MegaSoru

Türkiye Ekonomisinin Sektörel Dağılımı 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Türkiye Ekonomisinin Sektörel Dağılımı Konu Anlatımı

Bir ülkenin ekonomisinde hangi sektörün ne kadar yer tuttuğu, tablo ve grafiklerle anlaşılır hâle getirilebilir. Bu konuda Türkiye ekonomisinde sektörlerin yeri ve önemini gösteren tablo, grafik ya da diyagram hazırlama süreci ele alınır. Bu bir uygulama konusudur: amaç, doğru adımları bilmek ve hazırlanan gösterimi yorumlayabilmektir.

Amaç ve gösterim türü

Önce hazırlanacak gösterimin amacı belirlenir: sektör paylarını karşılaştırmak mı, zaman içindeki değişimi göstermek mi, parçaların bütün içindeki payını vermek mi? Amaç, gösterim türünü belirler. Parçaların bütündeki payını göstermek için daire grafiği, sektörleri karşılaştırmak için sütun grafiği, yıllar içindeki değişimi göstermek için çizgi grafiği uygundur. Sayıları tam olarak vermek istendiğinde tablo kullanılır.

Veri toplama ve sektörlere göre sınıflandırma

Gerekli veriler güvenilir kaynaklardan (resmî istatistik kurumları gibi) toplanır. Kaynak, tarih ve birim kaydedilir. Sonra veriler sektörlere göre sınıflandırılır: tarım ve hayvancılık birincil, sanayi ve inşaat ikincil, ticaret, ulaşım, turizm ve eğitim gibi hizmetler üçüncül sektöre yerleştirilir. Aynı ölçütle sınıflandırma yapıldığından emin olunur.

Görselleştirme ve kullanma

Sınıflandırılan veriler seçilen gösterim türüyle görselleştirilir. Grafikte başlık, eksen adları, birim ve lejant eksiksiz olmalıdır. Toplamı yüzde 100 olan bir daire grafiğinde paylar toplamı kontrol edilmelidir. Hazırlanan gösterim amacına uygun kullanılır: sunumda, raporda, tartışmada. Okuyan kişiye ne söylediği net olmalıdır.

Türkiye ekonomisinde sektörlerin yeri

Türkiye ekonomisinde tarım, sanayi ve hizmet sektörlerinin her biri ayrı bir rol oynar. Tarım gıda ve ham madde sağlar ve kırsal nüfusa gelir kazandırır. Sanayi katma değer üretir, ihracatın önemli bölümünü oluşturur ve istihdam sağlar. Hizmet sektörü (ticaret, ulaşım, turizm vb.) ekonomide en geniş paya sahip alanlardandır.
Bu konuda güncel yüzdeler ezberlenmez; sorularda gerekli veriler verilir ve veriden yorum yapılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir öğrenci Türkiye'de sektörlerin payını yüzde olarak bütün içinde göstermek istiyor. Hangi grafik türü uygundur?

Daire grafiği uygundur; çünkü parçaların bütün içindeki payını gösterir. Paylar toplamı yüzde 100 olmalıdır.

Örnek 2. Aşağıdaki verilerle bir grafik hazırlayacak öğrenci, verileri hangi sektörlere ayırmalıdır? Pamuk üretimi, tekstil fabrikası, turistik otel işletmesi.

Pamuk üretimi birincil, tekstil fabrikası ikincil, turistik otel işletmesi üçüncül sektöre aittir. Veriler bu sektör ölçütüne göre sınıflandırılır.

Örnek 3. Bir grafikte yıllar boyunca bir sektörün payı yüzde 40'tan yüzde 30'a düşüyor. Bu grafik hangi türdeyse en iyi gösterir ve ne yorumlanabilir?

Zaman içindeki değişimi göstermek için çizgi grafiği en uygundur. Sektörün ekonomideki payı azalmıştır; bunun mutlak büyüklüğün azaldığı anlamına gelip gelmediği ayrıca verilerden kontrol edilmelidir.

Özetle

  • Gösterim türü amaca göre seçilir: daire grafiği pay, sütun grafiği karşılaştırma, çizgi grafiği değişim, tablo kesin değerler içindir.
  • Veriler güvenilir kaynaklardan toplanır, kaynak ve birim kaydedilir.
  • Veriler önce sektörlere göre sınıflandırılır, sonra görselleştirilir.
  • Grafikte başlık, eksen adı, birim ve lejant eksiksiz olmalıdır.
  • Güncel yüzdeler ezberlenmez, veriler soruda verilir.

Türkiye Ekonomisinin Sektörel Dağılımı — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Türkiye ekonomisinin sektörel dağılımını gösteren bir gösterim hazırlamanın en doğrudan amacı hangisidir?
ATürkiye'nin bütün iklim bölgelerini aynı grafikte sınıflandırmak
BÜlkedeki her çalışanın bireysel ücretini kesin olarak belirlemek
CSektörlerin seçilen ekonomik gösterge içindeki yerini görünür kılmak
DBütün illerin yerleşme tarihlerini tek bir yüzdeyle göstermek
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Sektörel dağılım grafiği istihdam veya üretim değeri gibi belirli bir göstergenin sektörlere dağılışını görünür kılar. Diğer amaçlar farklı veri ve gösterimler gerektirir.
2Kolay
Türkiye için bir uygulama gösteriminde sektörlerin toplam çalışanlar içindeki yüzdeleri gösterilecektir. Değer ekseni nasıl etiketlenmelidir?
AÜretim miktarı (ton)
Bİstihdam payı (%)
CToplam değer (milyar TL)
DÇalışan yaşı (yıl)
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Gösterilen değer çalışanların toplam içindeki yüzdesidir. Eksen etiketi hem göstergeyi hem birimi doğru belirtmelidir.
3Orta
Bir öğrenci "Türkiye'de çalışanlar hangi sektörlerde yer alıyor?" sorusuna yanıt veren gösterim hazırlayacaktır. Hangi veri setini seçmelidir?
AAynı dönemde sektörlere göre istihdam edilen kişi sayıları
BAynı dönemde sektörlere göre yalnız ihracat değerleri
CSektörlerde kullanılan makinelerin yalnız toplam ağırlığı
DSektörlerdeki işletmelerin yalnız kuruluş yılları
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Çalışanların dağılımı için istihdam sayıları gerekir. İhracat, makine veya kuruluş verileri başka sorulara yanıt verir; seçilecek gösterge grafik amacına uymalıdır.
4Orta
Türkiye'de sektörlerin üretim değerine katkısını gösteren bir çalışma hazırlanacaktır. Aşağıdaki verilerden hangisi amaca doğrudan uygundur?
ASektörlerdeki işletmelerin yalnız tabela sayıları
BHer sektördeki çalışanların yalnız yaş ortalaması
CSektörlerin ülke içindeki yalnız kara yolu uzunlukları
Dİktisadi faaliyetlere göre GSYİH katkı değerleri
Çözümü göster
Doğru cevap: D
GSYİH katkı değerleri üretim yapısını gösterir. İşyeri veya çalışan özelliği gibi başka göstergeler, üretim katkısı yüzdesinin yerine doğrudan kullanılamaz.
5Zor
Türkiye ekonomisinin sektörel dağılımına ilişkin çalışma için I. Amacı belirleme, II. Kaynağı doğrulanmış veri toplama, III. Veriyi ortak kapsamda düzenleme, IV. Amaca uygun gösterim çizip etiketleme işlemleri verilmiştir. Uygun sıra hangisidir?
AIV → I → III → II
BIII → IV → II → I
CII → IV → I → III
DI → II → III → IV
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Amaç veriyi belirler; doğrulanmış veri düzenlendikten sonra görselleştirilir. Önce grafik çizip sonradan veriyi ona uydurmak ya da kapsamı çizimden sonra düşünmek tutarlı hazırlık sağlamaz.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular