MegaSoru

Bir Olayın ve Tümleyeninin Olasılığı 101 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Bir Olayın ve Tümleyeninin Olasılığı Konu Anlatımı

Bir olayın ve onun tümleyeninin olasılığı, bir deneyde bir şeyin olmasının ya da olmamasının tahmin edilmesidir. Problemleri çözerken olasılık hesaplamasını ve bir olayın gerçekleşmesini veya gerçekleşmemesini matematiksel olarak ifade etmeyi öğrenmek önemlidir.

Olasılık Nedir?

Olasılık, bir olayın gerçekleşme şansını ifade eden bir sayıdır. Olasılık, 0 ile 1 arasında bir değer alır. Bir olayın olasılığı hesaplanırken, olayın gerçekleşebileceği durum sayısı, tüm olası durumların sayısına bölünür. Eğer her sonucun çıkma şansı aynıysa, olasılık şöyle hesaplanır:
Olasılık = (İstenen sonuç sayısı) / (Tüm mümkün sonuçların sayısı)
Örneğin, bir zar atıldığında 6 farklı sonuç olabilir.

Bir Olayın Tümleyeni Nedir?

Bir olayın tümleyeni, o olayın gerçekleşmemesi durumudur. Başka bir deyişle, bir olayın tümleyeni, olayın dışında kalan tüm sonuçlardır. Eğer bir olay 'A' ise, olayın tümleyeni 'A'nın olmamasıdır (genellikle $A'$ veya "A üstü" olarak gösterilir).

Bir Olayın ve Tümleyeninin Olasılığını Hesaplama

Bir olayın olasılığı $P(A)$, o olayın gerçekleşme olasılığıdır. Aynı şekilde, olayın tümleyeninin olasılığı ise $P(A')$ ile gösterilir. Bu iki olasılığın toplamı her zaman 1 (tam kesinlik) olur. Yani, $P(A) + P(A') = 1$ bağıntısı vardır. Çünkü ya A olur ya da A olmaz; üçüncü bir seçenek yoktur.

Tümleyen Olasılığı ile Kolay Hesaplama

Bazı durumlarda, bir olayın olasılığını bulmak yerine, onun tümleyeninin olasılığını bulmak daha kolay olabilir. Hesaplanan tümleyenin olasılığını 1'den çıkartarak istenen olayın olasılığı kolayca bulunabilir: $P(A) = 1 - P(A')$ veya $P(A') = 1 - P(A)$. Bu yöntem özellikle istenen olayın gerçekleşmesinin zor, gerçekleşmemesinin ise kolay olduğu sorularda pratiktir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir torbada 5 kırmızı ve 3 yeşil bilye var. Torbadan rastgele bir bilye çekiliyor. Çekilen bilyenin kırmızı olma olasılığını ve yeşil olmama olasılığını hesaplayınız.

Torbada toplam bilye sayısı: $5 + 3 = 8$.
Kırmızı bilye çekme olasılığı (Olay A): $P(A) = \frac{5}{8}$.
Yeşil olmama olasılığı, yani kırmızı çekme olasılığı ile aynıdır: $P(A) = \frac{5}{8}$.
Çünkü yeşil olmama = kırmızı çekme.

Örnek 2. Bir zar atılıyor. Zarın 3 gelme olasılığı ile 3 gelmeme olasılığının toplamını bulunuz.

Toplam olası sonuçlar: $1, 2, 3, 4, 5, 6$ (6 durum).
3 gelmesi: $P(A) = \frac{1}{6}$.
3 gelmemesi (tümleyen): $P(A') = 1 - \frac{1}{6} = \frac{5}{6}$.
Toplamları: $\frac{1}{6} + \frac{5}{6} = 1$.

Örnek 3. Bir kutuda 4 mavi, 2 sarı, 4 kırmızı kalem var. Rastgele bir kalem seçiliyor. Seçilen kalemin sarı gelmeme olasılığını bulunuz.

Toplam kalem sayısı: $4 + 2 + 4 = 10$
Sarı kalem olmama olasılığı (tümleyen):
Mavi ya da kırmızı gelmesi: $4 + 4 = 8$
Olasılık: $\frac{8}{10} = \frac{4}{5}$.
Alternatif olarak: Sarı gelme olasılığı $\frac{2}{10} = \frac{1}{5}$. Tümleyen: $1 - \frac{1}{5} = \frac{4}{5}$.

Özetle

  • Bir olayın olasılığı, istenen durumların tüm durumlardaki payıdır.
  • Bir olayın tümleyeni, o olayın olmamasıdır.
  • Bir olayın ve tümleyeninin olasılıkları toplamı 1'dir: $P(A) + P(A') = 1$.
  • İstenilen olasılık zor bulunuyorsa, tümleyenini bulup 1'den çıkarabiliriz.

Bir Olayın ve Tümleyeninin Olasılığı — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir torbada eş büyüklükte 3 kırmızı, 2 mavi ve 1 sarı bilye vardır. Torbadan rastgele bir bilye seçiliyor. Seçilen bilyenin kırmızı olma olasılığı kaçtır?
A$\frac{1}{2}$
B$\frac{1}{6}$
C$\frac{1}{3}$
D$\frac{2}{3}$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Torbada toplam $3+2+1=6$ bilye vardır. Kırmızı bilye sayısı $3$ olduğuna göre, kırmızı seçme olasılığı $\frac{3}{6}=\frac{1}{2}$'dir. Cevap: $\frac{1}{2}$
2Kolay
Bir zar atıldığında olası tüm çıktılar hangisidir?
A1, 2, 3, 4, 5, 6
B1, 2, 3
C0, 1, 2, 3, 4, 5
D2, 4, 6
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Altı yüz.
3Orta
Bir kutuda eş büyüklükte 4 tane mavi ve 2 tane yeşil kalem vardır. Kutudan rastgele bir kalem seçiliyor. Seçilen kalemin yeşil olmama olasılığı ile yeşil olma olasılığının toplamı kaçtır?
A$\frac{2}{6}$
B1
C0
D$\frac{4}{6}$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Toplam kalem sayısı 6'dır. Seçilen kalemin yeşil olmama olasılığı (yani mavi seçilme olasılığı) \( $\frac{4}{6}$ \), yeşil olma olasılığı ise \( $\frac{2}{6}$ \) olur. Toplamları \( $\frac{4}{6} + \frac{2}{6} = \frac{6}{6} = 1$ \) bulunur. Cevap: 1
4Orta
Bir torbada eş büyüklükte 5 siyah ve 1 kırmızı top vardır. Torbadan rastgele bir top çekiliyor. Topun kırmızı gelme olasılığı \( P(A) = $\frac{1}{6}$ \) olduğuna göre, kırmızı gelmeme olasılığı \( P(A') \) kaçtır?
A$\frac{5}{6}$
B$\frac{1}{5}$
C$\frac{6}{6}$
D$\frac{1}{6}$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Tümleyen olay, kırmızı top gelmemesidir. Kırmızı top gelme olasılığı \( $\frac{1}{6}$ \) olduğuna göre tümleyeni \( 1 - $\frac{1}{6} = \frac{5}{6}$ \) olur. Cevap: \( $\frac{5}{6}$ \)
5Zor
Ayşe 6 farklı renkli kalemini bir kutuya koyuyor: kırmızı, mavi, yeşil, sarı, mor ve turuncu. Kutudan rastgele bir kalem seçiliyor.

Ayşe, "Bir kalemin kırmızı olma olasılığı $\frac{1}{6}$ ise, kırmızı olmama olasılığı $\frac{5}{6}$ olur. Çünkü bir olay ile tümleyeninin olasılıklarının toplamı $1$ eder," diyor.

Ayşe'nin verdiği çıkarım ve gerekçeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
AVerdiği çıkarım yanlıştır; çünkü olasılıkların toplamı $\frac{5}{6}$ olur.
BVerdiği çıkarım doğrudur; çünkü olay ve tümleyenin olasılıkları toplamı $1$’dir.
CVerdiği çıkarım yanlıştır; çünkü tüm olası durumlar toplanmamıştır.
DVerdiği çıkarım yanlıştır; çünkü olay ile tümleyenin toplamı $1$ olmaz.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Ayşe öncelikle olası durumları doğru saymış ve kırmızı olma olasılığını $\frac{1}{6}$ olarak hesaplamış. Kırmızı olmama olasılığı kalan renklerden biri seçilmesi, yani $5$ kalemden biri: $\frac{5}{6}$. Bu iki olasılığın toplamı $\frac{1}{6} + \frac{5}{6} = 1$ olur. Ayşe'nin gerekçesi ve hesaplaması doğru.
Cevap: Evet, Ayşe'nin çıkarımı ve gerekçesi doğrudur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular