Çözümü göster
Hizmetler %60 ile en yüksek paya sahiptir. Grafik çalışanların dağılımını gösterir; aynı oranların üretim değerine de ait olduğu varsayılamaz.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Ekonomik faaliyetler üretim özelliklerine göre sektörlere ayrılır. Ülkelerin sektörel yapısı, gelişmişlik düzeylerini yansıtan önemli bir göstergedir. Bu konuda beş sektör, sektörel dağılımı gösteren tablo ve grafiklerin okunması ve farklı gelişmişlikteki ülkelerin karşılaştırılması ele alınır.
Birincil sektör, doğadan doğrudan ürün elde edilen faaliyetleri kapsar: tarım, hayvancılık, ormancılık, balıkçılık, madencilik. İkincil sektör, ham maddeyi işleyerek yeni ürün üreten sanayi ve inşaat gibi faaliyetleri içerir. Üçüncül sektör hizmet sektörüdür: ticaret, ulaşım, turizm, eğitim, sağlık. Dördüncül sektör bilgiye dayalı hizmetleri kapsar: araştırma-geliştirme, bilişim, danışmanlık. Beşincil sektör ise üst düzey karar verme, yönetim ve strateji belirleme faaliyetlerini içerir.
Sınıflandırma faaliyetin kendi özelliğine göre yapılır; aynı kurum içinde farklı sektörlerden faaliyetler bulunabilir.
Ülkelerin sektörel yapısını göstermek için daire grafiği, sütun grafiği veya tablo kullanılır. Daire grafiği toplamın parçalarını yüzde olarak, sütun grafiği ise ülkeler arasındaki farkları gösterir. Okurken önce başlığa ve birime bakılır, ardından her sektörün payı belirlenir. Toplamın yüzde 100 ettiği kontrol edilir.
Grafiklerden çıkarım yaparken yalnız verilen bilgiye dayanılır; sektör payı bir ülkenin zenginliğini tek başına belirlemez.
Genellikle gelişmişlik düzeyi arttıkça birincil sektörün payı azalır, üçüncül ve dördüncül sektörlerin payı artar. Az gelişmiş ülkelerde nüfusun büyük bölümü hâlâ tarım gibi birincil faaliyetlerde çalışırken, gelişmiş ülkelerde hizmet ve bilgi sektörlerinde çalışanların oranı yüksektir.
Bu genel eğilimler kural olarak değil, veriden çıkarılacak sonuçlar olarak ele alınmalıdır; her ülkenin kendine özgü koşulları olabilir. Örneğin maden ya da petrol zengini bir ülkede birincil sektör payı yüksek, ama gelir düzeyi de yüksek olabilir.
Örnek 1. Bir ülkede nüfusun yüzde 50'si tarımda, yüzde 15'i sanayide, yüzde 35'i hizmette çalışmaktadır. Bu ülke hakkında hangi genel çıkarım yapılabilir?
Birincil sektör payı yüksektir; bu, ülkenin tarım ağırlıklı bir ekonomiye sahip olduğunu düşündürür. Genelde gelişmişlik arttıkça hizmet payı yükselir. Ancak kesin yargı için başka göstergelere de bakmak gerekir.
Örnek 2. Aşağıdaki faaliyetleri sektörlerine ayırın: kömür madenciliği, otomobil üretimi, bir hastanede hemşirelik, bir şirketin ürün geliştirme araştırması.
Kömür madenciliği birincil, otomobil üretimi ikincil, hemşirelik üçüncül, araştırma-geliştirme dördüncül sektördendir.
Örnek 3. A ülkesinin sektör payları: birincil yüzde 5, ikincil yüzde 25, üçüncül ve üzeri yüzde 70. B ülkesinin payları: birincil yüzde 55, ikincil yüzde 10, üçüncül ve üzeri yüzde 35. Hangisi daha gelişmiş olabilir ve neden?
A ülkesi daha gelişmiş olabilir; çünkü birincil sektör payı düşük, hizmet ve üzeri payı yüksektir. Bu yalnız bir gösterge olduğundan kesin değildir, ama genel eğilimle uyumludur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.