MegaSoru

Bilgi Felsefesinin Temel Problemleri 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Bilgi Felsefesinin Temel Problemleri Konu Anlatımı

Bilgi felsefesinin üç temel problemi vardır: Doğru bilgi mümkün müdür? Bilginin kaynağı nedir? Doğru bilginin ölçütü nedir? Bu konuda bu sorulara verilen başlıca cevapları inceleyeceğiz.

Doğru bilginin imkânı

Sofistlerden Protagoras "İnsan her şeyin ölçüsüdür." diyerek bilginin kişiden kişiye değiştiğini, yani göreceli olduğunu savunur. Gorgias ise doğru bilginin mümkün olmadığını öne sürer.
Pyrrhon şüphecidir: Doğru bilgiye ulaşılamayacağı için yargıdan kaçınmak gerektiğini, bunun da insana huzur getireceğini söyler. Sokrates ise doğru bilginin mümkün olduğunu ve sorgulama yoluyla ulaşılabileceğini savunur. Descartes her şeyden şüphe ederek (yöntemsel şüphe) şüphe edemeyeceği bir gerçeğe ulaşır: "Düşünüyorum, öyleyse varım." Descartes'ta şüphe bir amaç değil, kesin bilgiye ulaşma aracıdır.

Bilginin kaynağı

Rasyonalizm (akılcılık) bilginin kaynağının akıl olduğunu savunur; doğuştan gelen ilkeler vardır (Descartes). Empirizm (deneycilik) bilginin kaynağının deney ve duyular olduğunu savunur; Locke'a göre zihin doğuşta boş bir levhadır. Kritisizm (eleştirel felsefe) bilginin akıl ve deneyin birlikte çalışmasıyla oluştuğunu savunur (Kant).
Entüisyonizm (sezgicilik) gerçek bilginin sezgiyle elde edildiğini savunur (Bergson; İslam düşüncesinde Gazali'nin kalbe doğan bilgi anlayışı).

Doğruluk ölçütleri

Uygunluk: Bilgi gerçeklikle örtüşüyorsa doğrudur (deneysel bilimlerde yaygındır). Tutarlılık: Bilgi kendisinden önce doğru kabul edilen bilgilerle çelişmiyorsa doğrudur (matematik ve mantıkta yaygındır). Tümel uzlaşım: Akıl sahibi herkesin kabul edeceği bilgi doğrudur.
Apaçıklık: Açık ve seçik olarak kavranan bilgi doğrudur (Descartes). Yarar: İşe yarayan, pratik sonuç veren bilgi doğrudur (pragmatizm).

Çözümlü örnekler

Örnek 1. "Bir bilgiyi doğru kabul etmem için onu deneyle sınamam gerekir." diyen bir düşünür hangi akıma yakındır?

Bilginin kaynağını deney ve duyular olarak gören empirizme yakındır.

Örnek 2. "Bir ilaç hastayı iyileştiriyorsa bu konudaki bilgi doğrudur." yargısı hangi doğruluk ölçütüne dayanır?

Pratik sonuç vermeyi esas alan yarar ölçütüne (pragmatizm) dayanır.

Örnek 3. Pyrrhon ile Descartes'ın şüpheye bakışı nasıl ayrılır?

Pyrrhon şüpheyi sonuç olarak görür ve yargıdan kaçınmayı önerir; Descartes ise şüpheyi kesin bilgiye ulaşmak için bir araç olarak kullanır.

Özetle

  • Protagoras bilginin göreceli olduğunu, Gorgias doğru bilginin imkânsız olduğunu savunur.
  • Pyrrhon yargıdan kaçınır; Sokrates ve Descartes doğru bilginin mümkün olduğunu savunur.
  • Rasyonalizm akıl, empirizm deney, kritisizm akıl ve deney, entüisyonizm sezgi der.
  • Doğruluk ölçütleri: uygunluk, tutarlılık, tümel uzlaşım, apaçıklık, yarar.
  • Descartes'ta şüphe bir yöntemdir: "Düşünüyorum, öyleyse varım."

Bilgi Felsefesinin Temel Problemleri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bilgi felsefesinin temel problemlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
ADoğru bilgi mümkün müdür?
BGüzel nedir?
CEn iyi devlet hangisidir?
DErdem öğretilebilir mi?
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru bilginin imkânı bilgi felsefesinin temel problemlerindendir.
2Kolay
Bilginin kaynağının akıl olduğunu savunan görüş hangisidir?
AEmpirizm
BRasyonalizm
CPragmatizm
DŞüphecilik
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Akla dayanan bilgi anlayışı rasyonalizmdir.
3Orta
"İnsan her şeyin ölçüsüdür." sözüyle bilginin kişiden kişiye değiştiğini savunan filozof hangisidir?
ADescartes
BProtagoras
CKant
DSokrates
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Protagoras'a göre bilgi kişiye göre değişir; insan her şeyin ölçüsüdür.
4Orta
"Hiçbir şey yoktur; olsa bile bilinemez; bilinse bile başkasına aktarılamaz." görüşü hangi filozofa aittir?
ASokrates
BBacon
CGorgias
DLocke
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Bu görüş, bilginin olanaksızlığını savunan Gorgias'a aittir.
5Zor
"Her konuda birbirine zıt ve eşit güçte iki görüş ileri sürülebilir. Bu yüzden kesin bir yargıya varmak yerine yargıyı askıya almak insanı huzura kavuşturur."

Bu görüş aşağıdakilerden hangisini savunur?
ARasyonalizmi
BPragmatizmi
CEmpirizmi
DŞüpheciliği
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Yargıyı askıya almayı önermek şüpheciliktir (Pyrrhon).

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular