MegaSoru

Mekânsal Verilerin Haritalara Aktarılması 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Mekânsal Verilerin Haritalara Aktarılması Konu Anlatımı

Mekânsal veriler, konuma bağlı bilgilerdir. Bu veriler altlık haritalar üzerinde nokta, çizgi ve alan olarak gösterilir. Bu konuda vektör veri yapısı, harita oluşturma adımları, harita türü ve bileşenlerinin belirlenmesi ve haritanın kullanımı ele alınır.

Vektör veri yapısı

Vektör veri, mekânsal özellikleri üç temel geometrik biçimle gösterir. Nokta, konumu küçük ve tek bir yer olarak gösterilen özellikleri temsil eder: okul, hastane, kuyu, cami gibi. Çizgi, uzunluğu olan ve iki nokta arasında uzanan özellikleri temsil eder: yol, akarsu, demiryolu, boru hattı gibi. Alan, sınırı belli bir yüzey kaplayan özellikleri temsil eder: göl, orman, park, yerleşme alanı gibi.
Aynı özellik ölçeğe göre farklı biçimde gösterilebilir. Küçük ölçekli haritada bir kent nokta, büyük ölçekli haritada alan olarak çizilebilir.

Haritanın amacı ve türü

Harita oluşturmak için önce amaç belirlenir: yürüyüş rotası, yangın riski alanlarının gösterimi, okulun çevresindeki hizmetler gibi. Amaç, hangi verinin gerekeceğini ve hangi harita türünün seçileceğini belirler. Örneğin nüfus yoğunluğunu göstermek isteyen birinin koroplet harita, kent içi rota gösteren birinin ise yol çizgilerinin yer aldığı bir harita seçmesi uygundur.

Harita oluşturma adımları

Süreç genellikle şu adımları izler: amacı belirleme, yöntem ve araç gereçleri seçme (altlık harita, uydu görüntüsü, CBS yazılımı, GPS), harita için gerekli verileri toplama, harita türünü belirleme, verileri haritaya işleme ve harita bileşenlerini (başlık, lejant, ölçek, yön oku) oluşturma, haritayı amacına uygun biçimde kullanma ve ihtiyaç duyulduğunda yeniden kullanma.
Veri toplanırken kaynak güvenilir olmalı, veriler doğru ve güncel olmalıdır. Verilerin nokta, çizgi ya da alan olarak sınıflandırılması harita çiziminin temelidir.

Haritanın kullanımı ve yeniden kullanımı

Oluşturulan harita amacına uygun kullanılmalıdır: yürüyüş haritası rota planlamada, risk haritası tahliye planlamada. Haritalar saklandığında ve güncellendiğinde yeniden kullanılabilir. Dijital haritalarda katmanlar eklenip çıkarılabilir; bu sayede aynı veri birden çok amaçla değerlendirilebilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Aşağıdaki özellikleri vektör veri türüne göre eşleştirin: ilkokul, ana yol, orman.

İlkokul nokta, ana yol çizgi, orman alandır. Nokta konum, çizgi uzunluk, alan yüzey kaplar.

Örnek 2. Bir öğrenci okul çevresinin haritasını yapacaktır. Aşamaları doğru sıraya koyun: harita bileşenlerini ekleme, verileri toplama, amacı belirleme, harita türünü seçme.

Doğru sıra: amacı belirleme, verileri toplama, harita türünü seçme, harita bileşenlerini ekleme. Önce amaç belirlenir; veriler ve tür amaca göre seçilir; en sonda bileşenler tamamlanır.

Örnek 3. Bir haritada lejant bulunmaması hangi sorunu yaratır?

Haritadaki sembol ve renklerin neyi gösterdiği anlaşılamaz. Bu nedenle haritanın amacına uygun kullanılması zorlaşır ve yanlış yorumlama riski artar.

Özetle

  • Vektör veri nokta, çizgi ve alan olmak üzere üç temel biçimden oluşur.
  • Harita oluşturmada önce amaç belirlenir; veri, yöntem ve harita türü bu amaca göre seçilir.
  • Harita bileşenleri başlık, lejant, ölçek ve yön okudur.
  • Haritalar amacına uygun kullanılmalı ve güncellenerek yeniden kullanılabilmelidir.
  • Veri kaynağı güvenilir, güncel ve doğru olmalıdır.

Mekânsal Verilerin Haritalara Aktarılması — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Öğrenciler okul çevresini dijital bir altlık üzerinde haritalayacaktır. Hangi karar, toplanacak verileri ve gösterilecek unsurları belirlemeye öncelikle yön verir?
ABaşlık için kullanılacak yazı tipini seçmek
BDosyanın ekrandaki pencere boyutunu seçmek
CHaritanın hangi soruyu yanıtlayacağını belirlemek
DHarita çerçevesinin süsleme biçimini belirlemek
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Amaç, hangi verinin gerekli olduğunu ve ürünün nasıl kullanılacağını belirler. Yazı ve çerçeve tercihleri bu karardan sonra amaca göre düzenlenir.
2Kolay
Bir öğrenci uydu görüntüsü üzerinde gözlediği durakları işaretliyor. Uydu görüntüsü bu çalışmada öncelikle hangi görevi üstlenir?
ADurakların çalışma saatlerini kendiliğinden onaylamak
BDurakların yerleştirileceği mekânsal referans olmak
CBütün durakların adlarını otomatik olarak değiştirmek
DSaha kayıtlarının tarihini gereksiz hâle getirmek
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Altlık, verilerin nerede bulunduğunu ilişkili biçimde yerleştirmeye yardımcı olur. İşletim saati gibi başka bilgiler ayrıca toplanmalıdır.
3Orta
Kurgusal bir kent bahçesinde ziyaretçilere çalışan çeşmeleri gösterecek harita hazırlanıyor. Hangi veri çifti amaca en doğrudan hizmet eder?
AÇeşmelerin konumları ve gözlem günündeki çalışma durumları
BÇeşmelerin yalnız yapım bedelleri ve yüklenici adları
CBahçenin toplam alanı ve kentteki toplam nüfus
DZiyaretçi biletlerinin renkleri ve basıldıkları yerler
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Çalışan çeşmeleri bulmak için yerleri ve güncel işlev durumları gerekir. Yapım maliyeti veya genel nüfus, bu amacı doğrudan karşılamaz.
4Orta
Kurgusal bir okulun yakın çevresindeki geçitler haritalanacaktır. A altlığı okulun bulunduğu bölümü bulut nedeniyle göstermiyor; B altlığı aynı tarihte çekilmiş ve aynı ayrıntıda, ancak okul çevresi açıktır. Hangi tercih gerekçesiyle uygundur?
AA; görünmeyen unsurların yerini tahmin etmek yeterli olduğu için
BA; görüntünün kapalı olması konum belirlemeyi daha güvenilir kıldığı için
Cİkisi de eşittir; tarih aynıysa görünürlük önem taşımadığı için
DB; çalışma alanındaki unsurların yerleri seçilebildiği için
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Altlıkta çalışma alanının görülebilmesi, unsurların doğru yere aktarılmasını destekler. Aynı tarih ve ayrıntı düzeyi, bulutun gizlediği bilgiyi ortaya çıkarmaz.
5Zor
Kurgusal bir alışveriş alanı için I. kent genelinde yalnız konumunu bulduracak bir harita, II. alanın içindeki açık ve kapalı bölümleri ayıracak ayrıntılı bir harita hazırlanıyor. Hangi gösterim planı iki amaca da uygundur?
AI'de konum için nokta; II'de bölümlerin sınırları için alan verileri
BI'de alanı tek çizgi; II'de bölümlerin yerini belirtmeyen ad listesi
CI'de bütün kenti tek alan; II'de bütün bölümleri tek noktada toplama
DI'de kent dışına yerleştirilen simge; II'de sınırları gösterilmeyen tek etiket
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Bir unsurun temsil biçimi amaca ve ayrıntı düzeyine bağlıdır. Kentte yer bulmak için nokta yeterli olabilir; iç bölümleri karşılaştırmak için gerçek konumlarına uygun alanlar gerekir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular