MegaSoru

Anlatım Bozuklukları 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Anlatım Bozuklukları Konu Anlatımı

Bir cümlenin açık, anlaşılır ve dil bilgisi kurallarına uygun olması gerekir. Dil bilgisi kurallarına uyulmadığında ortaya çıkan aksaklıklara anlatım bozukluğu denir.

Özne ve yüklem uyumsuzluğu

Özne ile yüklem kişi ve sayı bakımından uyumlu olmalıdır. "Ben ve arkadaşım sinemaya gittik." cümlesi doğrudur; "Ben ve arkadaşım sinemaya gitti." cümlesinde özne ile yüklem uyumsuzdur. Ortak kullanılan bir yüklemin her özneye uygun olması da gerekir.

Eksik öge ve ek yanlışlıkları

• Öge eksikliği: Ortak kullanılan bir öge cümlelerden birine uymuyorsa ya da bir öge eksikse anlatım bozulur. "Bu kitabı hem okudum hem de çok beğendim." doğrudur; "Bu konuya inanıyorum ama savunmuyorum." cümlesinde ikinci yüklem için "bu konuyu" nesnesi eksiktir.
• Ek eksikliği ya da yanlışlığı: Gerekli bir ekin kullanılmaması ya da yanlış ekin kullanılması anlatımı bozar. "Öğretmenimize ve ailemize saygı duyarız." doğrudur.

Tamlama ve çatı yanlışları

• Tamlama yanlışlığı: İsim ve sıfat tamlamalarının yanlış kurulması anlatımı bozar.
• Çatı uyumsuzluğu: Ortak kullanılan bir öge farklı çatıdaki yüklemlere bağlandığında anlatım bozulur. "Sorun tartışıldı ve çözüme kavuşturuldu." doğrudur; "Sorun tartışıldı ve çözüme kavuşturdu." cümlesinde ikinci yüklemin çatısı uyumsuzdur.
Bozukluğu bulmak için cümle öğelerine ayrılır ve her öğenin yüklemle uyumu kontrol edilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. "Bu konuyu hem araştırdık hem de anlattı." cümlesindeki bozukluk nedir?

Özne ile yüklemler uyumsuzdur: birinci yüklem "biz", ikinci yüklem "o" kişisindedir. Doğrusu "araştırdık hem de anlattık" olmalıdır.

Örnek 2. "Babam kitapları ve gazeteyi okumayı sever." cümlesi anlatım bozukluğu içerir mi?

İçermez; ortak kullanılan "okumayı sever" yüklemi her iki nesneye de uygundur.

Örnek 3. Anlatım bozukluğunu bulmak için hangi yol izlenir?

Cümle öğelerine ayrılır ve her öğenin yüklemle kişi, sayı, ek ve çatı bakımından uyumu kontrol edilir.

Özetle

  • Özne ile yüklem kişi ve sayı bakımından uyumlu olmalıdır.
  • Ortak kullanılan bir öge bütün yüklemlere uymalıdır; eksik öge anlatımı bozar.
  • Ek eksikliği ya da yanlışlığı ve tamlama yanlışları anlatım bozukluğudur.
  • Ortak öge farklı çatıdaki yüklemlere bağlanırsa çatı uyumsuzluğu oluşur.

Anlatım Bozuklukları — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu yoktur?
AKitaba başladım ve çok beğendim.
BKitaba ilgi duyuyor ve okuyorum.
CKitabı sevdim ve bağlandım.
DKitabı okudum ve çok beğendim.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
"Kitabı" nesnesi hem "okudum" hem "beğendim" yüklemine uyar; diğerlerinde ortak öge yüklemlerden birine uymaz.
2Kolay
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne ile yüklem uyumludur?
AHerkes bu habere çok sevindiler.
BHerkes bu habere çok sevindi.
CBen ve sen bu habere sevindiler.
DBiz bu habere sevindiniz.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
"Herkes" tekil özneyle "sevindi" yüklemi uyumludur.
3Orta
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne ile yüklem arasında kişi bakımından uyumsuzluk vardır?
ABen ve kardeşim hafta sonu dedemizi ziyaret ettiler.
BBen ve kardeşim hafta sonu dedemizi ziyaret ettik.
CKardeşim ve ben hafta sonu sinemaya gittik.
DSen ve arkadaşın bu işi yapabilirsiniz.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
"Ben ve kardeşim" öznesi birinci çoğul kişiyi (biz) karşılar; yüklem "ettik" olmalıdır.
4Orta
"Sen ve ben bu yarışmaya katılacaklar."

Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerden hangisiyle giderilir?
A"Sen ve ben" yerine "Sen ve o" yazılmalıdır.
B"katılacaklar" yerine "katılacağız" yazılmalıdır.
C"bu yarışmaya" yerine "bu yarışmayı" yazılmalıdır.
DCümleye "de" bağlacı eklenmelidir.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
"Sen ve ben" öznesi "biz" anlamındadır; yüklem birinci çoğul kişiyle çekimlenmelidir: katılacağız.
5Zor
"Bu konuya çok önem veriyor ama yeterince düşünmüyor."

Bu cümlenin bozukluğu nasıl giderilir?
A"çok" sözcüğü çıkarılmalıdır.
B"ama" yerine "ve" kullanılmalıdır.
C"veriyor" yüklemi olumsuz yapılmalıdır.
D"düşünmüyor" yükleminden önce "bu konuyu" nesnesi eklenmelidir.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
"bu konuya" yalnız "önem veriyor" yüklemine uyar; "düşünmüyor" yüklemi "bu konuyu" nesnesini ister. Ortak sanılan öge her iki yükleme de uymamaktadır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?