MegaSoru

Deyim, Atasözü ve Özdeyişler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Deyim, Atasözü ve Özdeyişler Konu Anlatımı

Deyimler, atasözleri ve özdeyişler dilin birikimini taşıyan kalıplaşmış sözlerdir. Bir metinde kullanıldıklarında anlatımı güçlendirir, düşünceyi kısa yoldan ve etkili biçimde aktarır.

Deyim

Deyim, genellikle gerçek anlamından uzaklaşmış, bir durumu ya da kavramı çekici biçimde anlatan kalıplaşmış söz öbeğidir. Deyimler genellikle bir yargı bildirmez: "göz atmak", "etekleri zil çalmak", "kulak vermek". Deyimlerdeki kelimeler değiştirilemez; "ağzı kulaklarına varmak" yerine "ağzı kulaklarına ulaşmak" denmez.

Atasözü ve özdeyiş

Atasözü, uzun deneyimlere dayanan, öğüt veren ve genellikle bir yargı bildiren, kimin söylediği bilinmeyen kalıplaşmış sözdür: "Damlaya damlaya göl olur." Atasözleri genel bir doğruyu dile getirir.
Özdeyiş (vecize) ise söyleyeni bilinen, düşünce yoğunluğu olan özlü sözdür. Örneğin Atatürk'ün "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir." sözü bir özdeyiştir.

Metne katkıları

Deyim ve atasözleri anlatıma canlılık ve akıcılık kazandırır, düşünceyi kısa yoldan anlatır, okurun dikkatini çeker. Bir yazar atasözü kullanarak görüşünü toplumun ortak deneyimine dayandırır ve inandırıcılığını artırır. Özdeyiş kullanmak ise düşünceyi bir otoriteye dayandırarak desteklemek (tanık gösterme) amacı taşır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. "Damlaya damlaya göl olur." sözü deyim midir atasözü müdür?

Bir yargı bildirdiği ve öğüt verdiği için atasözüdür; küçük birikimlerin zamanla büyük sonuçlar doğuracağını anlatır.

Örnek 2. "Sınav sonucunu duyunca etekleri zil çaldı." cümlesindeki deyimin anlamı nedir?

Çok sevindiği anlamına gelir.

Örnek 3. Bir yazarın görüşünü ünlü bir düşünürün sözüyle desteklemesi metne ne katar?

Görüşünü bir otoriteye dayandırdığı için inandırıcılığını artırır.

Özetle

  • Deyimler kalıplaşmış söz öbekleridir; genellikle yargı bildirmez ve kelimeleri değiştirilemez.
  • Atasözleri deneyime dayanır, öğüt verir, yargı bildirir ve söyleyeni bilinmez.
  • Özdeyişlerin söyleyeni bellidir.
  • Bu sözler anlatımı güçlendirir, düşünceyi kısa ve etkili biçimde aktarır.

Deyim, Atasözü ve Özdeyişler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
“Yaşlı adam, yıllardır kimsenin uğramadığı bu küçük dükkânı ayakta tutmaya çalışıyordu.”
Bu cümlede “ayakta tutmak” sözü hangi anlamda kullanılmıştır?
ABirini ayağa kaldırmak
BVarlığını sürdürmesini sağlamak
CBir yapıyı yükseltmek
DBir şeyi taşımak
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Doğru cevap: "Varlığını sürdürmesini sağlamak". Bu seçenek soru kökünde verilen bilgi/bağlamla tam olarak örtüşürken diğer seçenekler bağlamla çelişir ya da konuyla ilgisizdir.
2Kolay
“Milletimiz, en zor günlerde bile bağımsızlığından ödün vermemiştir.”
Bu cümlede “ödün vermemek” sözü hangi anlamda kullanılmıştır?
ABorç vermemek
BBir ilkesinden vazgeçmemek
CYardım istememek
DBir şeyi saklamak
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Doğru cevap: "Bir ilkesinden vazgeçmemek". Bu seçenek soru kökünde verilen bilgi/bağlamla tam olarak örtüşürken diğer seçenekler bağlamla çelişir ya da konuyla ilgisizdir.
3Orta
"Bayram tatili için dedesinin yanına gideceği günü dört gözle bekliyordu."

Bu cümlede "dört gözle beklemek" deyimi hangi anlamda kullanılmıştır?
ADikkatlice izlemek
BUmutsuzca beklemek
CGözlük takarak bakmak
DSabırsızlıkla, özlemle beklemek
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Deyim, bir şeyi büyük bir istekle beklemeyi anlatır.
4Orta
"Yaz tatili eli kulağında, okullar yakında kapanacak."

Bu cümlede "eli kulağında" deyimi hangi anlamda kullanılmıştır?
AÇok uzakta olan
BÇok yakında olacak
CUnutulmuş
DGerçekleşmesi imkânsız
Çözümü göster
Doğru cevap: B
"Eli kulağında" bir şeyin olmasının çok yakın olduğunu bildirir.
5Zor
"Misafirler beklenmedik bir anda gelince annemin eli ayağına dolaştı."

Bu cümlede "eli ayağına dolaşmak" deyimi hangi anlamda kullanılmıştır?
ATelaşlanıp ne yapacağını şaşırmak
BHızlıca iş bitirmek
CYere düşmek
DSakin davranmak
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Deyim telaş ve şaşkınlığı anlatır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular