MegaSoru

Bölge ve Bölge Sınırı 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Bölge ve Bölge Sınırı Konu Anlatımı

Bölge, belirli ölçütlere göre diğer alanlardan ayrılan ve ortak özellik taşıyan ya da kendi içinde ilişki ağıyla bağlı yeryüzü parçasıdır. Bu konuda bölge ölçütleri, bölge türleri, bölge sınırlarının özellikleri ve ölçüt değişince sınırın nasıl değiştiği ele alınır.

Bölge ve ölçüt

Bir bölge oluşturmak için önce ölçüt seçilir. Ölçüt iklim, bitki örtüsü, nüfus yoğunluğu, ekonomik faaliyetler, dil ya da ulaşım olabilir. Aynı alan farklı ölçütlere göre farklı bölgelere ayrılabilir. Örneğin iklim ölçütüne göre yapılan ayrım ile nüfus yoğunluğuna göre yapılan ayrım aynı sonucu vermeyebilir.
Bölgeler yalnız Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden ibaret değildir; ölçüt belirlendiğinde dünyanın herhangi bir yerinde, herhangi bir ölçekte (mahalle, kent, ülke, kıta) bölge oluşturulabilir.

Şekilsel ve işlevsel bölgeler

Şekilsel (homojen) bölge, belirli bir ortak özelliği taşıyan alanlardır: Akdeniz iklimi bölgesi, çay yetiştirilen bölge, yoğun nüfuslu bölge gibi. İşlevsel (nodal) bölge ise bir merkez ile onun etki alanı arasındaki ilişkiye dayanır: bir şehrin alışveriş, sağlık, eğitim ve ulaşım bakımından etkilediği çevre gibi.
Şekilsel bölgede esas olan ortak özellik, işlevsel bölgede esas olan merkez ile çevre arasındaki akış ve bağlantıdır.

Bölge sınırları

Bölge sınırları genellikle kesin ve keskin çizgiler değil, bir özellikten ötekine geçişin gerçekleştiği alanlardır. İki iklim bölgesi arasında sıcaklık ve yağış özelliklerinin yavaş yavaş değiştiği bir geçiş kuşağı bulunur. Haritada bu geçiş tek çizgiyle gösterilir, ancak gerçekte kademelidir.
Sınırlar kalıcı ve değişmez değildir; ölçüt, zaman ve amaç değişince sınır da değişebilir. Örneğin bir şehrin etki alanı ulaşım ağı geliştikçe genişleyebilir.

Farklı ölçütlerle bölge oluşturma ve karşılaştırma

Aynı ülke için iklim, nüfus, ekonomi ve ulaşım ölçütleriyle ayrı ayrı bölgeler oluşturup bunları karşılaştırmak, mekânın karmaşıklığını anlamayı sağlar. Bazı bölgeler farklı ölçütlerde çakışabilir, bazıları çakışmayabilir.
Karşılaştırma yaparken ölçütün ne olduğu, hangi veriyle belirlendiği ve sınırların nasıl çizildiği açıkça belirtilmelidir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir ülkenin bütününde yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıysa hangi ölçüte göre ne tür bir bölge oluşur?

İklim ölçütüne göre ortak özellik taşıyan şekilsel (homojen) bir bölge oluşur; bu bir Akdeniz iklimi bölgesidir.

Örnek 2. Bir büyükşehrin çevre ilçelerden alışveriş, sağlık ve eğitim için gelen insanlarla ilişkisi hangi bölge türüne örnektir?

İşlevsel (nodal) bölgeye örnektir. Merkez olan büyükşehir ile onun etki alanı arasındaki ilişki esastır.

Örnek 3. Bir ulaşım hattı yapıldığında bir şehrin etki alanı genişlerse bölge sınırı nasıl değişir? Bu durum sınırların hangi özelliğini gösterir?

Şehrin etki alanı genişlediği için bölge sınırı dışarı doğru kayar. Bu, bölge sınırlarının sabit olmadığını, zamanla ve koşullar değiştikçe değişebildiğini gösterir.

Özetle

  • Bölge, ölçüte göre diğer alanlardan ayrılan ve ortak özellik taşıyan ya da ilişkilerle bağlı alandır.
  • Şekilsel (homojen) bölge ortak özelliğe, işlevsel (nodal) bölge merkez ile etki alanı ilişkisine dayanır.
  • Bölge sınırları genellikle geçiş alanıdır; kesin ve değişmez varsayılmamalıdır.
  • Ölçüt, zaman ve amaç değişince sınır da değişebilir.
  • Bölge yalnız Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesine indirgenmemelidir.

Bölge ve Bölge Sınırı — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir araştırmacı benzer özellik taşıyan alanları seçtiği ölçüte göre gruplamak ve başka alanlarla karşılaştırmak istemektedir. Bu amaçla hangi kavramdan yararlanır?
AYalnız ülke başkentinden
BYalnız saat diliminden
CBölgeden
DYalnız kuş uçuşu uzaklıktan
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Bölge, seçilen özellik veya ilişkilere göre alanları ayırıp karşılaştırmaya yardımcı olur. Kavram yalnız ülke, başkent veya Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesiyle sınırlı değildir.
2Kolay
Bir çalışmada bir kütüphanenin hizmet alanı, başka çalışmada dünyadaki geniş iklim alanları bölge olarak incelenmektedir. Hangi yorum uygundur?
AYalnız en büyük alanlar bölge olabilir.
BBölge farklı ölçeklerde, amaca ve ölçüte göre tanımlanabilir.
CBir mahalle çevresinde hiçbir bölge oluşturulamaz.
DBölge sözcüğü yalnız Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesini anlatır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Bölge kavramı yerel hizmet alanından geniş doğal alanlara kadar farklı ölçeklerde kullanılabilir. Alanın büyüklüğü tek başına bölge olup olmadığını belirlemez; amaç ve ölçüt belirtilmelidir.
3Orta
Bir çalışma uzun dönem sıcaklık ve yağış özellikleri benzer alanları gruplamaktadır. Alanların aynı hizmet merkezine bağlanması koşulu aranmamıştır. Oluşturulan bölge için hangi yorum uygundur?
ADoğal özelliğin benzerliğine dayanan şekilsel bölgedir.
BMerkezle günlük ticaret akışına dayanan işlevsel bölgedir.
CYalnız ulaşım görev paylaşımıyla oluşmuştur.
Dİklim ölçütü bölgelerin belirlenmesinde kullanılamaz.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Gruplama ortak iklim özelliklerine dayanmaktadır; bu doğal şekilsel bölge örneğidir. İşlevsel bölgeyi belirleyen merkezle ilişki veya örgütlenme burada ölçüt değildir. Aynı bölgeye girmek bütün özelliklerin eşitliği anlamına gelmez.
4Orta
K, L ve M yerleşmeleri ürünlerini düzenli olarak P pazar merkezine göndermektedir. Çalışma bu merkezle ticaret ilişkisi kuran yerleri gruplamaktadır. Hangi sınıflandırma uygundur?
AYalnız aynı yükseltideki doğal şekilsel bölge
BTicaret bağı bulunduğu için aynı iklime sahip sayılan bir bölge
CYalnız ortak toprak rengine göre şekilsel bölge
DMerkez-çevre ilişkilerine dayanan işlevsel bölge
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Bölge P merkeziyle düzenli ürün akışına göre kurulmuştur. Bu işlevsel ilişkidir; üyelerin iklim, toprak veya yükseltilerinin aynı olması gerekmez. Ürün akışı yerlerin merkezle bağlantısını gösterir.
5Zor
Kurgusal bir hizmet alanı, merkeze mevcut ağla en fazla 45 dakikada ulaşabilen yerlerdir. K merkeze kuş uçuşu 30 km, yolculuk 60 dakika; L 70 km, yolculuk 35 dakikadır. Hangi yorum doğrudur?
AL ölçüte girer, K girmez; işlevsel erişim yalnız kuş uçuşu uzaklıkla belirlenmez.
BK daha yakın olduğu için verilen ölçüte kesin girer.
Cİki yer de yalnız uzaklıkları farklı olduğu için dışarıdadır.
DHizmet alanının sınırı her durumda merkez çevresinde aynı yarıçaplı çemberdir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Ölçüt zaman erişimidir. L'nin 35 dakikası sınır içinde, K'nın 60 dakikası dışındadır. Ulaşım ağı kuş uçuşu yakınlıkla aynı sonucu vermeyebilir. Bu kurgusal kural gerçek bir hizmet kurumunun kabul koşulu olarak sunulmamaktadır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?