Çözümü göster
"Kitabı" nesnesi hem "okudum" hem "beğendim" yüklemine uyar; diğerlerinde ortak öge yüklemlerden birine uymaz.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir cümlenin açık, anlaşılır ve dil bilgisi kurallarına uygun olması gerekir. Dil bilgisi kurallarına uyulmadığında ortaya çıkan aksaklıklara anlatım bozukluğu denir.
Özne ile yüklem kişi ve sayı bakımından uyumlu olmalıdır. "Ben ve arkadaşım sinemaya gittik." cümlesi doğrudur; "Ben ve arkadaşım sinemaya gitti." cümlesinde özne ile yüklem uyumsuzdur. Ortak kullanılan bir yüklemin her özneye uygun olması da gerekir.
• Öge eksikliği: Ortak kullanılan bir öge cümlelerden birine uymuyorsa ya da bir öge eksikse anlatım bozulur. "Bu kitabı hem okudum hem de çok beğendim." doğrudur; "Bu konuya inanıyorum ama savunmuyorum." cümlesinde ikinci yüklem için "bu konuyu" nesnesi eksiktir.
• Ek eksikliği ya da yanlışlığı: Gerekli bir ekin kullanılmaması ya da yanlış ekin kullanılması anlatımı bozar. "Öğretmenimize ve ailemize saygı duyarız." doğrudur.
• Tamlama yanlışlığı: İsim ve sıfat tamlamalarının yanlış kurulması anlatımı bozar.
• Çatı uyumsuzluğu: Ortak kullanılan bir öge farklı çatıdaki yüklemlere bağlandığında anlatım bozulur. "Sorun tartışıldı ve çözüme kavuşturuldu." doğrudur; "Sorun tartışıldı ve çözüme kavuşturdu." cümlesinde ikinci yüklemin çatısı uyumsuzdur.
Bozukluğu bulmak için cümle öğelerine ayrılır ve her öğenin yüklemle uyumu kontrol edilir.
Örnek 1. "Bu konuyu hem araştırdık hem de anlattı." cümlesindeki bozukluk nedir?
Özne ile yüklemler uyumsuzdur: birinci yüklem "biz", ikinci yüklem "o" kişisindedir. Doğrusu "araştırdık hem de anlattık" olmalıdır.
Örnek 2. "Babam kitapları ve gazeteyi okumayı sever." cümlesi anlatım bozukluğu içerir mi?
İçermez; ortak kullanılan "okumayı sever" yüklemi her iki nesneye de uygundur.
Örnek 3. Anlatım bozukluğunu bulmak için hangi yol izlenir?
Cümle öğelerine ayrılır ve her öğenin yüklemle kişi, sayı, ek ve çatı bakımından uyumu kontrol edilir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.