MegaSoru

Besin Zinciri 51 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Besin Zinciri Konu Anlatımı

Besin zinciri, canlıların doğadaki madde ve enerji akışını düzenleyen temel bir sistemdir. Canlılar arasındaki beslenme ilişkilerini anlamak, ekosistemlerin sürdürülebilirliği için oldukça önemlidir. Bu konuda, besin zincirinin yapısını ve canlılar arasındaki bağlantıların nasıl işlediğini öğreneceksiniz.

Besin Zinciri Nedir?

Besin zinciri, bir ekosistemde besinlerin canlıdan canlıya nasıl aktarıldığını gösteren sıralı bir yapıdır. Zincirde, her canlı bir diğerine besin veya enerji kaynağı olur. Zincirin ilk basamağında her zaman üreticiler, ardından tüketiciler ve en sona ayrıştırıcılar yer alır.

Besin Zincirinin Temel Üyeleri

Besin zincirinde üç ana grup canlı yer alır:
- Üreticiler: Güneş ışığını kullanarak kendi besinini üreten bitkiler ve bazı mikroorganizmalar.
- Tüketiciler: Besinlerini diğer canlılardan elde eden, hayvanlar gibi canlılardır. Bunlar otçul, etçil veya hepçil olabilir.
- Ayrıştırıcılar: Ölü canlıların kalıntılarını ayrıştırarak besinleri doğaya geri kazandıran bakteri ve mantarlardır.

Canlılar Arasındaki Nedensel İlişkiler

Her bir canlı türü, besin zincirinin bir halkasını oluşturur ve zincirin işleyişinde önemli bir rol oynar. Örneğin, üreticilerin azalması, onları yiyen otçulların da azalmasına neden olur. Benzer şekilde, zincirdeki herhangi bir türün yok olması veya artması, diğer türlerin sayısını ve yaşamını doğrudan etkiler. Bu nedenle, tüm canlılar birbirine bağlıdır ve zincirdeki değişiklikler tüm ekosistemi etkiler.

Besin Zinciri Neden Uyumlu Bir Bütündür?

Besin zinciri, tüm canlılar arasında düzenli bir beslenme ilişkisi oluşturur. Her canlı, zincirdeki yerini alır ve görevini yerine getirir. Bu düzen sayesinde enerji ve maddeler, üreticilerden tüketicilere ve ayrıştırıcılara kadar kontrollü bir şekilde aktarılır. Böylece doğadaki denge korunur ve yaşam sürdürülebilir olur.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir ormanda üretici olarak çim, otçul olarak çekirge ve etçil olarak kurbağa bulunmaktadır. Kurbağanın sayısı azalırsa bu değişiklik besin zincirini nasıl etkiler?

Kurbağalar azalırsa, onların avladığı çekirgelerin sayısı artar. Çekirgeler arttıkça çimleri daha fazla yerler ve çimlerin miktarı azalır. Böylece tüm zincir etkilenir. Kurbağanın azalması tüm canlılar için olumsuz sonuçlara yol açabilir.

Örnek 2. Bir gölde bitkiler, küçük balıklar ve büyük balıklar besin zincirini oluşturuyor. Eğer göldeki bitkiler yok olursa ne olur?

Bitkiler, zincirin üreticisi olduğundan yok olurlarsa, onları yiyen küçük balıklar besin bulamaz ve sayıları azalır. Küçük balıkların azalması da büyük balıkların besinsiz kalmasına ve onların da azalmasına sebep olur. Yani zincirin tüm halkaları etkilenir.

Örnek 3. Bir besin zincirinde üretici bitkiler, onları yiyen cırcır böcekleri ve cırcır böceklerini yiyen kuşlar bulunuyor. Eğer kuş popülasyonu artarsa besin zincirinde neler olur?

Kuşlar artarsa, daha fazla cırcır böceği avlanır ve cırcır böceği popülasyonu azalır. Cırcır böcekleri azalınca bitkileri yiyen canlı sayısı azalır ve bitkilerin miktarı artabilir. Kuşların artışı zincirin diğer halkalarını da etkiler.

Özetle

  • Besin zinciri, canlılar arasında beslenme yoluyla gerçekleşen madde ve enerji aktarımını gösterir.
  • Zincirin ana üyeleri üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılardır.
  • Besin zincirinde bir canlının sayısındaki değişiklik, diğer canlıları da etkiler.
  • Zincirin tüm halkaları birbiriyle bağlantılıdır ve uyumlu bir bütün oluşturur.
  • Doğadaki canlıların çeşitliliği ve dengesi, besin zincirinin sürdürülebilirliği için gereklidir.

Besin Zinciri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bitki → çekirge → kurbağa → yılan biçiminde ilerleyen bir besin zincirinde, çekirgeler ortamdan tamamen yok olursa bu zincirdeki diğer canlılardan hangileri ve hangi yönde etkilenir?
ASadece kurbağa sayısı azalır, diğerleri etkilenmez.
BBitki sayısı artar, kurbağa ve yılan sayısı azalır.
CBitki ve yılan sayısı azalır, kurbağa etkilenmez.
DSadece bitki sayısı artar, diğerleri değişmez.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Çekirgeler yok olursa kurbağa, besin kaynağı olan çekirgeleri bulamayacağı için sayısı azalır. Kurbağayı tüketen yılan ise besini azalan kurbağalardan dolayı etkilenir ve sayısı azalır. Bitkinin ise çekirgeyle beslenen canlı kalmayacağından sayısı artar. Yani bitki sayısı artar, kurbağa ve yılan sayısı azalır.
2Kolay
Çekirge → kuş → ayrıştırıcı mantar şeklindeki bir besin zincirine, çekirgelerin yoğun olarak eklenmesi durumunda, kuş ve mantarın durumu nasıl etkilenir?
AMantar miktarı azalır, kuş etkilenmez.
BKuş etkilenmez, sadece mantar artar.
CSadece kuş miktarı azalır.
DKuş ve mantar miktarı artar.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Çekirgelerin artması, kuşların besin kaynağının artmasına yol açar ve kuş sayısı artar. Kuşların ölmesi sonucu geriye kalan artıkların miktarı da artacağı için ayrıştırıcı mantar miktarı da artar.
3Orta
Bitki → çekirge → kurbağa → bakteri şeklindeki bir besin zincirinde canlılar arasındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
AHangi canlı zincirden çıkarılırsa çıkarılsın, diğerleri etkilenmez.
BAyrıştırıcı bakteriler, zincirin işleyişini etkilemez.
CZinciri oluşturan canlılar arasında karşılıklı bağımlılık yoktur.
DBesin zinciri, tüm canlıların varlığı ve işbirliği sayesinde işler.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Besin zincirinin bu örneğinde bitki üretici, çekirge birincil tüketici, kurbağa ikincil tüketici, bakteri ise ayrıştırıcıdır. Her bir canlı, zincirdeki diğer canlılarla karşılıklı olarak birbirine bağlıdır. Bitkiler, çekirge ve yukarıdaki tüm canlılar için enerji kaynağıdır. Çekirge azaldığında kurbağalar besinsiz kalır ve sayıları azalır. Besin zinciri, üreticiden ayrıştırıcıya kadar tüm canlıların varlığında işler; biri eksik olursa sistem tamamlanamaz. Cevap: Besin zincirindeki tüm canlılar birbirine bağımlıdır ve zincirin bütünlüğü bu canlıların işbirliğine dayanır.
4Orta
Çim → tavşan → tilki → mantar şeklinde bir besin zincirinde, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
AZincirden herhangi bir canlı çıkarılırsa kalanlar etkilenmez.
BTavşan sayısı azalınca tilki sayısı da azalır.
CMantarlar ayrıştırıcı olarak ölü canlıları toprağa besin olarak geri kazandırır.
DÇimin olmaması zincirin diğer elemanlarını olumsuz etkiler.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Besin zinciri, üretici olan çim ile başlar ve tilki ile devam eder, mantar ise ayrıştırıcı olarak zincirde yer alır. Zincirdeki tüm canlılar birbiriyle ilişkilidir. Tavşan olmadan tilki besinsiz kalır ve sayısı azalır. Mantarlar ise ölen canlıları ayrıştırarak besinleri toprağa geri kazandırır, bu da çimin büyümesini destekler. Dolayısıyla ayrıştırıcılar da zincirin önemli bir parçasıdır. Cevap: Besin zincirinde herhangi bir canlı çıkarılırsa zincirin diğer elemanları da bundan etkilenir, bütünlük bozulur.
5Zor
"Ot → Çekirge → Kurbağa → Yılan" besin zincirinde birinci derece tüketici hangisidir?
AOt
BÇekirge
CKurbağa
DYılan
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Üreticiyi yiyen çekirgedir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular