Bu cümlenin konusu hangisidir?
Çözümü göster
Doğru cevap A'dır: "Türkçenin zenginliği".
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Söz varlığı, bir dilde kullanılan sözcüklerin, deyimlerin, atasözlerinin ve kalıplaşmış ifadelerin bütünüdür. Bu konuda bilmediğimiz sözcüklerin anlamını bağlamdan tahmin etmeyi, okuduklarımızdan yeni sözcükler öğrenmeyi ve öğrendiklerimizi yazılarımızda yerinde kullanmayı ele alıyoruz.
Bir insanın günlük yaşamda bildiği ve kullandığı kelimelerin tümüne söz varlığı denir. Söz varlığı geniş olan kişiler, anlatmak istediklerini daha açık ve etkili bir şekilde ifade edebilir. Bu nedenle kelime hazinemizi geliştirmek dilimizin zenginliğini artırır.
Her kelime ya da deyim içinde bulunduğu metne göre farklı anlamlar taşıyabilir. Metinde, bilmediğiniz kelimenin yakınındaki cümleleri de okuyarak, olayın veya anlatımın akışından hareketle kelimenin anlamına ulaşmayı deneyebilirsiniz. Bu yöntem, özellikle deyim ve atasözlerinde sıkça işe yarar.
1. Bağlamdan yararlanmak: Bilmediğimiz kelimeyi içeren cümlenin öncesini ve sonrasını dikkatlice okumalıyız. 2. Kök ve ekleri incelemek: Eğer kelimenin kökünü biliyorsak, anlamını tahmin etmek kolaylaşır. 3. Benzer kelimelerle karşılaştırmak: Anlamını bildiğimiz benzer bir kelime varsa, bu kelimeyi karşılaştırarak tahmin yapabiliriz.
Okuduğumuz metinlerde bilmediğimiz veya az kullandığımız kelimeleri seçmek, onların anlamlarını öğrenmek söz varlığımızı artırır. Bunun için metinlerde geçen yeni veya anlamını tam bilmediğimiz sözcükleri not alabilir, ardından sözlükten anlamlarına bakabiliriz. Yeni kavramları da cümle içinde kullanmak, öğrendiğimiz kelimeleri kalıcı hâle getirir.
Kelime hazinemizi geliştirmenin en etkili yolu kitap okumaktır. Farklı türde kitaplar okumak, yeni kelimeler ve deyimlerle tanışmamıza yardımcı olur. Okuma sırasında bilmediğimiz kelimelerin anlamlarına bakmak, bunları not almak ve yazılarımızda kullanmak söz varlığımızı zenginleştirir.
Yazılarımızda aynı kelimeleri tekrar etmekten kaçınarak eş anlamlı sözcükler kullanabiliriz. Deyimlere, atasözlerine ve benzetmelere yer vermek de anlatımı ilgi çekici hâle getirir. Ayrıca, ayrıntılı ve betimleyici cümleler kurmak da yazımızı daha canlı ve etkili yapar.
Örnek 1. Bir metinde "çevik" kelimesiyle karşılaştın. Cümle şöyle: “Ali, çevik hareketleri sayesinde yarışmada birinci oldu.” Çevik kelimesinin anlamını nasıl bulursun?
“Çevik” kelimesi burada Ali'nin yarışmada birinci olmasını sağlayan hareketleri anlatıyor. Cümlenin tamamına bakıldığında, Ali’nin başarılı olmasını hızlı veya akıllıca hareket etmesine bağlıyor. Bu durumda “çevik”, hızlı ve atik anlamında kullanılmış olabilir. Yani, çevik; hızlı, seri hareket eden demektir.
Örnek 2. Aşağıdaki cümlede geçen 'bocalamak' kelimesinin anlamını anlamadığımızı varsayalım: Sınav soruları karşısında bocaladı.
Cümlede, kişi sınav soruları karşısında ne yaptığını bilememiş ve kararsız kalmış olabilir. Demek ki 'bocalamak', ne yapacağını bilememek, kararsız kalmak anlamında kullanılmış.
Örnek 3. Bir metinde şu cümle var: “O, annesinin sözünü yere düşürmez.” “Sözünü yere düşürmek” deyiminin anlamını tahmin et.
Bu deyimde "sözünü yere düşürmüyor" ifadesi, annesinin sözünü her zaman dikkate aldığını anlatmak için kullanılmıştır. Buradan yola çıkarak, bu deyim "söyleneni önemsemek, uymak" anlamında kullanılmıştır.
Örnek 4. Bir metinde sürekli "güzel" kelimesini kullanmak sıkıcı olabilir. Bunun yerine hangi kelimeleri kullanabiliriz?
"Güzel" kelimesi yerine "hoş", "etkileyici", "büyüleyici", "çekici" gibi farklı kelimeler kullanılabilir. Örneğin, "Bu manzara çok güzel" yerine "Bu manzara gerçekten büyüleyici" diyebiliriz. Böylece anlatımımız daha ilgi çekici olur.
Örnek 5. Yazılı bir metinde yeni bir kelime olan 'özverili' kelimesiyle karşılaştığını düşün. Bu kelimeyi söz varlığına almak için hangi adımları izlersin?
Kelimede geçen 'öz' ve 'verili' ifadelerini düşünürüm. Cümleye bakarım: 'Takımın başarısı için özverili bir şekilde çalıştı.' Sözlükten kontrol edince anlamını bulurum: 'Kendi çıkarını düşünmeden başkaları için fedakârlık yapan.' Sonra cümle kurarım: 'Babam, ailemiz için özverili davranır.' Böylece yeni kelime söz varlığıma katılmış olur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.