MegaSoru

Işığın Kırılması 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Işığın Kırılması Konu Anlatımı

Işığın kırılması, ışık bir ortamdan başka bir ortama geçerken doğrultusunun değişmesine denir. Bu olay günlük hayatımızda sıkça karşılaştığımız ve görme şeklimizi etkileyen önemli bir fiziksel olaydır.

Işığın Kırılması Nedir?

Işığın kırılması, ışık bir ortamdan başka bir ortama geçerken (örneğin hava ve su gibi) doğrultusunun değişmesidir. Bu değişim, ışığın iki ortam arasındaki farklı yoğunluklardan kaynaklanır. Işık farklı yoğunluktaki ortamlardan geçerken hızı değişir ve bu nedenle yolunu bükerek ilerler.

Kırılmanın Özellikleri

Kırılma her zaman ışık farklı yoğunluktaki iki ortam arasında hareket ettiğinde meydana gelir. Eğer ışık az yoğun bir ortamdan (örneğin havadan) çok yoğun bir ortama (örneğin suya) geçerse normale yaklaşarak kırılır. Eğer çok yoğun bir ortamdan az yoğun bir ortama geçerse normalden uzaklaşır. Buradaki 'normal', ortamların ayırıcı yüzeyine dik olan hayali bir çizgidir.

Kırılmanın Günlük Hayattaki Görünümleri

Kırılma olayını su dolu bir bardağa konulan bir kalemin kırıkmış gibi görünmesinde ve havuzun tabanının olduğundan daha yakın görünmesinde görebiliriz. Su damlasından geçen ışıkların gökkuşağı oluşturması da kırılmanın bir sonucudur.

Farklı Yoğunluktaki Ortamlarda Işığın Yolu

Işık, ortamların yoğunluğuna göre farklı şekillerde kırılır. Örneğin hava-su geçişinde, hava az yoğun ve su çok yoğundur; bu durumda ışık normale yaklaşarak kırılır. Tersi durumda, su-hava geçişinde ise ışık normalden uzaklaşır. Bu yüzden cisimleri suyun içine koyduğumuzda şekilleri veya yerleri farklı görünür.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir öğrenci, düz bir bardakta duran suya bir kalem daldırıyor ve kalemi bardaktan bakınca kırıkmış gibi görüyor. Bu olayda ışığın izlediği yolu açıklayınız.

Kalemin sudaki kısmından yansıyan ışık, sudan havaya geçerken ortam değiştirir. Su çok yoğun, hava ise az yoğundur. Işık sudan havaya geçerken normalden uzaklaşarak kırılır. Bu nedenle kalemin suda kalan kısmı yukarıda ve kırıkmış gibi görünür.

Örnek 2. Bir çay kaşığını sıvı yağ dolu bir bardağa daldırdığımızda kaşığın bir kısmının eğilmiş gibi görünmesinin sebebi nedir?

Işık, yağdan havaya çıkarken (yağ çok yoğun, hava az yoğun) ortam değiştirir ve normalden uzaklaşarak kırılır. Bu da kaşığın sanki eğilmiş gibi görünmesine sebep olur. Bu olay ışığın kırılma özelliğindendir.

Örnek 3. Bir öğrenci bir çubuğu su dolu bir havuza dik şekilde batırıyor. Havuzun dışından bakan öğrenci, çubuğun su içerisindeki kısmını daha yukarıda görüyor. Bunun nedenini açıklayınız.

Çubuktan göze gelen ışık, su ortamından hava ortamına geçerken ortam değiştirir. Su çok yoğun, hava az yoğundur; bu geçişte ışık normalden uzaklaşır. Bu yüzden cisimlerin su içindeki kısmı daha yukarıda ve olduğundan farklı bir yerde görülür.

Özetle

  • Işığın kırılması, ışığın bir ortamdan başka bir ortama geçerken doğrultusunun değişmesidir.
  • Kırılma, ortamlar arasındaki yoğunluk farkından dolayı gerçekleşir.
  • Işık az yoğun ortamdan çok yoğuna geçerken normale yaklaşır, tam tersi durumda normalden uzaklaşır.
  • Kırılma olayı günlük hayatta cisimlerin su içinde kırıkmış gibi görünmesine neden olur.
  • Kırılmada ışığın hızı farklı ortamlarda farklıdır ve bu da yolu değiştirir.

Işığın Kırılması — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Hava ortamından suya doğru eğik açıyla gönderilen bir ışık ışınının, suya geçerken izlediği yol için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
AIşık yansır ve geldiği ortama geri döner.
BIşık hiçbir şekilde yön değiştirmez, doğrusal gider.
CIşık kırılır ve normalden uzaklaşır.
DIşık kırılır ve normale yaklaşır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Işık, az yoğun ortam olan havadan çok yoğun ortam olan suya geçerken normale yaklaşır. Yani ışığın kırıldıktan sonraki yolu normal doğrultusuna yakınlaşır. Cevap: Normale yaklaşır.
2Kolay
Bir öğrenci, su dolu bir kabın içinden havaya doğru eğik açıyla ışık gönderiyor. Işık ışını su-hava sınırında hangi yönde kırılır?
AIşık kırılır ve normale yaklaşır.
BIşık yansır ve suya geri döner.
CIşık geldiği doğrultuda yoluna devam eder.
DIşık kırılır ve normalden uzaklaşır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Işık, çok yoğun ortam olan sudan az yoğun ortam olan havaya geçerken normale göre uzaklaşır. Yani kırılan ışık normale uzaklaşır. Cevap: Normale uzaklaşır.
3Orta
Bir öğrenci, camdan havaya doğru eğik açıyla bir ışık ışını gönderdiğinde, ışığın cam-hava sınırında izlediği yol ile ilgili aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?
AKırılma gerçekleşmez, ışık ortama dik girerse tamamen yansır.
BKırılma açısı geliş açısından küçüktür, ışık normale yaklaşır.
CKırılma açısı geliş açısından eşittir, ışık doğrultusunu değiştirmez.
DKırılma açısı geliş açısından büyüktür, ışık normale uzaklaşır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Işık camdan havaya geçerken daha az yoğun bir ortama girer. Bu nedenle ışık normalden uzaklaşarak kırılır ve kırılma açısı geliş açısından büyüktür. Cevap: Kırılma açısı geliş açısından büyüktür ve ışık normale uzaklaşarak yoluna devam eder.
4Orta
Bir öğrenci, havadan suya eğik açıyla bir ışık demeti gönderiyor. Bu durumda geliş açısı 60° ise kırılma açısı yaklaşık olarak aşağıdakilerden hangisinde tanımlandığı gibidir?
AKırılma açısı geliş açısından küçüktür, ışık normale yaklaşır.
BGeliş açısı ve kırılma açısı kesinlikle eşittir.
CKırılma açısı geliş açısından küçüktür, ışık normale uzaklaşır.
DKırılma açısı geliş açısından büyüktür, ışık normale uzaklaşır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Havadaki ışık suya geçerken daha yoğun ortama girer. Bu durumda ışık normale yaklaşarak kırılır ve kırılma açısı geliş açısından küçüktür. Cevap: Kırılma açısı geliş açısından küçüktür ve ışık normale yaklaşır.
5Zor
Bir öğrenci, ışığı havadan içine zeytinyağı doldurulmuş bir kaba belli bir açıyla gönderdiğinde, ışık ışınının zeytinyağıya girerken normal doğrultusuna yaklaştığını gözlemliyor. Öğrenci bu gözlemden aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşabilir?
AZeytinyağı, hava ortamından daha yoğun bir maddedir.
BIşık yoğun ortama geçerken normale uzaklaşır.
CIşık her zaman geliş doğrultusunda yoluna devam eder.
DZeytinyağı, hava ortamından daha az yoğun bir maddedir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Işık, havadan daha yoğun olan zeytinyağıya geçerken normale yaklaşır. Bu, zeytinyağının havadan daha yoğun olduğunu gösterir. Cevap: Işığın daha yoğun ortama geçerken normale yaklaşmasının nedeni ortam yoğunluğudur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular