Çözümü göster
Bölge, seçilen özellik veya ilişkilere göre alanları ayırıp karşılaştırmaya yardımcı olur. Kavram yalnız ülke, başkent veya Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesiyle sınırlı değildir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bölge, belirli ölçütlere göre diğer alanlardan ayrılan ve ortak özellik taşıyan ya da kendi içinde ilişki ağıyla bağlı yeryüzü parçasıdır. Bu konuda bölge ölçütleri, bölge türleri, bölge sınırlarının özellikleri ve ölçüt değişince sınırın nasıl değiştiği ele alınır.
Bir bölge oluşturmak için önce ölçüt seçilir. Ölçüt iklim, bitki örtüsü, nüfus yoğunluğu, ekonomik faaliyetler, dil ya da ulaşım olabilir. Aynı alan farklı ölçütlere göre farklı bölgelere ayrılabilir. Örneğin iklim ölçütüne göre yapılan ayrım ile nüfus yoğunluğuna göre yapılan ayrım aynı sonucu vermeyebilir.
Bölgeler yalnız Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden ibaret değildir; ölçüt belirlendiğinde dünyanın herhangi bir yerinde, herhangi bir ölçekte (mahalle, kent, ülke, kıta) bölge oluşturulabilir.
Şekilsel (homojen) bölge, belirli bir ortak özelliği taşıyan alanlardır: Akdeniz iklimi bölgesi, çay yetiştirilen bölge, yoğun nüfuslu bölge gibi. İşlevsel (nodal) bölge ise bir merkez ile onun etki alanı arasındaki ilişkiye dayanır: bir şehrin alışveriş, sağlık, eğitim ve ulaşım bakımından etkilediği çevre gibi.
Şekilsel bölgede esas olan ortak özellik, işlevsel bölgede esas olan merkez ile çevre arasındaki akış ve bağlantıdır.
Bölge sınırları genellikle kesin ve keskin çizgiler değil, bir özellikten ötekine geçişin gerçekleştiği alanlardır. İki iklim bölgesi arasında sıcaklık ve yağış özelliklerinin yavaş yavaş değiştiği bir geçiş kuşağı bulunur. Haritada bu geçiş tek çizgiyle gösterilir, ancak gerçekte kademelidir.
Sınırlar kalıcı ve değişmez değildir; ölçüt, zaman ve amaç değişince sınır da değişebilir. Örneğin bir şehrin etki alanı ulaşım ağı geliştikçe genişleyebilir.
Aynı ülke için iklim, nüfus, ekonomi ve ulaşım ölçütleriyle ayrı ayrı bölgeler oluşturup bunları karşılaştırmak, mekânın karmaşıklığını anlamayı sağlar. Bazı bölgeler farklı ölçütlerde çakışabilir, bazıları çakışmayabilir.
Karşılaştırma yaparken ölçütün ne olduğu, hangi veriyle belirlendiği ve sınırların nasıl çizildiği açıkça belirtilmelidir.
Örnek 1. Bir ülkenin bütününde yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıysa hangi ölçüte göre ne tür bir bölge oluşur?
İklim ölçütüne göre ortak özellik taşıyan şekilsel (homojen) bir bölge oluşur; bu bir Akdeniz iklimi bölgesidir.
Örnek 2. Bir büyükşehrin çevre ilçelerden alışveriş, sağlık ve eğitim için gelen insanlarla ilişkisi hangi bölge türüne örnektir?
İşlevsel (nodal) bölgeye örnektir. Merkez olan büyükşehir ile onun etki alanı arasındaki ilişki esastır.
Örnek 3. Bir ulaşım hattı yapıldığında bir şehrin etki alanı genişlerse bölge sınırı nasıl değişir? Bu durum sınırların hangi özelliğini gösterir?
Şehrin etki alanı genişlediği için bölge sınırı dışarı doğru kayar. Bu, bölge sınırlarının sabit olmadığını, zamanla ve koşullar değiştikçe değişebildiğini gösterir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.