Çözümü göster
Başlangıç nedeni fabrikanın işletme arızasıdır; olay bu ölçüte göre teknolojik/insan kaynaklıdır. Maddenin hava veya suya yayılması tek başına başlangıç kaynağını meteorolojik ya da hidrolojik yapmaz.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Afetler farklı kaynaklardan ortaya çıkabilir. Afetleri oluşum kaynaklarına göre sınıflandırmak, önlem ve müdahalenin türünü belirlemeyi kolaylaştırır. Bu konuda afet türlerinin sınıflandırılması ve her grubun özellikleri ele alınır.
Afetleri sınıflandırmak için bir ölçüt seçilir; bu konuda ölçüt oluşum kaynağıdır. Buna göre afetler jeolojik ve jeomorfolojik, meteorolojik ve klimatolojik, hidrolojik ve diğer (biyolojik, teknolojik vb.) gruplara ayrılır.
Sınıflandırmada önce ölçüt belirlenir, sonra olaylar özelliklerine göre ayrıştırılır, gruplanır ve her gruba bir ad verilir (etiketleme).
Yerkabuğunun hareketleri ve yeryüzü şekillerindeki değişmelerle ortaya çıkarlar. Deprem, volkan patlaması, heyelan, çığ ve kaya düşmesi bu gruptadır. Volkan patlamasının püskürttüğü küller atmosferde yayılıp havayolu ulaşımını etkileyebilir, ancak olayın kaynağı jeolojiktir.
Tsunami genellikle deniz altındaki depremlerle ilişkilidir; bu tür olaylarda birden çok süreç birlikte rol oynar.
Atmosfer olaylarından kaynaklanan afetler meteorolojik ve klimatolojiktir: fırtına, hortum, kasırga, dolu, aşırı sıcak ya da soğuk hava dalgası, kuraklık bu gruptadır. Orman yangınları da çoğu zaman sıcak ve kurak koşullarla ilişkilidir, ancak başlama nedeni doğal ya da insan kaynaklı olabilir.
Hidrolojik afetler su kaynaklı olaylardır: sel, taşkın ve su baskını. Aşırı yağış meteorolojik bir olaydır, ancak yağışın akarsu taşkınına dönüşmesi hidrolojik bir sonuçtur. Bu yüzden bir afet birden çok süreçle ilişkili olabilir.
Salgın hastalıklar ve çekirge istilası gibi biyolojik olaylar, endüstriyel kazalar, kimyasal sızıntılar ve büyük yangınlar diğer afet gruplarında incelenir. Teknolojik kaynaklı afetler insan faaliyetleri sonucu ortaya çıkar.
Afetin türü ile sonucu karıştırılmamalıdır: örneğin kıtlık bir sonuçtur, kuraklık ise bu sonuca yol açabilecek bir afettir.
Örnek 1. Aşağıdaki afetleri oluşum kaynağına göre gruplayın: deprem, sel, kuraklık, heyelan, dolu.
Jeolojik/jeomorfolojik: deprem, heyelan. Meteorolojik/klimatolojik: kuraklık, dolu. Hidrolojik: sel. (Sel, aşırı yağışın bir sonucu olsa da su kaynaklı bir afet olarak hidrolojik grupta yer alır.)
Örnek 2. Bir yanardağ patlaması sonucu atmosfere yayılan küller uçak seferlerini aksatmıştır. Afet hangi gruba girer ve etkisi neden başka bir alanda görülmüştür?
Oluşum kaynağı jeolojik olduğu için jeolojik afettir. Etkisi atmosferde ve ulaşım sisteminde görülür. Kaynak ve etki aynı grupta olmak zorunda değildir; sınıflandırma kaynağa göre yapılır.
Örnek 3. Bir orman yangınının doğal nedenle mi, insan nedeniyle mi çıktığı belirlenememiştir. Hangi grupta incelenebilir?
Çoğu zaman sıcak ve kurak hava koşullarıyla ilişkili olduğundan meteorolojik-klimatolojik afetler içinde ele alınabilir; ancak insan kaynaklı başlamışsa teknolojik/insan kaynaklı grupla da ilişkilidir. Bu yüzden kaynak belirlemesi dikkatli yapılmalıdır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.