MegaSoru

Metnin Bölümleri ve Hikâye Unsurları 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Metnin Bölümleri ve Hikâye Unsurları Konu Anlatımı

Her metnin bir düzeni vardır. Bu konuda metinlerin giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini belirlemeyi ve hikâyeyi oluşturan kişi, olay, yer ve zaman unsurlarını incelemeyi öğreniyoruz.

Metnin Bölümü Nedir?

Metnin bölümü, bir metinde benzer düşüncelerin, olayların veya konuların bir arada toplandığı kısımlardır. Metinler genellikle giriş, gelişme ve sonuç şeklinde üç ana bölümden oluşur. Ancak bazen bir metnin her bir bölümü, kendi içinde de farklı alt bölümlere ayrılmış olabilir.

Bölümler Nasıl Belirlenir?

Bir metni okurken konu değiştiğinde veya yazar yeni bir düşünceye geçtiğinde yeni bir bölüm başlamış olur. Paragrafların başlama noktalarını, anlamda yaşanan değişiklikleri ve metindeki olay akışını takip ederek bölümleri bulabiliriz. Her bölüm genellikle kendine özgü bir ana fikir içerir.

Hikâye Unsurları Nedir?

Bir hikâye, anlatılan olayları, karakterleri ve mekânı hiçbirini eksik bırakmadan mantıklı bir düzenle anlatır. Bunu sağlayan temel ögeler ise hikâye unsurlarıdır. Hikâye unsurlarını bilmek; metni çözümlemek, neyin, nerede ve kim tarafından yapıldığını kavramak için çok önemlidir.

Kişiler (Karakterler)

Hikâyede olayların geçtiği ve anlatının şekillenmesinde rol oynayan varlıklara kişiler (karakterler) denir. Kişiler, hikâyede başrol veya yan rollerde yer alabilirler. İnsandan başka hayvanlar ya da cansız varlıklar da kişi olarak kullanılabilir, yeter ki metinde bir rol oynasınlar.

Olay

Hikâyede anlatılan, bir veya birden fazla kişinin başından geçen, amacı olan yaşantılardır. Olay, hikâyenin özünü ve anlatının ilerlemesini sağlar. Olayların başlangıcı, gelişimi ve sonucu bulunur.

Yer (Mekân)

Olayların gerçekleştiği fiziksel ortama yer (mekân) denir. Burası bir şehir, okul, ev, orman ya da bambaşka bir yer olabilir. Yer, hikâyenin atmosferini ve anlatımın gerçekçiliğini güçlendirir.

Zaman

Olayların hangi zaman diliminde geçtiğini belirtir. Bir gün, bir hafta, bir yıl ya da mevsim gibi ifadeler olabilir. Zaman, olayların sırasını ve süresini anlamamıza yardımcı olur.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Aşağıdaki kısa metni okuyalım: “Bahçede birkaç tane kuş gördüm. Onlar cıvıldaşırken yanlarına bir de sincap geldi. Hayvanları izlemek çok hoşuma gidiyor. Bugün hava çok güzeldi. Güneş parlıyordu.” Bu metni bölümlere nasıl ayırırız?

İlk üç cümlede bahçede görülen hayvanlar ve anlatıcının duyguları yer alıyor. Dördüncü ve beşinci cümlede ise havanın güzelliğinden söz ediliyor. Bu nedenle metni iki bölüme ayırabiliriz:
1. bölüm: Bahçede görülen hayvanlar ve onları izleme keyfi (ilk üç cümle)
2. bölüm: Günün hava durumu (son iki cümle)

Örnek 2. Bir öykünün giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini nasıl ayırabiliriz?

Öykünün başında genellikle giriş bulunur; burada kişiler, yer ve zaman tanıtılır. Gelişme bölümünde olaylar anlatılır ve olaylarda bir hareketlilik başlar. Sonuç bölümünde ise yaşananların sonucu ve öykünün bitişi anlatılır. Metni bu bölümlere uygun olarak parçalara ayırabiliriz.

Örnek 3. Ali sabah okula gitmek için evden çıktı. Sınıfa girdiğinde arkadaşlarıyla karşılaştı ve birlikte öğretmenlerini beklediler. Bu metinde hikâye unsurlarını belirleyiniz.

Kişiler: Ali ve arkadaşları. Olay: Ali'nin okula gitmesi ve arkadaşlarıyla buluşması. Yer: Ev, okul ve sınıf. Zaman: Sabah.

Örnek 4. Küçük kedi, bahçede top oynarken birden yağmur başladı. Islanmamak için hemen kulübesine koştu. Metindeki hikâye unsurlarını bulunuz.

Kişiler: Küçük kedi. Olay: Kedinin bahçede oynarken yağmur başlaması ve kulübesine koşması. Yer: Bahçe, kulübe. Zaman: Yağmurun başladığı an.

Özetle

  • Metinler genellikle giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur.
  • Giriş konuyu tanıtır, gelişme ayrıntılandırır, sonuç toparlar.
  • Hikâyenin temel unsurları kişiler, olay, yer ve zamandır.
  • Olay, hikâyede yaşanan ve kişileri harekete geçiren durumdur.
  • Unsurları belirlemek hikâyeyi bütün olarak anlamayı kolaylaştırır.

Metnin Bölümleri ve Hikâye Unsurları — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Aşağıdakilerden hangisi kültürel bir unsur değildir?
AHalk dansları
BGeleneksel yemekler
CGiyim kuşam
DMatematikte toplama işlemi
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Doğru cevap D'dir: "Matematikte toplama işlemi".
2Kolay
“Mert, başka kültürlerle ilgili kitaplar okuduğu için farklı yaşam biçimleri hakkında bilgi sahibi oldu.”
Bu cümlede hangi anlam ilişkisi vardır?
AAmaç-sonuç
BKarşılaştırma
CKoşul-sonuç
DSebep-sonuç
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Doğru cevap D'dir: "Sebep-sonuç".
3Orta
I. Metin: Bir ülkede düğünlerde geleneksel kıyafetler giyiliyor ve halk dansları oynanıyor.
II. Metin: Başka bir ülkede düğünlerde farklı müzikler eşliğinde aileler birlikte dans ediyor.
Bu iki metnin ortak yönü hangisidir?
ADüğünlerin yalnız gündüz yapılması
BAynı kıyafetlerin giyilmesi
CAynı müziklerin kullanılması
DDüğünlerde kültüre özgü uygulamaların bulunması
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Doğru cevap D'dir: "Düğünlerde kültüre özgü uygulamaların bulunması".
4Orta
Bir öğrenci “Yapay Zekâ” konusunda araştırma yapacaktır.
Aşağıdaki kaynaklardan hangisini öncelikle kullanması daha uygundur?
AKonuyla ilgili uzmanların hazırladığı güvenilir bilimsel ve eğitsel kaynaklar
BKaynağı belli olmayan bir sosyal medya yorumu
CArkadaşının tahmini
DReklam amacıyla hazırlanmış anonim bir paylaşım
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru cevap A'dır: "Konuyla ilgili uzmanların hazırladığı güvenilir bilimsel ve eğitsel kaynaklar".
5Zor
Bir kültürde sofrada yemeğe evin en yaşlı kişisinin başlaması beklenmektedir. Bu geleneği bilmeyen bir ziyaretçi yemeğe önce başlamıştır.
Bu durumda ev sahibinin en uygun yaklaşımı hangisidir?
AMisafirin kendi kültüründeki davranışları bilmeyebileceğini düşünerek geleneği nazikçe açıklamak
BMisafirin saygısız olduğuna hemen karar vermek
CMisafirle bir daha konuşmamak
DOlayı diğer insanlara anlatıp misafiri küçümsemek
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru cevap A'dır: "Misafirin kendi kültüründeki davranışları bilmeyebileceğini düşünerek geleneği nazikçe açıklamak".

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular