3 TL'dir. Ayşe bu manavdan $x$ tane elma aldığında ödediği toplam parayı gösteren cebirsel ifade hangisidir?
A$3x$
B$x+3$
C$x\div 3$
D$x-3$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Her bir elma 3 TL, Ayşe $x$ tane elma alırsa, ödeyeceği toplam para $3\times x$ yani $3x$ ile gösterilir. Cevap: $3x$
2Kolay
Ali, yaşını $y$ ile gösteriyor. Kardeşi ise Ali'den 4 yaş küçüktür. Kardeşinin yaşını gösteren cebirsel ifade aşağıdakilerden hangisidir?
A$y-4$
B$y\div 4$
C$y+4$
D$4y$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Kardeşi Ali'den 4 yaş küçük olduğuna göre, kardeşinin yaşı $y-4$ ile gösterilir. Cevap: $y-4$
3Orta
Bir fabrikanın bir günde ürettiği oyuncak sayısı $x$ adettir. Fabrika her gün buna ek olarak 7 oyuncak daha üretirse, toplam üretilen oyuncak sayısını gösteren cebirsel ifade hangisidir?
A$x-7$
B$x+7$
C$x\div 7$
D$7x$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Bir günde üretilen oyuncak sayısı $x$ olduğuna göre, buna 7 oyuncak daha eklenirse toplam oyuncak sayısı $x+7$ olur. Cevap: $x+7$
4Orta
Fatih'in cebinde $y$ lira para vardır. Annesi ona 5 lira daha verirse, Fatih'in yeni parasını anlatan aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?
AFatih'in parasının 5 katına çıkmasıdır.
BFatih'in cebindeki paradan 5 lira çıkarmasıdır.
CFatih'in cebindeki paraya 5 lira eklenmesidir.
DFatih'in cebindeki paranın 5 lira azalmasıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Fatih'in cebindeki para $y$ liraydı, annesi 5 lira daha verdi. Yani Fatih'in yeni parası $y+5$ olur. Bu ifade, "Fatih'in cebindeki paraya 5 lira eklenmesidir." Cevap: Fatih'in cebindeki paraya 5 lira eklenmesidir.
5Zor
Bir okulda düzenlenen kitap toplama kampanyasında, her öğrenci farklı sayıda kitap getiriyor. Kampanya sonunda her öğrencinin getirdiği kitap sayısı $k$ ile gösteriliyor. Okul yönetimi, toplam kitap sayısının belirli bir formülle bulunduğunu açıklıyor: 'Öğrenci sayısı $n$ ise, her öğrenci getirdiği kadar kitap getirirse, toplam kitap sayısı $n \times k$ olur.'

Ahmet "Her öğrenci $3$ kitap getirse, toplam kitap sayısı öğrenci sayısının üç katı olur." şeklinde bir genelleme yaptı.

Ahmet’in yaptığı bu genellemeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
AAhmet’in yaptığı genelleme doğrudur, çünkü her öğrenci 3 kitap getirirse toplam kitap sayısı öğrenci sayısının 3 katı olur.
BAhmet’in yaptığı genelleme yanlıştır, çünkü toplam kitap sayısı öğrenci sayısına eşittir.
CAhmet’in yaptığı genelleme yanlıştır, çünkü toplam kitap sayısı değişmez.
DAhmet’in yaptığı genelleme yanlıştır, çünkü toplam kitap sayısı sadece her öğrencinin getirdiği kitap sayısına bağlıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Ahmet, her öğrenci $3$ kitap getirirse toplam kitap sayısının $n \times 3$ olacağını söylüyor. Bu da öğrenci sayısının $3$ katı demektir. Bu nedenle yaptığı genelleme doğrudur; çünkü $n \times 3$ ifadesi, öğrenci sayısının $3$ katı anlamına gelir. Cevap: "Ahmet’in yaptığı genelleme doğrudur, çünkü her öğrenci 3 kitap getirirse toplam kitap sayısı öğrenci sayısının 3 katı olur."

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular