MegaSoru

CBS ve Uzaktan Algılamanın Uygulama Alanları 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

CBS ve Uzaktan Algılamanın Uygulama Alanları Konu Anlatımı

Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve uzaktan algılama, günlük hayattan planlamaya, afet yönetiminden tarıma kadar birçok alanda kullanılır. Bu konuda CBS ve uzaktan algılamanın kullanım alanları örnek uygulamalar üzerinden çözümlenir, sınıflandırılır ve yorumlanır.

CBS ve uzaktan algılama

CBS, konuma bağlı verileri katmanlar hâlinde saklayıp analiz eden ve sonuçları harita ya da rapor olarak sunan sistemdir. Uzaktan algılama ise bir yere gitmeden, uydu ya da uçak gibi araçlardaki sensörlerle yeryüzü hakkında veri toplama yöntemidir. Uydu görüntüleri bu verilerin başlıca örneğidir.
İkisi birbirini tamamlar: uzaktan algılama veri sağlar, CBS bu veriyi diğer verilerle birleştirip analiz eder.

Kullanım alanları

Meteorolojide uydu görüntüleriyle bulut ve yağış izlenir, hava tahmini yapılır. Navigasyon uygulamalarında konum bilgisi ve yol verileri birleştirilerek en uygun rota hesaplanır. Afet yönetiminde tehlikeli alanlar belirlenir, afet sonrası hasar tespiti yapılır. Kent ve bölge planlamasında yeni yerleşme, yol ve sanayi alanlarının yeri seçilir. Tarımda ürün durumu, sulama ve kuraklık izlenir. Çevre ve ormancılıkta orman yangınları, ormansızlaşma ve su kirliliği takip edilir. Ulaşım ve lojistikte güzergâh, trafik ve dağıtım planlanır.

Kullanım alanlarını sınıflandırma

Uygulamalar amaçlarına göre gruplanabilir. İzleme ve gözlem amaçlı uygulamalar (hava durumu, orman yangını, kuraklık, buzul takibi) zaman içindeki değişimi izler. Planlama amaçlı uygulamalar (yerleşme yeri, altyapı) gelecekteki kullanımları belirler. Yönlendirme amaçlı uygulamalar (navigasyon, kargo rotası) anlık karar desteği sağlar. Risk ve afet amaçlı uygulamalar tehlikeyi ve zarar görebilirliği belirler.
Aynı uygulama birden çok gruba girebilir; sınıflandırma ölçütü açık seçilmelidir.

Yorumlama ve etik

Bir uygulamanın sağladığı faydalar (hız, doğruluk, geniş alan, tekrarlanabilirlik) ile sınırları (veri kalitesi, güncellik, maliyet, yorum hatası) birlikte değerlendirilir. Uydu görüntüsü tek başına her soruyu yanıtlamaz; yer doğrulaması gerekebilir.
Kişisel konum ve hareket verileri mahremiyet taşır. Bu verilerin izinsiz toplanması ya da paylaşılması etik değildir; mekânsal bilgi teknolojileri bilinçli ve güvenli kullanılmalıdır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir belediye, taşkına açık alanları belirlemek için eğim, akarsu ve yağış verilerini birlikte inceliyor. Bu uygulama hangi amaç grubuna girer?

Risk ve afet amaçlı bir uygulamadır; aynı zamanda planlama amacına da hizmet eder, çünkü sonuç yerleşme planlamasında kullanılabilir. Bir uygulama birden çok gruba girebilir.

Örnek 2. Uydu görüntüleriyle yıllar içinde bir gölün yüzey alanındaki küçülmenin izlenmesi hangi kullanım alanındandır?

İzleme ve gözlem alanındandır (çevre ve su kaynaklarının izlenmesi). Uzaktan algılama ile aynı bölgenin farklı yıllardaki görüntüleri karşılaştırılır.

Örnek 3. Bir uygulama, kullanıcının konumunu sürekli kaydedip üçüncü kişilerle paylaşıyor. Bu durumda hangi ilke ihlal edilmiş olabilir?

Mahremiyet ilkesi. Kişisel konum verileri izinsiz toplanıp paylaşıldığında kişinin mahremiyeti zedelenir; mekânsal bilgi teknolojileri bilinçli ve güvenli kullanılmalıdır.

Özetle

  • CBS konuma bağlı verileri katman hâlinde analiz eder; uzaktan algılama veri toplar.
  • Meteoroloji, navigasyon, afet, planlama, tarım ve çevre izleme başlıca kullanım alanlarıdır.
  • Uygulamalar izleme, planlama, yönlendirme ve risk amaçlarına göre sınıflandırılabilir.
  • Her uygulamanın faydaları ve sınırları birlikte değerlendirilmelidir.
  • Kişisel konum verilerinin kullanımında mahremiyet gözetilmelidir.

CBS ve Uzaktan Algılamanın Uygulama Alanları — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir ekip, ormana gitmeden uydu algılayıcısının kaydettiği verilerden orman örtüsünü inceliyor. Bu işlemde verinin edinilmesini sağlayan yöntem hangisidir?
AArazi anketi
BYerinde örnekleme
CUzaktan algılama
DTapu kaydı incelemesi
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Algılayıcı, yüzeyle doğrudan temas etmeden veri kaydeder. Kaydın uzaktan elde edilmesi, uzaktan algılamanın temel özelliğidir.
2Kolay
Otobüs duraklarına erişimin incelenmesi, yol bakım noktalarının sorgulanması ve toplu taşıma hatlarının karşılaştırılması hangi CBS uygulama alanında birlikte sınıflandırılabilir?
ATarımsal üretim
BUlaşım hizmetleri
CMaden arama
DOrman envanteri
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Verilen çalışmalar yol, durak ve hatların mekânsal ilişkileriyle ilgilidir. Ortak uygulama alanları ulaşım hizmetleridir.
3Orta
Kurgusal bir tarım işletmesinde düzenli uydu gözlemleri, bitki gelişimi zayıflayan tarla kesimlerini gösteriyor. Çalışmanın doğrudan sağlayacağı katkı hangisidir?
AYerinde incelenecek tarla kesimlerini belirlemeye yardımcı olması
BToprak incelemelerini her koşulda gereksiz hâle getirmesi
CHer tarlanın hasat miktarını kesin olarak bildirmesi
DZayıflamanın nedenini bütün tarlalarda aynı kabul ettirmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Geniş alanın izlenmesi, ayrıntılı saha kontrolünün nereye yöneltileceğini gösterir. Bitki gelişimindeki farkın nedeni ve kesin verim için ek bilgi gerekir.
4Orta
Kurgusal bir dağıtım uygulamasında A yolu 8 km fakat kamyonlara kapalı, B yolu 11 km ve kamyonlara açıktır. Sistem yol bilgilerini taşıt türüyle ilişkilendiriyor. Bu CBS kullanımının özeti hangisidir?
AYolun uzunluğundan taşıt yasağının nedenini kesin belirlemek
BRota belirlemede bütün taşıtları aynı koşullarda ele almak
CEn kısa yolu, erişim koşullarına bakmadan kullanılabilir saymak
DGüzergâhı mesafenin yanında kullanım kısıtlarıyla değerlendirmek
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Konuma bağlı yol kayıtları, taşıt kısıtlarıyla birlikte değerlendirildiğinde uygun rota seçimine destek verir. Kısalık tek başına kullanılabilirlik anlamına gelmez.
5Zor
Kurgusal bir taşkında uydu verilerinden su altında kalan alanlar belirlenmiştir. CBS kayıtlarında bu alanların birinde 30, diğerinde 400 kişinin yaşadığı görülmektedir. Hangi özet, iki aracın katkısını doğru ayırır?
AUydu verisi su basan alanı, CBS ile ilişkilendirilen nüfus kaydı insanlara ilişkin değerlendirmeyi destekler.
BUydu görüntüsü kişi sayılarını doğrudan verdiği için nüfus kayıtlarına gerek kalmaz.
CNüfus kaydı taşkının sınırını tek başına belirlediği için uydu gözlemi kullanılmaz.
DSu basan alanlar aynı büyüklükteyse nüfus farkı yardım planlamasında etkisizdir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Su basan yüzeyin gözlenmesiyle insanlara ilişkin kayıt farklı bilgi kaynaklarıdır. CBS bunları konum üzerinden birleştirerek etkilenme değerlendirmesini destekler; kişi sayısı görüntüden doğrudan elde edilmiş sayılmaz.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular