MegaSoru

Bölen Nokta ve Ağırlık Merkezi 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Bölen Nokta ve Ağırlık Merkezi Konu Anlatımı

Bir doğru parçasını verilen oranda bölen noktanın koordinatları ve bir üçgenin ağırlık merkezinin koordinatları, orta nokta fikrinin genellemeleridir.

Doğru parçasını verilen oranda bölme

$A(x_1,y_1)$ ve $B(x_2,y_2)$ noktaları verilsin. $P$ noktası $AB$ doğrusu üzerinde ve $|AP|:|PB|=m:n$ olsun.
• $P$ $[AB]$ içinde (içten bölme) ise $A$ dan $B$ ye giden vektörün $\dfrac{m}{m+n}$ i kadar ilerlenir:
$P\left(x_1+\dfrac{m}{m+n}(x_2-x_1),\ y_1+\dfrac{m}{m+n}(y_2-y_1)\right)$
• $P$ $[AB]$ nin dışında (dıştan bölme) ise aynı yazılış $\dfrac{m}{m-n}$ ile yapılır:
$P\left(x_1+\dfrac{m}{m-n}(x_2-x_1),\ y_1+\dfrac{m}{m-n}(y_2-y_1)\right)$
Burada $m>n$ ise $P$ noktası $B$ nin ötesindedir, $m<n$ ise $A$ nın ötesindedir. Noktaların dizilişi (A-B-P gibi) soruda verilir ve oranın hangi uzunluklara karşılık geldiğine dikkat edilir. $m=n$ iken içten bölme orta noktadır; dıştan bölme bu durumda olmaz.

Üçgenin ağırlık merkezi

Köşeleri $A(x_1,y_1),\ B(x_2,y_2),\ C(x_3,y_3)$ olan üçgenin ağırlık merkezi koordinatların ortalamasıdır:
$G\left(\dfrac{x_1+x_2+x_3}{3},\ \dfrac{y_1+y_2+y_3}{3}\right)$
Ağırlık merkezi her kenarortayı köşeden başlayarak $2:1$ oranında böldüğünden, bir kenarortayın ucu ve $G$ biliniyorsa iç bölme formülüyle de bulunur. İki köşe ve ağırlık merkezi biliniyorsa üçüncü köşe, $x_3=3x_G-x_1-x_2$ ve $y_3=3y_G-y_1-y_2$ ile hesaplanır.

Uygulamalar

Bölme noktası formülleri, bir doğru üzerindeki noktaların yerini bulma ve harita-plan problemlerinde kullanılır. Ağırlık merkezi, bir levhanın dengelenme noktasını belirler.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $A(1,2)$ ve $B(9,6)$ olmak üzere $[AB]$ üzerinde $|AP|:|PB|=3:1$ olan $P$ noktasını bulunuz.

$\dfrac{m}{m+n}=\dfrac34$ tür. $x_P=1+\dfrac34\cdot8=7$ ve $y_P=2+\dfrac34\cdot4=5$ olur. $P(7,5)$ tir.

Örnek 2. $A(2,1)$ ve $B(4,5)$ noktaları veriliyor. $A,B,P$ aynı doğru üzerinde, $B$ noktası $A$ ile $P$ arasında ve $|PA|:|PB|=3:1$ ise $P$ nin koordinatlarını bulunuz.

Dıştan bölme olduğundan $\dfrac{m}{m-n}=\dfrac{3}{3-1}=\dfrac32$ alınır. $x_P=2+\dfrac32\cdot2=5$ ve $y_P=1+\dfrac32\cdot4=7$ olur. $P(5,7)$ dir. Kontrol: $\vec{PB}=(-1,-2)$ ve $\vec{AB}=(2,4)$ olup $|PB|$, $|AB|$ nin yarısıdır; $|PA|=\dfrac32|AB|$ ve oran $3:1$ çıkar.

Örnek 3. $A(1,2),\ B(5,6),\ C(3,1)$ üçgeninin ağırlık merkezini bulunuz.

$G\left(\dfrac{1+5+3}{3},\dfrac{2+6+1}{3}\right)=(3,3)$ tür.

Örnek 4. Ağırlık merkezi $G(3,2)$ ve iki köşesi $A(1,1),\ B(5,2)$ olan üçgenin üçüncü köşesi $C$ yi bulunuz.

$x_C=3\cdot3-1-5=3$ ve $y_C=3\cdot2-1-2=3$ olur. $C(3,3)$ tür.

Özetle

  • İçten bölmede $P=A+\dfrac m{m+n}(B-A)$, dıştan bölmede $P=A+\dfrac m{m-n}(B-A)$ dir.
  • Dıştan bölmede $m>n$ ise $P$, $B$ nin ötesinde; $m<n$ ise $A$ nın ötesindedir.
  • Ağırlık merkezi köşe koordinatlarının ortalamasıdır: $G\left(\dfrac{x_1+x_2+x_3}3,\dfrac{y_1+y_2+y_3}3\right)$.
  • Ağırlık merkezi kenarortayı $2:1$ böler.
  • Üçüncü köşe, $3G-A-B$ ile bulunur.

Bölen Nokta ve Ağırlık Merkezi — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
xy23456789101112131412345678AB
A(3, 5) ve B(12, 5) noktalarını birleştiren doğru parçası üzerinde bulunan P noktası, A'dan B'ye doğru AP:PB = 1:2 oranında içten bölmektedir. Buna göre P noktasının koordinatları hangisidir?
A(6, 5)
B(5, 5)
C(9, 5)
D(10, 5)
Çözümü göster
Doğru cevap: A
AP:PB = 1:2 olduğundan AB doğru parçası 3 eş parçaya ayrılır. A ile B arasındaki yatay uzaklık 12 - 3 = 9 birimdir. Her parça 3 birimdir. P, A'dan B'ye doğru bir parça ileride olduğundan x = 3 + 3 = 6 olur. y koordinatı değişmez. P = (6, 5) bulunur.
2Kolay
A(6, 2) ve B(6, 14) noktaları arasındaki P noktası, A'dan B'ye doğru AP:PB = 1:3 oranında içten bölmektedir. Buna göre P noktasının koordinatları hangisidir?
A(6, 4)
B(6, 6)
C(6, 11)
D(6, 5)
Çözümü göster
Doğru cevap: D
AB'nin uzunluğu düşey doğrultuda 14 - 2 = 12 birimdir. AP:PB = 1:3 olduğundan toplam 4 eş oransal parça vardır. AP uzunluğu 12 · 1/4 = 3 birimdir. A'dan yukarı 3 birim gidildiğinde P = (6, 5) bulunur.
3Orta
xy2345678910111213141234567891011AB
A(3, 3) ve B(12, 9) noktaları arasındaki P noktası, A'dan B'ye doğru AP:PB = 2:1 oranında içten bölmektedir. P noktasının koordinatları hangisidir?
A(6, 5)
B(8, 6)
C(10, 8)
D(9, 7)
Çözümü göster
Doğru cevap: D
AP:PB = 2:1 olduğundan P, A'dan B'ye doğru yolun 2/3'ündedir. A'dan B'ye x değişimi 9, y değişimi 6'dır. Bunların 2/3'ü sırasıyla 6 ve 4'tür. A(3, 3)'e eklenirse P = (3 + 6, 3 + 4) = (9, 7) bulunur.
4Orta
A(2, 3), P(5, 5) ve B(11, 9) noktaları aynı doğru üzerindedir ve P, A ile B arasındadır. Buna göre AP:PB oranı kaçtır?
A1:2
B1:1
C2:1
D2:3
Çözümü göster
Doğru cevap: A
A'dan P'ye koordinat değişimi (3, 2), P'den B'ye koordinat değişimi (6, 4)'tür. İkinci değişim birincinin 2 katıdır. Aynı doğru üzerinde olduklarından uzunluklar da aynı oranda değişir. Dolayısıyla AP:PB = 1:2'dir.
5Zor
xy234567891011121314123456789101112AB
A(3, 4) ve B(9, 8) noktaları veriliyor. P noktası AB doğrusunda B'nin ötesinde bulunuyor ve AP:PB = 3:1 oranını sağlıyor. Buna göre P noktasının koordinatları hangisidir?
A(10, 9)
B(15, 12)
C(18, 14)
D(12, 10)
Çözümü göster
Doğru cevap: D
P, B'nin ötesinde olduğundan A-B-P sıralaması vardır ve AP = AB + PB'dir. AP:PB = 3:1 olduğuna göre AB:PB = 2:1 olur. A'dan B'ye koordinat değişimi (6, 4)'tür. PB, AB'nin yarısı olduğundan B'den P'ye değişim (3, 2)'dir. P = (9 + 3, 8 + 2) = (12, 10) bulunur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular