MegaSoru

Algoritma, Akış Şeması ve Sözde Kod 68 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Algoritma, Akış Şeması ve Sözde Kod Konu Anlatımı

Algoritma, bir problemi çözmek için izlenen sıralı ve açık adımlardır. Bu konuda algoritmanın özellikleri, liste, tablo, akış şeması ve sözde kod ile gösterimi, algoritma testi ve temel algoritma örnekleri ele alınır.

Algoritma ve özellikleri

Algoritma, belirli bir amaca ulaşmak için izlenen adımlar bütünüdür. İyi bir algoritmada adımlar açık, sıralı ve sonludur; aynı girdi için aynı çıktı elde edilir. Matematikte asal çarpanlara ayırma, bir sayının asal olup olmadığını sınama ve iki sayının ortak bölenini bulma işlemleri algoritmayla ifade edilir.

Temsil biçimleri

Bir algoritma doğal dille, liste ya da tablo olarak, akış şemasıyla veya sözde kodla yazılabilir. Akış şemasında oval başlangıç ve bitişi, dikdörtgen işlem adımlarını, paralelkenar giriş ve çıkışı, eşkenar dörtgen karar (koşul) noktalarını gösterir; oklar adımların sırasını belirtir. Sözde kod, programlama diline benzeyen ama düz Türkçe ile yazılan kısa adımlardır; “$\leftarrow$” sembolü bir değişkene değer atamak için kullanılır.

Algoritma testi

Bir algoritmanın doğru çalışıp çalışmadığı, çeşitli girdilerle adım adım izlenerek ve giriş–çıktı bilgileri düzenlenerek sınanır. Sınama sırasında hem sıradan hem uç durumlar (örneğin $0$, negatif sayı, aralığın uçları) denenir. Hatalı çıktı veren bir adım bulunursa algoritma düzeltilir.

Temel algoritma örnekleri

• Asal çarpanlara ayırma ve aralarında asallık: sayı en küçük asal bölenine art arda bölünür.
• Bölme algoritmasıyla ortak bölen bulma: $\text{EBOB}(48,18)$ için $48=2\cdot18+12$, $18=1\cdot12+6$, $12=2\cdot6+0$ olduğundan sonuç $6$'dır.
• Eratosthenes kalburu: $2$'den başlayıp asalların katları art arda elenerek asallar bulunur.
• Arama: Evet/hayır sorularıyla bir sayıyı tahmin etmede her soru aralığı yarıya indirir; çok az tartımla farklı kütleli parayı bulmada da elemelerle ilerlenir.
• Şifreleme: Harflere sayı değeri atama ya da belli sayıda kaydırma ile şifrelenir; ters işlemle çözülür.
• Çizge: Düğümler ve ayrıtlarla (örneğin tokalaşma sayısı, en kısa yol) gösterim yapılır. Koşullu yapılarda “ve”, “veya”, “değil” bağlaçları ile “her”, “bazı” niceleyicileri kullanılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. 1'den 10'a kadar doğal sayıların toplamını bulan algoritmanın sözde kodunu yazınız.

Toplam ← 0
i ← 1
i ≤ 10 olduğu sürece:
Toplam ← Toplam + i
i ← i + 1
Toplam değerini yaz.
Algoritma $1+2+\cdots+10=55$ sonucunu verir.

Örnek 2. Bir sayının çift mi tek mi olduğunu belirleyen algoritmayı sözde kodla yazınız.

n sayısını al.
n'yi 2'ye böl ve kalanı bul.
Kalan 0 ise “çift” yaz.
Değilse “tek” yaz.
Örneğin n = 7 için kalan 1'dir ve çıktı “tek” olur.

Örnek 3. Şu algoritmayı $x=4$ ve $x=-1$ girdileriyle sınayınız: “$x$'i al. $y\leftarrow2x+3$ hesapla. $y$'yi yaz.”

$x=4$ için $y=2\cdot4+3=11$ yazılır. $x=-1$ için $y=2\cdot(-1)+3=1$ yazılır. Algoritma $y=2x+3$ fonksiyonunu hesaplar.

Örnek 4. 1 ile 100 arasındaki bir sayıyı evet/hayır soruları sorarak tahmin ederken en çok kaç soru yeterlidir?

Her soru olası sayı aralığını yaklaşık yarıya indirir. $2^6=64<100\le2^7=128$ olduğundan en çok $7$ soru yeterlidir.

Özetle

  • Algoritma açık, sıralı ve sonlu adımlardan oluşur; aynı girdi için aynı çıktıyı verir.
  • Algoritma liste, tablo, akış şeması, doğal dil ve sözde kodla temsil edilebilir.
  • Akış şemasında oval başlangıç–bitiş, dikdörtgen işlem, paralelkenar giriş–çıkış, eşkenar dörtgen karar sembolüdür.
  • Algoritma, çeşitli girdilerle adım adım izlenerek (algoritma testi) sınanır.
  • Asal çarpanlara ayırma, bölme algoritması, Eratosthenes kalburu, arama ve şifreleme temel algoritma örnekleridir.

Algoritma, Akış Şeması ve Sözde Kod — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir problemi çözmek için hazırlanan algoritmada aşağıdaki adımlardan hangisinin bulunması algoritmanın doğru tanımlanmış olmasını engeller?
AUygun olduğunu düşündüğün kadar işlemleri tekrarla.
BKullanıcıdan bir sayı al.
CSayıyı 3 ile çarp.
DSonucu ekrana yaz.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Algoritmanın adımları açık, belirli ve uygulanabilir olmalıdır. “Uygun olduğunu düşündüğün kadar” ifadesi tekrar sayısını veya bitiş koşulunu kesin olarak belirtmediği için algoritmanın açıklık ve sonluluk özelliklerini bozar.
2Kolay
Bir dikdörtgenin alanını hesaplayan algoritmanın bazı adımları aşağıda verilmiştir.
I. Alan değerini ekrana yaz.
II. Kısa ve uzun kenar değerlerini oku.
III. Alan ← kısa kenar × uzun kenar işlemini yap.
IV. Algoritmayı başlat.
Bu adımların doğru sıralaması hangisidir?
AIV - III - II - I
BIV - II - III - I
CII - IV - I - III
DIV - II - I - III
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Önce algoritma başlatılır. Ardından işlem için gerekli girdiler alınır, alan hesaplanır ve son olarak sonuç ekrana yazılır. Doğru sıra IV - II - III - I'dir.
3Orta
Bir etkinliğe ait katılımcı verileri şöyledir: K kişisinin yaşı 14, puanı 72; L kişisinin yaşı 16, puanı 65; M kişisinin yaşı 15, puanı 88; N kişisinin yaşı 17, puanı 91; P kişisinin yaşı 13, puanı 95. Bir algoritma yaşı en az 15 VE puanı en az 80 olan kişileri seçmektedir. Algoritmanın çıktısı hangisidir?
AK ve M
BN ve P
CM ve N
DM, N ve P
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Her iki koşulun birlikte sağlanması gerekir. M için yaş 15 ve puan 88; N için yaş 17 ve puan 91 olduğundan ikisi de seçilir. P'nin puanı yeterli olsa da yaşı 13'tür. K ve L de iki koşulu birlikte sağlamaz.
4Orta
Başlax değerini okux > 5 ?y ← 2xy ← x + 3y değerini yazSonEvetHayır
Aşağıdaki akış şeması x değerini okuyup bir çıktı üretmektedir. x = 7 girildiğinde ekrana hangi değer yazılır?
A14
B10
C17
D21
Çözümü göster
Doğru cevap: A
x = 7 için x > 5 koşulu doğrudur. Bu nedenle Evet kolu izlenir ve y ← 2x işlemi yapılır. y = 2 · 7 = 14 olduğundan ekrana 14 yazılır.
5Zor
Bir algoritmanın amacı girilen sıcaklığı sınıflandırmaktır:
Sıcaklık 20'den büyükse “Sıcak” yaz.
Sıcaklık 20'den küçükse “Serin” yaz.
Bu algoritmadaki temel eksiklik hangisidir?
ANegatif sıcaklıklar için çalışmaması
BSıcaklık yerine iki farklı girdi alınması gerektiği
CÇıktı üretilmemesi
D20 değerinin hangi sınıfa ait olduğunun belirtilmemesi
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Koşullar yalnız sıcaklık > 20 ve sıcaklık < 20 durumlarını kapsar. Sıcaklık 20 olduğunda hiçbir koşul sağlanmaz. Bu nedenle sınır değer olan 20 için ne yapılacağı belirtilmelidir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?