Yirminci Yüzyılın Başlarında Osmanlı Devleti ve Avrupa Konu Anlatımı
Yirminci yüzyıla girerken Osmanlı Devleti geniş topraklara sahip ama sorunlarla kuşatılmış bir imparatorluktu. Avrupa'da yaşanan siyasi ve ekonomik değişimler, Osmanlı'yı hem dışarıdan baskıyla hem de içeride yeni fikirlerle etkiledi.
Avrupa'daki gelişmeler
Fransız İhtilali (1789) ile milliyetçilik, eşitlik ve özgürlük fikirleri yayıldı. Milliyetçilik, çok uluslu imparatorluklarda farklı toplulukların bağımsızlık istemesine yol açtı. Sanayi İnkılabı ise Avrupa devletlerini ham madde ve pazar arayışına itti; bu da sömürgecilik yarışını hızlandırdı. Osmanlı toprakları, büyük devletlerin paylaşmak istediği bölgeler arasındaydı.
Osmanlı'nın siyasi ve sosyal durumu
Osmanlı Devleti dağılmayı önlemek için yenilikler yaptı. Tanzimat Fermanı (1839) ile can, mal ve namus güvenliği ile kanun önünde eşitlik ilan edildi. Meşrutiyet dönemlerinde (1876 ve 1908) anayasa ve meclis gibi yönetime halkın katılımını sağlayan uygulamalar başladı. Bu dönemde Osmanlıcılık, İslamcılık, Batıcılık ve Türkçülük gibi fikir akımları devleti kurtarmanın yollarını tartıştı. Ancak ekonomik bağımlılık (kapitülasyonlar, dış borçlar) ve azınlık isyanları sürdü.
Sonuçlar
Avrupa'daki bu gelişmeler Osmanlı Devleti'nde toprak kayıplarına, ekonomik zayıflığa ve kimlik tartışmalarına yol açtı. Bu ortam, Mustafa Kemal'in yetiştiği ve fikirlerinin şekillendiği ortamdır.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik fikri Osmanlı Devleti'ni en çok nasıl etkiledi?
Osmanlı çok uluslu bir devlet olduğu için milliyetçilik fikri farklı toplulukların bağımsızlık için ayaklanmasına yol açtı ve devletin dağılma sürecini hızlandırdı.
Örnek 2. Meşrutiyetin ilanı hangi yönüyle önemlidir?
Meşrutiyet ile anayasa ve seçimle oluşan meclis kabul edildi; halk ilk kez yönetime temsilcileri aracılığıyla katılmaya başladı.
Örnek 3. Sanayi İnkılabı ile sömürgecilik arasındaki ilişki nedir?
Sanayileşen Avrupa devletleri fabrikaları için ham maddeye ve ürünlerini satacak pazarlara ihtiyaç duydu; bu ihtiyaç onları sömürge edinmeye yöneltti.
Özetle
- Fransız İhtilali milliyetçilik fikrini yayarak çok uluslu Osmanlı Devleti'ni zayıflattı.
- Sanayi İnkılabı ham madde ve pazar arayışıyla sömürgeciliği hızlandırdı.
- Tanzimat ve Meşrutiyet dönemlerinde devleti kurtarmak için yenilikler yapıldı.
- Osmanlıcılık, İslamcılık, Batıcılık ve Türkçülük bu dönemin fikir akımlarıdır.
Yirminci Yüzyılın Başlarında Osmanlı Devleti ve Avrupa — örnek sorular
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.
1Kolay
Fransız İhtilali sonrasında yayılan ve çok uluslu devletleri etkileyen düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
ASanayileşme
BMilliyetçilik
CKapitülasyon
DSömürgecilik
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Doğru cevap: "Milliyetçilik". Bu seçenek soru kökünde verilen bilgi/bağlamla tam olarak örtüşürken diğer seçenekler bağlamla çelişir ya da konuyla ilgisizdir.
2Kolay
Sanayi İnkılabı sonucunda ham madde ve pazar ihtiyacının artması aşağıdakilerden hangisini hızlandırmıştır?
AFeodaliteyi
BSömürgecilik yarışını
CTarımsal üretimin sona ermesini
DMillî devletlerin ortadan kalkmasını
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Doğru cevap: "Sömürgecilik yarışını". Bu seçenek soru kökünde verilen bilgi/bağlamla tam olarak örtüşürken diğer seçenekler bağlamla çelişir ya da konuyla ilgisizdir.
3Orta
Fransız İhtilali'nin ardından milliyetçilik düşüncesinin Avrupa'da yayılması, Osmanlı Devleti'nde yaşayan bazı milletlerin bağımsızlık taleplerini artırmıştır.
Buna göre Fransız İhtilali'nin Osmanlı Devleti üzerindeki etkilerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
ASanayi üretiminin hızla artması
BKapitülasyonların kaldırılması
CToprak bütünlüğünün tehdit edilmesi
DDış borçların sona ermesi
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Doğru cevap: "Toprak bütünlüğünün tehdit edilmesi". Bu seçenek soru kökünde verilen bilgi/bağlamla tam olarak örtüşürken diğer seçenekler bağlamla çelişir ya da konuyla ilgisizdir.
4Orta
Avrupa'da fabrikalarda seri üretime geçilmesiyle üretim miktarı artmış, Avrupa devletleri ürünlerini satabilecekleri yeni pazarlar ve üretimde kullanabilecekleri ham madde kaynakları aramaya başlamıştır.
Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisini hızlandırdığı söylenebilir?
ASömürgecilik yarışını
BMilliyetçiliğin sona ermesini
COsmanlı sanayisinin güçlenmesini
DAvrupa devletlerinin dış ticaretten vazgeçmesini
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru cevap: "Sömürgecilik yarışını". Bu seçenek soru kökünde verilen bilgi/bağlamla tam olarak örtüşürken diğer seçenekler bağlamla çelişir ya da konuyla ilgisizdir.
5Zor
Aşağıdaki gelişmeler verilmiştir:
I. Sanayi İnkılabı ile seri üretimin yaygınlaşması
II. Avrupa devletlerinin ham madde ve pazar arayışının artması
III. Sömürgecilik yarışının hızlanması
Bu gelişmeler arasındaki neden-sonuç ilişkisini doğru gösteren sıralama hangisidir?
AI → II → III
BII → III → I
CIII → I → II
DII → I → III
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru cevap: "I → II → III". Bu seçenek soru kökünde verilen bilgi/bağlamla tam olarak örtüşürken diğer seçenekler bağlamla çelişir ya da konuyla ilgisizdir.