Çözümü göster
Sektörel dağılım grafiği istihdam veya üretim değeri gibi belirli bir göstergenin sektörlere dağılışını görünür kılar. Diğer amaçlar farklı veri ve gösterimler gerektirir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir ülkenin ekonomisinde hangi sektörün ne kadar yer tuttuğu, tablo ve grafiklerle anlaşılır hâle getirilebilir. Bu konuda Türkiye ekonomisinde sektörlerin yeri ve önemini gösteren tablo, grafik ya da diyagram hazırlama süreci ele alınır. Bu bir uygulama konusudur: amaç, doğru adımları bilmek ve hazırlanan gösterimi yorumlayabilmektir.
Önce hazırlanacak gösterimin amacı belirlenir: sektör paylarını karşılaştırmak mı, zaman içindeki değişimi göstermek mi, parçaların bütün içindeki payını vermek mi? Amaç, gösterim türünü belirler. Parçaların bütündeki payını göstermek için daire grafiği, sektörleri karşılaştırmak için sütun grafiği, yıllar içindeki değişimi göstermek için çizgi grafiği uygundur. Sayıları tam olarak vermek istendiğinde tablo kullanılır.
Gerekli veriler güvenilir kaynaklardan (resmî istatistik kurumları gibi) toplanır. Kaynak, tarih ve birim kaydedilir. Sonra veriler sektörlere göre sınıflandırılır: tarım ve hayvancılık birincil, sanayi ve inşaat ikincil, ticaret, ulaşım, turizm ve eğitim gibi hizmetler üçüncül sektöre yerleştirilir. Aynı ölçütle sınıflandırma yapıldığından emin olunur.
Sınıflandırılan veriler seçilen gösterim türüyle görselleştirilir. Grafikte başlık, eksen adları, birim ve lejant eksiksiz olmalıdır. Toplamı yüzde 100 olan bir daire grafiğinde paylar toplamı kontrol edilmelidir. Hazırlanan gösterim amacına uygun kullanılır: sunumda, raporda, tartışmada. Okuyan kişiye ne söylediği net olmalıdır.
Türkiye ekonomisinde tarım, sanayi ve hizmet sektörlerinin her biri ayrı bir rol oynar. Tarım gıda ve ham madde sağlar ve kırsal nüfusa gelir kazandırır. Sanayi katma değer üretir, ihracatın önemli bölümünü oluşturur ve istihdam sağlar. Hizmet sektörü (ticaret, ulaşım, turizm vb.) ekonomide en geniş paya sahip alanlardandır.
Bu konuda güncel yüzdeler ezberlenmez; sorularda gerekli veriler verilir ve veriden yorum yapılır.
Örnek 1. Bir öğrenci Türkiye'de sektörlerin payını yüzde olarak bütün içinde göstermek istiyor. Hangi grafik türü uygundur?
Daire grafiği uygundur; çünkü parçaların bütün içindeki payını gösterir. Paylar toplamı yüzde 100 olmalıdır.
Örnek 2. Aşağıdaki verilerle bir grafik hazırlayacak öğrenci, verileri hangi sektörlere ayırmalıdır? Pamuk üretimi, tekstil fabrikası, turistik otel işletmesi.
Pamuk üretimi birincil, tekstil fabrikası ikincil, turistik otel işletmesi üçüncül sektöre aittir. Veriler bu sektör ölçütüne göre sınıflandırılır.
Örnek 3. Bir grafikte yıllar boyunca bir sektörün payı yüzde 40'tan yüzde 30'a düşüyor. Bu grafik hangi türdeyse en iyi gösterir ve ne yorumlanabilir?
Zaman içindeki değişimi göstermek için çizgi grafiği en uygundur. Sektörün ekonomideki payı azalmıştır; bunun mutlak büyüklüğün azaldığı anlamına gelip gelmediği ayrıca verilerden kontrol edilmelidir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.