MegaSoru

Ekonomik Faaliyetleri Etkileyen Coğrafi Faktörler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Ekonomik Faaliyetleri Etkileyen Coğrafi Faktörler Konu Anlatımı

Ekonomik faaliyetler; insanların ihtiyaçlarını karşılamak için yaptığı üretim, dağıtım ve tüketim etkinlikleridir. Bu faaliyetlerin nerede ve nasıl yapıldığı doğal ve beşerî faktörlerin birlikte etkisiyle belirlenir. Bu konuda doğal faktörler, beşerî faktörler, yer seçimi ve kaynakların verimli kullanımı ele alınır.

Ekonomik faaliyetler ve üretim süreci

Ekonomik faaliyetler üç aşamada incelenir: üretim (ürün ya da hizmetin ortaya çıkarılması), dağıtım (ürünün tüketiciye ulaştırılması) ve tüketim (ürünün kullanılması). Bu aşamalar birbirine bağlıdır: üretilen ürün dağıtılmazsa tüketilemez, tüketim olmazsa üretim anlamını kaybeder.
Her aşamanın nerede yapılacağı coğrafi koşullara bağlıdır. Bu nedenle ekonomik faaliyetler mekâna göre farklılık gösterir.

Doğal faktörler

İklim, yer şekilleri, toprak, su kaynakları ve yer altı kaynakları ekonomik faaliyetleri etkileyen başlıca doğal faktörlerdir. İklim hangi ürünün yetişebileceğini, ne zaman ekileceğini belirler. Düz ve verimli ovalar tarıma ve yerleşmeye elverişliyken engebeli alanlar madencilik, ormancılık ya da hayvancılık için uygun olabilir. Su kaynakları sulama, enerji üretimi ve sanayi için gereklidir.
Doğal koşullar bir faaliyete olanak ya da sınır koyar, ancak tek başına belirleyici değildir. Aynı ürün farklı koşullarda teknoloji ve sulama sayesinde yetiştirilebilir.

Beşerî faktörler

Nüfus ve iş gücü, sermaye, teknoloji, ulaşım, coğrafi konum, politikalar ve pazar beşerî faktörlerdir. Nitelikli iş gücü ve sermaye sanayinin kurulmasını kolaylaştırır. Gelişmiş ulaşım hatları ürünlerin pazara ulaştırılmasını sağlar. Teknoloji, doğal koşulların sınırlarını aşmaya yardımcı olur; örneğin seracılık soğuk iklimde de sebze yetiştirmeyi mümkün kılar.
Her faaliyet yalnızca iklimle ya da yalnızca bir faktörle açıklanamaz; doğal ve beşerî faktörler birlikte etkilidir.

Yer seçimi ve verimli kaynak kullanımı

Bir ekonomik faaliyetin yeri seçilirken ham maddeye, pazara, ulaşıma, iş gücüne ve enerjiye yakınlık değerlendirilir. Örneğin ağır ve hacimli ham madde kullanan bir sanayi tesisi ham maddeye yakın kurulursa taşıma masrafı azalır.
Kaynakların verimli kullanılması, aynı kaynakla daha çok üretim yapılmasını ve çevreye en az zarar verilmesini ifade eder. Verimli su kullanımı için damla sulama, enerji verimliliği için yenilenebilir enerji örnek gösterilebilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir bölgede pamuk yetiştiriciliği yaygındır. Bu durumu hangi doğal ve beşerî faktörler açıklayabilir?

Doğal faktörler: sıcak ve uzun bir yetişme dönemi, verimli ova toprağı, sulama suyu. Beşerî faktörler: tarım iş gücü, sulama ve tarım teknolojisi, pamuğu işleyen tekstil sanayisi ve ulaşım olanakları. Faaliyet yalnız iklimle açıklanamaz.

Örnek 2. Hacimli ve ağır bir ham madde kullanan bir tesisin kurulacağı yerde ham madde kaynağına yakınlığın önemi nedir?

Ağır ve hacimli ham maddenin uzağa taşınması maliyetli olduğu için tesis ham maddeye yakın kurulursa taşıma gideri azalır. Ancak pazara ve ulaşıma yakınlık gibi diğer faktörler de değerlendirilir.

Örnek 3. Soğuk iklimli bir bölgede seracılıkla sebze yetiştirilebilmesi doğal ve beşerî faktörlerden hangisinin etkisini gösterir?

Teknoloji ve sermaye gibi beşerî faktörlerin, doğal iklim koşullarının getirdiği sınırı aşmaya yardımcı olduğunu gösterir. Doğal koşullar tek başına belirleyici değildir.

Özetle

  • Ekonomik faaliyetler üretim, dağıtım ve tüketim aşamalarından oluşur.
  • İklim, yer şekilleri, toprak ve su kaynakları doğal faktörlerdir.
  • Nüfus, iş gücü, sermaye, teknoloji, ulaşım ve politikalar beşerî faktörlerdir.
  • Doğal ve beşerî faktörler birlikte etkilidir; aynı ürün farklı koşullarda teknolojiyle üretilebilir.
  • Yer seçiminde ham madde, pazar, ulaşım, iş gücü ve enerji birlikte değerlendirilir.

Ekonomik Faaliyetleri Etkileyen Coğrafi Faktörler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Zonguldak havzasında taşkömürü yatakları bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi buradaki madenciliğin dayandığı doğal çevre faktörüdür?
AÇalışanların mesleki eğitimi
BKömür taşıyan demiryolu
CTaşkömürü yataklarının varlığı
Dİşletmeye ayrılan sermaye
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Taşkömürü yatağı doğal ham madde kaynağıdır. Eğitimli iş gücü, demiryolu ve sermaye bu kaynağın işletilmesini destekleyen beşerî faktörlerdir; yatağın kendisiyle aynı türde değildir.
2Kolay
Bir yörede sürdürülebilir biçimde elde edilen orman ürünleri bulunmaktadır. Bu kaynağı doğrudan ham madde olarak kullanan faaliyet hangisidir?
AMetal cevheri zenginleştirme
BAhşap mobilya üretimi
CPamuk ipliği üretimi
DDeniz balıkçılığı
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Ahşap mobilya üretimi ağaçtan elde edilen malzemeleri doğrudan kullanır. Diğer faaliyetlerin temel ham maddeleri orman ürünleri değildir. Kaynağın bulunması faaliyete olanak sunar; iş gücü ve tesis gereksinimini ortadan kaldırmaz.
3Orta
Kurgusal bir açık alan ürününün gelişmesi için art arda en az dört ay don yaşanmaması gerekir. K'da en uzun donsuz dönem üç ay, L'de altı aydır. Diğer üretim koşulları uygundur. Verilere göre hangi sonuç çıkarılabilir?
AK'nın sıcaklık koşulu verilen gereksinimi karşılamaz; L'ninki karşılar.
Bİki yerin koşulları da verilen gereksinimi karşılar.
CK'nın koşulu uygundur; L'nin uzun dönemi üretimi engeller.
DDonsuz dönem uzunluğu bu ürünün gelişmesiyle ilişkili değildir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Gerekli kesintisiz süre dört aydır. K'nın üç aylık dönemi yetersiz, L'nin altı aylık dönemi yeterlidir. Diğer koşullar uygun kabul edildiği için burada incelenen sınırlayıcı faktör don koşuludur; L için kesin kazanç sonucu çıkarılmaz.
4Orta
Bir onarım işletmesinin ulaşabildiği bölgede hane sayısı artmıştır. Hane başına ortalama onarım talebi ve rakiplerin hizmet payı değişmemiştir. Bu durumda hangi gelişme beklenebilir?
APotansiyel müşteri sayısının azalması
BTalebin hane sayısından bağımsız olarak zorunlu biçimde aynı kalması
Cİşletmenin ihtiyacı olan becerilerin kendiliğinden ortadan kalkması
Dİşletmenin hizmet talebinin artması
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Hane başına talep ve rakiplerin payı aynıyken daha çok hane daha büyük potansiyel hizmet talebi oluşturur. Nüfus ekonomik faaliyeti pazar yoluyla etkiler. Bu çıkarım işletmenin giderlerini veya kesin kazancını belirlemez.
5Zor
Basitleştirilmiş bir atölyede her çalışır tezgâh için bir eğitimli çalışan gerekir; her tezgâh günde 10 ürün yapar. Dört tezgâh ve iki eğitimli çalışan vardır. I: iki tezgâh almak. II: iki eğitimli çalışan almak. Diğer koşullar aynıysa günlük üretim kapasitesi için hangi sonuç doğrudur?
AI tek başına kapasiteyi artırmaz; II kapasiteyi 20'den 40'a çıkarır.
BHer iki yatırım da kapasiteyi 60'a çıkarır.
CI kapasiteyi 60'a, II kapasiteyi 40'a çıkarır.
DI kapasiteyi 40'a çıkarır; II kapasiteyi değiştirmez.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Başlangıçta yalnız iki tezgâh çalışan bulabildiğinden kapasite 20'dir. Tezgâh eklemek çalışan sayısı aynıyken bu sınırı kaldırmaz. İki eğitimli çalışan eklenirse mevcut dört tezgâh çalışabilir ve kapasite 40 olur. Sermaye donanımı ile iş gücü birbirini tamamlar.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?