Çözümü göster
Algılayıcı, yüzeyle doğrudan temas etmeden veri kaydeder. Kaydın uzaktan elde edilmesi, uzaktan algılamanın temel özelliğidir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve uzaktan algılama, günlük hayattan planlamaya, afet yönetiminden tarıma kadar birçok alanda kullanılır. Bu konuda CBS ve uzaktan algılamanın kullanım alanları örnek uygulamalar üzerinden çözümlenir, sınıflandırılır ve yorumlanır.
CBS, konuma bağlı verileri katmanlar hâlinde saklayıp analiz eden ve sonuçları harita ya da rapor olarak sunan sistemdir. Uzaktan algılama ise bir yere gitmeden, uydu ya da uçak gibi araçlardaki sensörlerle yeryüzü hakkında veri toplama yöntemidir. Uydu görüntüleri bu verilerin başlıca örneğidir.
İkisi birbirini tamamlar: uzaktan algılama veri sağlar, CBS bu veriyi diğer verilerle birleştirip analiz eder.
Meteorolojide uydu görüntüleriyle bulut ve yağış izlenir, hava tahmini yapılır. Navigasyon uygulamalarında konum bilgisi ve yol verileri birleştirilerek en uygun rota hesaplanır. Afet yönetiminde tehlikeli alanlar belirlenir, afet sonrası hasar tespiti yapılır. Kent ve bölge planlamasında yeni yerleşme, yol ve sanayi alanlarının yeri seçilir. Tarımda ürün durumu, sulama ve kuraklık izlenir. Çevre ve ormancılıkta orman yangınları, ormansızlaşma ve su kirliliği takip edilir. Ulaşım ve lojistikte güzergâh, trafik ve dağıtım planlanır.
Uygulamalar amaçlarına göre gruplanabilir. İzleme ve gözlem amaçlı uygulamalar (hava durumu, orman yangını, kuraklık, buzul takibi) zaman içindeki değişimi izler. Planlama amaçlı uygulamalar (yerleşme yeri, altyapı) gelecekteki kullanımları belirler. Yönlendirme amaçlı uygulamalar (navigasyon, kargo rotası) anlık karar desteği sağlar. Risk ve afet amaçlı uygulamalar tehlikeyi ve zarar görebilirliği belirler.
Aynı uygulama birden çok gruba girebilir; sınıflandırma ölçütü açık seçilmelidir.
Bir uygulamanın sağladığı faydalar (hız, doğruluk, geniş alan, tekrarlanabilirlik) ile sınırları (veri kalitesi, güncellik, maliyet, yorum hatası) birlikte değerlendirilir. Uydu görüntüsü tek başına her soruyu yanıtlamaz; yer doğrulaması gerekebilir.
Kişisel konum ve hareket verileri mahremiyet taşır. Bu verilerin izinsiz toplanması ya da paylaşılması etik değildir; mekânsal bilgi teknolojileri bilinçli ve güvenli kullanılmalıdır.
Örnek 1. Bir belediye, taşkına açık alanları belirlemek için eğim, akarsu ve yağış verilerini birlikte inceliyor. Bu uygulama hangi amaç grubuna girer?
Risk ve afet amaçlı bir uygulamadır; aynı zamanda planlama amacına da hizmet eder, çünkü sonuç yerleşme planlamasında kullanılabilir. Bir uygulama birden çok gruba girebilir.
Örnek 2. Uydu görüntüleriyle yıllar içinde bir gölün yüzey alanındaki küçülmenin izlenmesi hangi kullanım alanındandır?
İzleme ve gözlem alanındandır (çevre ve su kaynaklarının izlenmesi). Uzaktan algılama ile aynı bölgenin farklı yıllardaki görüntüleri karşılaştırılır.
Örnek 3. Bir uygulama, kullanıcının konumunu sürekli kaydedip üçüncü kişilerle paylaşıyor. Bu durumda hangi ilke ihlal edilmiş olabilir?
Mahremiyet ilkesi. Kişisel konum verileri izinsiz toplanıp paylaşıldığında kişinin mahremiyeti zedelenir; mekânsal bilgi teknolojileri bilinçli ve güvenli kullanılmalıdır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.