MegaSoru

Fiziksel Anlamda İş 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Fiziksel Anlamda İş Konu Anlatımı

Fiziksel anlamda iş, gündelik yaşamdaki "çalışmak" kavramından farklıdır ve belli kurallara göre tanımlanır. Bu konu, yapılan işin ne olduğunu, işin hangi koşullarda gerçekleştiğini ve hangi faktörlere bağlı olduğunu anlamamızı sağlar. Fiziksel iş kavramını bilmek, enerjinin nasıl harcandığını ve hareket ile kuvvet arasındaki bağlantıyı anlamamıza yardımcı olur.

Fiziksel Anlamda İş Nedir?

Gündelik hayatta çalışmak ve iş yapmak çeşitli anlamlara gelebilir, ancak fiziksel anlamda işin özel bir tanımı vardır. Fizikte, bir cisim üzerine kuvvet uygulandığında ve bu kuvvet etkisiyle cisim hareket ettiğinde, fiziksel iş yapılmış olur. Kısaca, bir cisme uygulanan kuvvet ile cismin yer değiştirmesi gerekiyorsa iş vardır. Eğer kuvvet uygulanmasına rağmen cisim hareket etmiyorsa, fiziksel anlamda iş yapılmamıştır.

Fiziksel İşin Koşulları

Fiziksel işin gerçekleşmesi için iki temel koşul gereklidir:
1. Cisme bir kuvvet uygulanmalıdır.
2. Bu kuvvet etkisiyle cisim bir yer değiştirme yapmalıdır.
Yani, yalnızca kuvvet uygulamak veya yalnızca hareket etmek yetmez; ikisinin birlikte olması gerekir. Örneğin, bir kitap masanın üzerinde itildiğinde (kuvvet uygulanıp yer değiştirdiğinde) iş yapılır, fakat kitabı havaya kaldırmadan sadece tutmak (sabit tutmak) iş sayılmaz.

Fiziksel İşin Bağlı Olduğu Faktörler

Fiziksel anlamda yapılan iş, uygulanan kuvvetin büyüklüğüne ve cismin yaptığı yer değiştirmeye bağlıdır. Uygulanan kuvvet ne kadar büyükse ve cisim ne kadar fazla yer değiştirirse, yapılan iş de o kadar fazla olur. Yapılan iş $W$ ile gösterilir ve şu şekilde ifade edilir: $\text{İş} = \text{Kuvvet} \times \text{Yer Değiştirme}$.
Burada kuvvet Newton (N), yer değiştirme metre (m) cinsindendir. Yapılan işin birimi Joule (J) olarak adlandırılır. 1 Joule iş, 1 Newton’luk kuvvet ile cisim 1 metre yer değiştirirse yapılmış olur.

Fiziksel İşin Farklı Örnekleri

Günlük yaşantımızda birçok fiziksel iş örneği ile karşılaşırız. Yolda yürürken, bir sandalyeyi iterek hareket ettirdiğimizde ya da bir bavulu yukarı taşıdığımızda iş yaparız. Ancak, bir duvarı ne kadar itmeye çalışsak da hareket ettiremezsek, fiziksel anlamda iş yapılmamış olur. Aynı şekilde, elimizde sabit tuttuğumuz bir kitap yer değiştirmediği için iş yapılmamış olur. Bu örnekler, yapılan işin hem kuvvete hem de harekete bağlı olduğunu gösterir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Ali, yerde duran bir sandalyeyi 10 Newton’luk kuvvetle 3 metre yana doğru itti. Ali’nin yaptığı işi bulunuz.

Fiziksel anlamda iş = Kuvvet × Yer değiştirme
Kuvvet = 10 N, Yer değiştirme = 3 m olduğundan:
İş = 10 N × 3 m = 30 Joule.
Ali fiziksel anlamda 30 Joule'luk iş yapmıştır.

Örnek 2. Ayşe bir duvarı tüm gücüyle itiyor, ancak duvar hiç hareket etmiyor. Ayşe fiziksel anlamda iş yapmış mıdır?

Fiziksel anlamda iş yapılabilmesi için uygulanan kuvvetin cismi yer değiştirmesi gerekir. Duvar hareket etmediği için yer değiştirme yoktur; bu yüzden Ayşe fiziksel anlamda iş yapmamıştır.

Örnek 3. Bir öğrenci, yere bırakılmış bir çantayı 5 metreye kadar çekiyor ve bu sırada 15 Newton’luk kuvvet uyguluyor. Yapılan işi hesaplayınız.

İş = Kuvvet × Yer değiştirme
Kuvvet = 15 N, yer değiştirme = 5 m
İş = 15 N × 5 m = 75 Joule
Yani öğrenci 75 Joule’luk iş yapmıştır.

Özetle

  • Fiziksel anlamda iş, kuvvet ile cismi yerinden oynatma sonucu yapılır.
  • İşin yapılabilmesi için hem kuvvet uygulanmalı hem de cisim yer değiştirmelidir.
  • Fiziksel iş formülü: İş = Kuvvet × Yer değiştirme.
  • İşin birimi Joule’dür (J).
  • Kuvvet uygulanıp yer değiştirme yoksa iş yapılmış sayılmaz.

Fiziksel Anlamda İş — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Mert, yerde bulduğu topu eline alıp olduğu yerde hiç hareket ettirmeden bir süre boyunca sıkıca tutuyor. Bu durumda, Mert fiziksel anlamda iş yapmış olur mu?
AEvet, çünkü topun ağırlığı vardır.
BHayır, çünkü top yer değiştirmemiştir.
CEvet, çünkü topa kuvvet uygulamıştır.
DHayır, çünkü top çok hafiftir.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Fiziksel anlamda iş yapılabilmesi için hem kuvvet uygulanması hem de kuvvet yönünde yer değiştirme olması gerekir. Mert topu sıkıca tutsa da top yer değiştirmediği için fiziksel anlamda iş yapılmamıştır. Cevap: Hayır, iş yapılmamıştır.
2Kolay
Fiziksel anlamda iş yapılması için gerekli iki koşul nedir?
AKuvvet uygulanması ve cismin kuvvet doğrultusunda yol alması
BYalnızca kuvvet uygulanması
CYalnızca yorulmak
DYalnızca düşünmek
Çözümü göster
Doğru cevap: A
İş için kuvvet ve yol gerekir.
3Orta
Bir öğrenci, 8 kilogramlık bir kutuyu sınıfın bir köşesinden diğer köşesine taşıyor. Kutuyu taşırken kutuya yatayda 20 N'luk bir kuvvet uyguluyor ve kutu toplamda 3 metre yer değiştiriyor. Bu durumda fiziksel anlamda iş yapılıp yapılmadığına ve işin yapılmasında etkili olan faktörlere ilişkin en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?
AFiziksel anlamda iş yapılmıştır, çünkü hem kuvvet uygulanmış hem de yer değiştirme olmuştur.
BYer değiştirme olmuş ancak kuvvet uygulaması önemsizdir, iş yoktur.
CFiziksel anlamda iş yapılmaz, çünkü sadece kuvvet yeterlidir, yer değiştirme gerekmez.
DKuvvet uygulanmış ama iş yapılmamıştır, çünkü kütlesi çok fazladır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Bir cismin üzerinde iş yapılabilmesi için, cisme bir kuvvet uygulanmalı ve bu kuvvetin yönünde bir yer değiştirme gerçekleşmelidir. Öğrenci kutuya kuvvet uyguluyor ve kutu yer değiştiriyor. Yani fiziksel anlamda iş yapılmıştır ve yapılan iş kuvvet ve yer değiştirmeye bağlıdır. Cevap: Fiziksel anlamda iş yapılmıştır, çünkü kuvvet uygulanıp yer değiştirme olmuştur.
4Orta
Ayşe, yere bırakılan bir çantayı uzun süre sıkıca dik tutarak elinde sabit tutuyor. Bu sırada çanta ne yukarı ne de aşağı hareket ediyor. Bu durumda, aşağıdakilerden hangisi fiziksel anlamda yapılan işle ilgili doğru bir çıkarımdır?
AÇantanın ağırlığı fazla olduğu için iş daha fazladır.
BYalnızca kuvvet uygulandığı için iş yapılmıştır.
CYer değiştirme olmadığından fiziksel anlamda iş yapılmamıştır.
DHem kuvvet hem de yer değiştirme olduğu için iş yapılmıştır.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Fiziksel anlamda iş yapılması için kuvvetin etkisiyle bir yer değiştirme olmalıdır. Ayşe çantayı dik tutarken kuvvet uygulasa da çantada yer değiştirme olmadığı için fiziksel anlamda iş yapılmış sayılmaz. Cevap: Kuvvet uygulanıyor fakat yer değiştirme olmadığı için fiziksel anlamda iş yoktur.
5Zor
Bir öğrencinin bir duvarı tüm gücüyle itmesine rağmen duvarın hareket etmemesi durumunda yapılan fiziksel iş için ne söylenir?
AÇok büyük iş yapılmıştır.
Bİş negatiftir.
Cİş, kuvvete eşittir.
DFiziksel iş yapılmamıştır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Yol alınmadığı için iş yoktur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular