Cümleden Çıkarım Konu Anlatımı
Okuduğumuz bir cümle bize yalnızca açıkça yazılanı değil, sezdirdiklerini de anlatır. Cümleden çıkarım yapmak, yazılanlardan hareketle mantıklı sonuçlara ulaşmaktır.
Anlam ilişkileri
• Neden-sonuç: Bir olayın gerekçesini ve sonucunu bildirir: "Yağmur yağdığı için maç ertelendi."
• Amaç-sonuç: Eylemin hangi amaçla yapıldığını bildirir: "Sınavı kazanmak için her gün çalışıyor." Neden-sonuçta gerçekleşmiş bir gerekçe, amaç-sonuçta ise ulaşılmak istenen bir hedef vardır.
• Koşul: Bir eylemin gerçekleşmesinin bir şarta bağlı olduğunu bildirir: "Erken gelirsen birlikte gideriz."
• Karşılaştırma: İki varlığın benzer ya da farklı yönlerini ortaya koyar.
• Benzetme: Bir varlığı bir özellik bakımından başka bir varlığa benzetir.
• Örneklendirme ve abartma: Düşünceyi örnekle somutlaştırma ya da bir durumu olduğundan büyük gösterme.
Öznel ve nesnel ifadeler
Kişisel görüş, duygu ya da beğeni bildiren, herkese göre değişebilen ifadeler özneldir: "Bu film çok etkileyiciydi." Kanıtlanabilen, kişiden kişiye değişmeyen ifadeler nesneldir: "Film iki saat sürdü." Duygu belirten ifadeler de öznel sayılır.
Çıkarım yaparken
Çıkarım yalnızca cümlede verilen bilgilere dayanmalıdır. Cümlede bulunmayan bir bilgiyi kesin gibi kabul etmek yanlış çıkarımdır. Örneğin "Ali bu yıl da okulun satranç turnuvasına katıldı." cümlesinden Ali'nin daha önce de turnuvaya katıldığı çıkarılabilir; ama turnuvayı kazandığı çıkarılamaz.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. "Kitaplarını bitirmek için tatilde her gün okudu." cümlesinde hangi anlam ilişkisi vardır?
Amaç-sonuç ilişkisi vardır; okumanın amacı kitapları bitirmektir.
Örnek 2. "Bu yıl kar yağışı geçen yıla göre daha az oldu." cümlesinde hangi ilişki kurulmuştur?
İki durum arasında karşılaştırma yapılmıştır.
Örnek 3. "Bu kitap okuduğum en güzel romandır." cümlesi öznel midir nesnel midir?
Kişisel beğeni bildirdiği için özneldir.
Özetle
- Neden-sonuçta gerekçe, amaç-sonuçta hedef bildirilir; koşul cümlelerinde eylem bir şarta bağlıdır.
- Karşılaştırma, benzetme, örneklendirme ve abartma da cümlede kurulan anlam ilişkileridir.
- Öznel ifadeler kişisel görüş, nesnel ifadeler kanıtlanabilir bilgi bildirir.
- Çıkarım yalnızca cümlede verilen bilgilere dayanmalıdır.
Cümleden Çıkarım — örnek sorular
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.
1Kolay
“Öğretmenimizin sözleri hepimize ışık tuttu.”
Altı çizili sözün cümleye kattığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?
AAydınlatmak
BŞaşırtmak
CYol göstermek
DKorkutmak
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Doğru cevap: "Yol göstermek". Bu seçenek soru kökünde verilen bilgi/bağlamla tam olarak örtüşürken diğer seçenekler bağlamla çelişir ya da konuyla ilgisizdir.
2Kolay
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde karşılaştırma yapılmıştır?
ADün yeni bir kitap aldım.
BKitabı iki günde bitirdim.
CRoman yüz seksen sayfaydı.
DBu kitap önceki romanından daha sürükleyici.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Doğru cevap: "Bu kitap önceki romanından daha sürükleyici.". Bu seçenek soru kökünde verilen bilgi/bağlamla tam olarak örtüşürken diğer seçenekler bağlamla çelişir ya da konuyla ilgisizdir.
3Orta
“Ali, sınava hazırlanırken yalnızca ders kitabını okumadı; konu anlatım videoları izledi, sorular çözdü ve anlamadığı konuları öğretmenine sordu.”
Bu cümleden Ali ile ilgili hangisine ulaşılabilir?
ASınava hazırlanmamıştır.
BYalnızca video izleyerek çalışmıştır.
CBütün konuları önceden bilmektedir.
DÇalışmalarında farklı yöntemlerden yararlanmıştır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Doğru cevap: "Çalışmalarında farklı yöntemlerden yararlanmıştır.". Bu seçenek soru kökünde verilen bilgi/bağlamla tam olarak örtüşürken diğer seçenekler bağlamla çelişir ya da konuyla ilgisizdir.
4Orta
“Bir yazarın dili ne kadar sade olursa olsun anlattığı düşünceler yüzeysel olmak zorunda değildir. Bazen en derin düşünceler birkaç basit cümleyle anlatılabilir.”
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
ASade bir dil güçlü düşünceleri aktarabilir.
BDerin düşünceler mutlaka karmaşık bir dille anlatılmalıdır.
CDilin sadeliği düşüncenin basit olduğu anlamına gelmez.
DAz sözle etkili düşünceler ifade edilebilir.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Doğru cevap: "Derin düşünceler mutlaka karmaşık bir dille anlatılmalıdır.". Bu seçenek soru kökünde verilen bilgi/bağlamla tam olarak örtüşürken diğer seçenekler bağlamla çelişir ya da konuyla ilgisizdir.
5Zor
Bir okulda öğrenciler “Vatanseverlik Günlük Hayatta Nasıl Gösterilir?” sorusuna cevap arıyor.
Araştırmanın sonunda şu sonuçlara ulaşılıyor:
- Kamu mallarını korumak,
- çevreye karşı sorumlu davranmak,
- görevleri dürüstçe yerine getirmek,
- kültürel mirası korumak,
- toplum yararına çalışmalara katılmak.
Öğrenciler bu sonuçları kullanarak;
“Vatan sevgisi yalnızca bir duygu değil, ----.”
cümlesini tamamlamak istiyor.
Metnin bütününe göre boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi en uygundur?
Ayalnızca geçmişte ortaya çıkan bir düşüncedir
Bsadece özel günlerde hatırlanması gereken bir kavramdır
Cbireyin davranış ve sorumluluklarına yansıyan bir değerdir
Dbireyin günlük yaşamıyla ilişkisi bulunmayan bir duygudur
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Doğru cevap: "bireyin davranış ve sorumluluklarına yansıyan bir değerdir". Bu seçenek soru kökünde verilen bilgi/bağlamla tam olarak örtüşürken diğer seçenekler bağlamla çelişir ya da konuyla ilgisizdir.