Atatürk Dönemi Dış Politikada Gelişmeler Konu Anlatımı
Lozan'dan sonra Türkiye, antlaşmada çözümsüz kalan konuları ve yeni sorunları barışçı yollarla çözmeye çalıştı. Bu süreçte dış politikanın temel ilkeleri uygulamaya kondu.
Lozan sonrası sorunlar
• Yabancı okullar: Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile yabancı okullar da Türk eğitim sistemine ve Türk kanunlarına bağlandı.
• Dış borçlar: Osmanlı borçlarından Türkiye'ye düşen pay, ödeme planlarıyla ödenmeye başlandı.
• Nüfus mübadelesi: Lozan'da kabul edildiği gibi Türkiye'deki Rumlarla Yunanistan'daki Türkler karşılıklı olarak yer değiştirdi.
• Musul sorunu: Lozan'da çözülemeyen sorun Milletler Cemiyetine götürüldü. Şeyh Sait İsyanı'nın da etkisiyle 1926'da İngiltere ile yapılan Ankara Antlaşması'yla Musul Irak'a bırakıldı; Türkiye'ye bir süre petrol gelirinden pay verilmesi kararlaştırıldı.
Montrö Boğazlar Sözleşmesi
Lozan'da Boğazlar uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılmıştı. Avrupa'da savaş tehlikesinin artması üzerine Türkiye bu durumun değiştirilmesini istedi. 1936'da imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar üzerinde Türkiye'nin tam egemenliği sağlandı; komisyon kaldırıldı ve Türkiye Boğazları silahlandırma hakkı kazandı.
Bölgesel ittifaklar
Türkiye bölgesel barışı korumak için Balkan Antantı (1934) ile Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya, Sadabat Paktı (1937) ile İran, Irak ve Afganistan ile iş birliği yaptı. Bu ittifaklar Türkiye'nin barışçı dış politikasının göstergesidir.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin Türkiye'ye sağladığı kazanım nedir?
Boğazlar üzerinde Türkiye'nin tam egemenliği sağlandı; Türkiye Boğazları silahlandırma hakkı kazandı.
Örnek 2. Musul sorunu nasıl sonuçlandı?
1926'da İngiltere ile yapılan Ankara Antlaşması ile Musul Irak'a bırakıldı; Türkiye'ye bir süre petrol gelirinden pay verilmesi kararlaştırıldı.
Örnek 3. Balkan Antantı ve Sadabat Paktı hangi dış politika ilkesini yansıtır?
Bölgede iş birliğini ve barışı amaçladığı için barışçılık ilkesini yansıtır.
Özetle
- Yabancı okullar Türk kanunlarına bağlandı; Osmanlı borçlarından Türkiye'ye düşen pay ödenmeye başlandı.
- Musul sorunu 1926 Ankara Antlaşması ile Irak lehine sonuçlandı.
- Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936) ile Boğazlarda Türk egemenliği sağlandı.
- Balkan Antantı (1934) ve Sadabat Paktı (1937) barışçı dış politikanın örnekleridir.
Atatürk Dönemi Dış Politikada Gelişmeler — örnek sorular
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.
1Kolay
Lozan Barış Antlaşması'nda çözülemeyerek sonraya bırakılan sorunlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?
AMusul Sorunu
BKapitülasyonlar
CDoğu sınırı
DBatı Trakya'nın yönetimi
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Musul Sorunu Lozan'da çözülemeyip sonraya bırakılmıştır.
2Kolay
Türkiye ile Yunanistan arasında karşılıklı olarak nüfusun yer değiştirmesine ne ad verilir?
AKapitülasyon
BNüfus Mübadelesi
CKabotaj
DTeşvik-i Sanayi
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Karşılıklı nüfus değişimine Nüfus Mübadelesi denir.
3Orta
Musul Sorunu'nun çözümü için Türkiye ile İngiltere'nin ikili görüşmelerden sonra başvurduğu uluslararası kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?
ABirleşmiş Milletler
BNATO
CAvrupa Birliği
DMilletler Cemiyeti
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Musul Sorunu Milletler Cemiyeti'ne götürülmüştür.
4Orta
Musul Sorunu sonucunda Musul'un bırakıldığı ülke aşağıdakilerden hangisidir?
ASuriye
BIrak
Cİran
DÜrdün
Çözümü göster
Doğru cevap: B
1926 Ankara Antlaşması ile Musul Irak'a bırakılmıştır.
5Zor
Lozan'da bazı meseleler çözüme kavuşturulurken Musul meselesi sonraki döneme kalmıştır. MEB programı ayrıca sonraki yıllarda yabancı okullar, nüfus mübadelesi, Osmanlı borçları, Boğazlar ve Hatay gibi konuların dış politikada ele alınmasını öngörmektedir. :chatgpt-content-reference{index="1"}
Bu bilgilerden aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
ALozan sonrasında da Türkiye'nin dış politika gündeminde çözülmesi gereken konular bulunmuştur.
BLozan'dan sonra Türkiye'nin hiçbir dış politika sorunu kalmamıştır.
CMusul sorunu Cumhuriyet'in ilanından önce tamamen çözülmüştür.
DTürkiye Lozan sonrasında dış politikadan tamamen uzaklaşmıştır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru cevap: "Lozan sonrasında da Türkiye'nin dış politika gündeminde çözülmesi gereken konular bulunmuştur.". Bu seçenek soru kökünde verilen bilgi/bağlamla tam olarak örtüşürken diğer seçenekler bağlamla çelişir ya da konuyla ilgisizdir.