MegaSoru

Deneysel Olasılık 100 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Deneysel Olasılık Konu Anlatımı

Deneysel olasılık, bir olayın gerçekleşme olasılığının, yapılan denemelere göre gözlemlenerek tahmin edilmesidir. Gerçek hayatta pek çok durumda kesin olasılıkları bilmesek de, deneyler yapıp sonuçlara bakarak olasılıkla ilgili çıkarımlar yapabiliriz.

Deneysel Olasılık Nedir?

Deneysel olasılık, bir olayın kaç defa gerçekleştiği ile yapılan toplam deneme sayısının oranı olarak bulunur. Örneğin, bir madeni parayı 20 defa attığınızda 8 kez tura gelirse, olayın deneysel olasılığı $\frac{8}{20}$ olur. Deneysel olasılık, gözlem ve yapılan sayılı deneylere bağlı bir değerdir.

Deney ve Göreli Sıklık

Bir olayı incelemek için yapılan her bir uygulamaya deney denir. Deneyin sonucu ise 'çıktı' olarak adlandırılır. Göreli sıklık, bir olayın deneylerde gerçekleşme sayısının, toplam deneme sayısına oranıdır. Bu oran, deneysel olasılığı belirlemede kullanılır.

Tekrar Sayısı ve Olasılık

Deney tekrar sayısı arttıkça, gözlenen göreli sıklık genellikle olayın gerçek olasılığına yaklaşır. Örneğin bir zar attığınızda, "3 gelme olasılığı" için zar çok defa atılırsa, 3'ün gelme oranı 1/6'ya yakınsar. Yani deney sayısı arttıkça elde edilen olasılık değeri daha güvenilir olur.

Deneysel Olasılık Nasıl Hesaplanır?

Bir olayın deneysel olasılığı şu şekilde hesaplanır: $\text{Deneysel Olasılık} = \frac{\text{Olayın gerçekleşme sayısı}}{\text{Toplam deneme sayısı}}$. Bu formül ile yapılan deneylerdeki gözlemlere dayanarak olayın olasılığını tahmin edebiliriz.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir madeni para 10 kez atıldığında 4 kez yazı gelmiştir. Paranın yazı gelme deneysel olasılığını bulalım.

Yazı gelme sayısı 4, toplam deneme sayısı 10'dur. Deneysel olasılık = $\frac{4}{10} = 0,4$ olarak bulunur.

Örnek 2. Bir zar 30 kez atıldığında 5 kez 6 gelmiştir. 6 gelme olasılığını deneysel olarak hesaplayınız.

6 gelme sayısı 5, toplam atış sayısı 30'dur. Deneysel olasılık = $\frac{5}{30} = \frac{1}{6} \approx 0,167$ olarak bulunur.

Örnek 3. Bir torbadan rastgele seçilen 20 topta 7 tanesi kırmızı bulunmuştur. Torbadan kırmızı top gelme deneysel olasılığını bulalım.

Kırmızı topun gelme sayısı 7 ve toplam seçim sayısı 20'dir. Deneysel olasılık = $\frac{7}{20} = 0,35$ olur.

Özetle

  • Deneysel olasılık, denemelerde gözlenen sonuçlara göre hesaplanır.
  • Bir olayın deneysel olasılığı = Olayın gerçekleşme sayısı / Toplam deneme sayısı formülüyle bulunur.
  • Deney sayısı arttıkça, deneysel olasılık gerçek (kuramsal) olasılığa yaklaşır.
  • Göreli sıklık, olayın deneylerde gerçekleşme oranıdır ve olasılığı tahmin etmede kullanılır.
  • Deneysel olasılık tahminidir, her zaman kesin bir değer değildir.

Deneysel Olasılık — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir zar 25 kez atılıyor. Bu atışlar sonucunda 8 kez 3 sayısı gelmiştir. Zar atışlarında 3 gelme olayının göreli sıklığı (olasılık tahmini) nedir?
A$\frac{8}{25}$
B$\frac{3}{25}$
C$\frac{8}{3}$
D$\frac{3}{8}$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Göreli sıklık, olayın gerçekleşme sayısının toplam deney sayısına oranıdır. Burada 3 gelme sayısı 8, toplam atış sayısı 25'tir. Göreli sıklık: $\frac{8}{25}$ olur. Cevap: $\frac{8}{25}$
2Kolay
Bir torbada yeşil ve sarı boncuklar bulunmaktadır. Mert, bu torbadan 20 kez boncuk çekmiş ve 7 kez yeşil boncuk çekmiştir. Mert'in yeşil boncuk çekme olayı için gözlemlediği göreli sıklık nedir?
A$\frac{7}{13}$
B$\frac{13}{20}$
C$\frac{7}{20}$
D$\frac{20}{7}$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Göreli sıklık, istenen sonucun deneyde ortaya çıkma sayısının toplam deneme sayısına oranıdır. 7 kez yeşil boncuk gelmiş, toplam 20 çekiş yapılmış. Göreli sıklık: $\frac{7}{20}$ olur. Cevap: $\frac{7}{20}$
3Orta
Bir torbada yalnızca kırmızı ve mavi boncuklar vardır. Ayşe, torbadan rastgele bir boncuk çekip rengini kaydetmiş ve bu işlemi 30 kez tekrarlamıştır. Deney sonucunda 18 kez kırmızı, 12 kez mavi boncuk gelmiştir.

Buna göre, Ayşe'nin yaptığı bu deneyde kırmızı boncuk çekme olasılığına en yakın tahmin aşağıdakilerden hangisidir?
A$\frac{3}{5}$
B$\frac{5}{6}$
C$\frac{2}{5}$
D$\frac{4}{5}$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Kırmızı boncuk çekme olasılığına en yakın tahmin, kırmızı boncuk çekilen sayı ile toplam deneme sayısının oranıdır. Ayşe 18 kez kırmızı boncuk çekmiştir ve toplamda 30 deneme yapılmıştır. Göreli sıklık $\frac{18}{30} = \frac{3}{5}$ bulunur. Bu değer, kırmızı boncuk çekme olasılığına en yakın tahmindir.
Cevap: $\frac{3}{5}$
4Orta
Bir zar 24 kez atılıyor. Atışlarda 4 kez 6 gelmiş, 20 kez ise 6'dan farklı bir sayı gelmiştir. Aynı sırada Elif bir madeni para atıyor ve 16 atışta 9 kez tura, 7 kez yazı gelmiştir.

Bu verilere göre, hangi deneyde istenilen sonucun olasılığı daha yüksektir?
AKarşılaştırılamaz, çünkü deney sayıları farklıdır.
Bİkisi de eşittir.
CParada tura gelme olasılığı daha yüksektir.
DZarda 6 gelme olasılığı daha yüksektir.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Zar deneyinde, 6 gelme olasılığının tahmini $\frac{4}{24} = \frac{1}{6}$'dır. Parada, tura gelme olasılığının tahmini $\frac{9}{16}$'dır. $\frac{9}{16}$ büyüktür $\frac{1}{6}$'dan. Yani, Elif'in parayla yaptığı deneyde istenen sonuç (tura gelmesi) olasılığı daha yüksektir.
Cevap: Parada tura gelme olasılığı daha yüksektir.
5Zor
Bir sınıfta bulunan kutuda sadece sarı ve yeşil toplar vardır. Ahmet, kutudan her seferinde bir top çekip rengini not etmiş ve topu kutuya geri koyarak toplam 40 kez deneme yapmıştır. Sonuçta 22 kez sarı top, 18 kez yeşil top çekildiğini kaydetmiştir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?
ASarı topun gerçek çekilme olasılığı kesinlikle 0{,}55'tir.
BToplam deneme sayısı arttıkça her rengin çekilme olasılığına ilişkin tahminimiz daha güvenilir olur.
CKutuda tam olarak 22 sarı top, 18 yeşil top vardır.
DYeşil topun gerçek çekilme olasılığı her zaman 0{,}45'ten küçüktür.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Sarı topun göreli sıklığı 22/40 = 0{,}55, yeşil topun göreli sıklığı 18/40 = 0{,}45'tir. Deney sonuçları göreli sıklıklarla ifade edilir ve bu, gerçekteki olasılığın tahmini olarak kullanılabilir. Toplam deneme sayısı arttıkça göreli sıklık, gerçek olasılığa daha çok yaklaşır. Doğru çıkarım: Göreli sıklık arttıkça gerçek olasılığa yaklaşır ve elde edilen göreli sıklık, olayın olasılığı için bir tahmin sunar. Cevap: "Toplam deneme sayısı arttıkça her rengin çekilme olasılığına ilişkin tahminimiz daha güvenilir olur."

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?