“Yükümlülük” sözcüğü bu cümlede hangi anlamda kullanılmıştır?
Çözümü göster
Doğru cevap B'dir: "Yerine getirilmesi gereken sorumluluk".
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bugün metinler yalnızca sözcüklerden oluşmuyor; fotoğraf, çizim, ses, video ve haber gibi ögeler de anlam taşıyor. Bu konuda resimlerden anlam çıkarmayı, çoklu ortam ögelerini çözümlemeyi ve medya metinlerini eleştirel gözle değerlendirmeyi öğreniyoruz.
Görselden anlam çıkarma, bir resimde ya da fotoğrafta bulunan nesneler, renkler, insanların duruşları ve yüz ifadeleri gibi unsurları inceleyip, o görselin vermek istediği temel düşünceyi bulmaktır. Sadece gördüklerimizi saymak değil, görüntünün iletmek istediği mesajı çözmek amaçlanır.
Görselden anlam çıkarırken resimde neler olduğunu dikkatlice incelemeliyiz. Görselde kimler var, hangi ortamda çekilmiş, hangi duygular öne çıkarılıyor? Renkler, kıyafetler, ifadeler ne anlatıyor? Bütün bu ayrıntıların bir araya gelmesiyle, görselin ana fikri ortaya çıkar.
Bazen görseller, yanında bir yazıyla birlikte verilir. Metindeki ifadeleri ve görseli birlikte incelemek, görselin iletmek istediği mesajı daha doğru anlamamıza yardımcı olur. Görsel ve metin birbirini desteklerse, anlam daha kalıcı hâle gelir.
Çoklu ortam ögeleri; yazılı metinler, fotoğraflar, grafikler, çizimler, videolar ve ses kayıtları gibi farklı ifade araçlarının bir araya gelmesiyle oluşur. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte derslerde, sosyal medyada ve günlük yaşamda sıkça karşılaştığımız içerikler çoğunlukla çoklu ortam içerikleridir.
Çoklu ortam ögelerini çözümlemek için öncelikle kullanılan ögeleri (metin, ses, görsel, video gibi) tespit etmek gerekir. Ardından her ögenin mesajı nasıl etkilediği ve ne amaçla kullanıldığı düşünülmelidir. Ögeler arasında bir anlam birliği olup olmadığı, ögelerin birbiriyle uyumu ve vurgu yapılan noktalar incelenir.
Medya metinleri; gazete, dergi, broşür, internet sitesi, blog yazısı, sosyal medya paylaşımı gibi çeşitli ortamlarda karşımıza çıkan bilgilendirici ya da haber amaçlı yazılardır. Bu metinler, topluma bilgi vermek, bir konu hakkında görüş bildirmek veya yönlendirmek isterler. Basılı medya metinleri kâğıda basılırken, dijital medya metinleri internet gibi elektronik ortamda paylaşılır.
Bir medya metnini değerlendirirken; yazının kaynağına, kullanılan dilin tarafsız olup olmadığına, bilgi ve verilerin doğruluğuna dikkat edilmelidir. Yazarın konusu, amacı ve bakış açısı araştırılmalı; verilen bilgilerin başka kaynaklarla karşılaştırılması faydalı olur. Ayrıca kullanılan görseller, başlıklar ve ifadeler abartılı veya yanıltıcı olabilir, bunlara karşı dikkatli olmak önemlidir.
Basılı medya metinleri, fiziksel olarak elimize aldığımız gazete, dergi gibi kaynaklardır. Dijital medya metinleri ise internet ortamında bulunan haberler, sosyal medya paylaşımları gibi metinlerdir. Dijital medyada bilgi çok hızlı yayılır ve çoğu zaman herkes içerik paylaşabilir; bu yüzden dijital metinleri değerlendirirken daha dikkatli olmak gerekir.
Örnek 1. Deniz kıyısında güneşin batışını izleyen bir aile resmi verilmiş. Anne, baba ve iki çocuk yan yana oturmuş ve hepsi gülümsemekte.
Bu görselde bir ailenin birlikte vakit geçirirken mutlu olduklarını görebiliyoruz. Güneşin batışı, huzur ve sakinliği simgelerken, ailenin gülümsemesi birlikte olmaktan duyulan mutluluğu anlatıyor. Burada ana mesaj aile bağlarının önemi ve huzur dolu bir ortamdır.
Örnek 2. Bir internet haber sitesinde bir haber metni ile birlikte bir fotoğraf ve bir kısa video yer alıyor. Bu içeriği nasıl çözümleyebilirsin?
Önce metni okuyarak ana fikri bulmalısın. Ardından fotoğrafın haberi nasıl desteklediğini ve duyguyu güçlendirip güçlendirmediğini inceleyebilirsin. Videoyu izleyerek verdiği ek bilgileri ve hissiyatı değerlendirebilirsin. Son olarak ögelerin aynı mesajı verip vermediğini saptayabilirsin.
Örnek 3. Bir gazete haberinde "Küresel ısınmanın etkisiyle bu yıl yaz ayları tarihin en sıcak ayları olacak." ifadesiyle karşılaştın. Haberin güvenilir olup olmadığını nasıl anlarsın?
Öncelikle, haberi yazan kaynağa bakılır. Haber, bilinen ve güvenilir bir gazetede mi yayımlanmış? Haberde iddia edilen bilgiye dair herhangi bir bilimsel kurumun açıklaması, uzman görüşü veya istatistik sunulmuş mu? Haberin başka kaynaklardaki karşılığı araştırılır. Eğer yalnızca bir gazetede ve herhangi bir bilimsel kaynağa dayandırılmadan verildiyse, haberin doğruluğundan şüphe edilmelidir.
Örnek 4. Bir internet sitesinde "Her gün ballı su içmek tüm hastalıkları önler." şeklinde bir yazı gördün. Ne yapmalısın?
Bu iddia oldukça genel ve kesin bir şekilde ifade edilmiş. Öncelikle, internet sitesinin kaynağına ve güvenilirliğine bakılır. Böyle iddiaların bilimsel dayanağı olup olmadığı araştırılır. Farklı sağlık kurumlarının ve uzmanların açıklamaları incelenir. Eğer bilimsel verilere dayanmayan, sadece söylentiye dayalı bir yazıysa, bu bilgiye güvenmemek gerekir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.