Çözümü göster
Atomun çekirdeğinde bulunan iki temel parçacık proton ve nötrondur. Protonun yükü pozitiftir, nötronun yükü yoktur (yüksüzdür). Yani, çekirdekte yüksüz parçacık nötrondur.
Cevap: nötron
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bu bölümde atomun yapısını, temel parçacıklarını ve atom kavramının tarihsel gelişimini öğreneceksiniz. Atomun ne olduğu ve zaman içinde bilim insanlarının atom hakkındaki düşüncelerinin nasıl değiştiğini anlayarak maddenin doğasını daha iyi kavrayacaksınız.
Atom, maddenin en küçük yapı taşlarından biridir. Her madde, görünmeseler de atomlardan oluşur. Tüm elementler ve bunlardan oluşan bileşikler atomların farklı şekillerde birleşmesiyle meydana gelir. Atomun yapısını ve temel parçacıklarını anlamak, maddenin özelliklerini kavrayabilmemiz için çok önemlidir.
Bir atom üç temel parçacıktan oluşur: proton, nötron ve elektron. Protonlar atom çekirdeğinde bulunur ve pozitif yüke sahiptir. Nötronlar da çekirdekte yer alır ve yüksüzdür, yani elektrik yükleri yoktur. Elektronlar ise atomun çekirdeğinin etrafındaki katmanlarda bulunur ve negatif yüklüdür.
Proton ve nötronun kütlesi birbirine çok yakındır ve atomun kütlesinin büyük kısmını oluşturur. Elektronların kütlesi ise çok küçüktür ve genellikle ihmal edilir.
Bir atomun çekirdeğinde protonlar ve nötronlar birlikte sıkıca tutulur. Elektronlar ise çekirdeğin çevresinde belirli bir düzende hareket ederler. Bir atomda proton sayısı ile elektron sayısı eşittir ve bu atomun yüksüz olmasını sağlar. Proton sayısı, atomun hangi element olduğunu belirleyen özelliktir. Farklı elementlerde proton sayısı farklıdır.
Atomun yapısı ile ilgili düşünceler tarih boyunca değişmiştir. İlk olarak antik Yunan'da Demokritos adlı filozof maddenin en küçük ve bölünemez parçalarının atom olduğunu ileri sürmüştür. Sonraki yüzyıllarda Dalton, atomun içi dolu, bölünemez küreler olarak düşünmüştür. Thomson ise atomda negatif yüklü parçacıkların bulunduğunu keşfetmiş ve "üzümlü kek" modelini önermiştir. Rutherford yaptığı deneylerle atomun çekirdekli yapısını göstermiştir. Ardından Bohr, elektronların çekirdek çevresinde belirli yörüngelerde döndüğünü ileri sürmüştür. Son olarak, modern atom modeli ile elektronların atomda tam olarak yerleri saptanamayan, bulut şeklinde bulunabileceği açıklanmıştır. Böylece, zamanla bilim insanları daha doğru modellere ulaşmıştır.
Örnek 1. Hangi atom parçacıkları çekirdekte bulunur ve yükleri nedir?
Atom çekirdeğinde bulunan temel parçacıklar proton ve nötrondur. Protonlar pozitif (+) yüklüdür, nötronlar ise yüksüzdür (0). Elektronlar çekirdek dışında, negatif (-) yüke sahiptir.
Örnek 2. 6 proton, 6 nötron ve 6 elektrona sahip bir atom hangi elementtir ve elektriksel yükü nedir?
Proton sayısı 6 olan atom karbon elementidir. Proton ve elektron sayısı eşit olduğu için bu atom yüksüzdür.
Örnek 3. Atomun yapısıyla ilgili eski ve yeni iki modeli kısaca karşılaştırınız.
Dalton'un modeline göre atom, içi dolu ve bölünemez bir küredir. Modern atom modelinde ise atomun çekirdeğinde proton ve nötronlar bulunur, elektronlar ise çekirdeğin çevresinde belirli bir bölgede (bulut gibi) yer alır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.