MegaSoru

Yerleşmelerin Etki Alanları 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Yerleşmelerin Etki Alanları Konu Anlatımı

Bir yerleşme yalnızca kendi sınırları içinde etkili olmaz; hizmet, ticaret, ulaşım ve kültür yoluyla çevresindeki alanlara etki eder. Bu etkinin ulaştığı alana etki alanı denir.

Etki alanı nedir?

Etki alanı, bir yerleşmeden hizmet alan, ticaret yapan, çalışan ya da kültürel olarak ilişkide bulunan alandır. Büyük bir kentin etki alanı geniş, küçük bir kasabanın ise dardır. Etki alanı sabit bir çizgi değildir; koşullara göre değişir.

Etki alanını şekillendiren faktörler

Ulaşım, etki alanını en çok şekillendiren faktördür; ulaşım kolaylaştıkça etki alanı genişler. Sosyal ve kültürel olanaklar, eğitim ve sağlık hizmetleri, ekonomik faaliyetler, idari işlevler de etki alanını belirler. Bir kentin üniversitesi, hastanesi ve alışveriş merkezleri çevreden insan çeker.

Mekânsal ölçek

Etkiler yerel (mahalle, ilçe), bölgesel (il, bölge) ve küresel ölçekte olabilir. Bir kasabanın pazarı yerel, bir kentin hastanesi bölgesel, uluslararası bir liman ise küresel etki alanına sahip olabilir. Etkileri sınıflandırırken hangi ölçekte kimlerin hizmet aldığı düşünülür.

Veriyle çıkarım yapma

Bir yerleşmenin etki alanını belirlemek için hizmet alan nüfus, ulaşım bağlantıları, ticaret hacmi gibi veriler kullanılır. Veriler önce düzenlenir, sonra çözümlenir ve çıkarım yapılır. Belirli bir şehrin güncel rakamlarını ezberlemek yerine veriyi yorumlamak esastır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir ilçenin hastanesine çevredeki on köyden hasta geliyor. Hastanenin etki alanı hangi ölçektedir?

Yerel ya da bölgesel ölçekte. Etkisi çevredeki köyleri kapsadığı için ilçe ve çevresiyle sınırlıdır.

Örnek 2. Yeni bir yol yapıldı ve bir kente ulaşım süresi yarıya indi. Kentin etki alanı nasıl değişir?

Ulaşım kolaylaştığı için daha uzak yerlerden gelenler olur ve etki alanı genişler.

Örnek 3. Bir limanın ticaret yaptığı ülkeler farklı kıtalardadır. Bu limanın etki alanı hangi ölçektedir?

Küresel ölçektedir; çünkü ilişkiler ülke sınırlarını ve kıtaları aşıyor.

Özetle

  • Etki alanı, bir yerleşmenin hizmet ve ilişkileriyle ulaştığı alandır.
  • Ulaşım etki alanını belirleyen en önemli faktörlerden biridir.
  • Etkiler yerel, bölgesel ve küresel ölçekte sınıflandırılabilir.
  • Etki alanı sabit değil; koşullara göre değişir.

Yerleşmelerin Etki Alanları — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir kentin hizmetleri, kararları ve ekonomik faaliyetleriyle ilişkili olduğu diğer yerleşmelerin oluşturduğu alan hangi kavramla incelenir?
AYalnız kentteki sokak deseni
BYalnız kentin yapılaşmış yüzeyi
CYerleşmenin etki alanı
DYalnız kentin belediye binası parseli
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Etki alanı yerleşmenin başka yerlerle kurduğu işlevsel ilişkilerin mekânsal kapsamıdır. Yalnız yapılaşmış yüzey veya bir parsel aynı kavramı karşılamaz.
2Kolay
Bir kentin düzenlediği müzik festivaline başka kentlerden katılım gelmesi en doğrudan hangi etkiyi gösterir?
AYalnız tarımsal
BKültürel
CYalnız idari sınır
DYalnız yer şekli
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Festival katılımı yerleşmeler arasında kültürel ilişki kurar. Aynı hareketin ulaşım ve gelir sonuçları da olabilir; doğrudan ele alınan işlev kültürdür.
3Orta
Kurgusal kasabanın haftalık pazarı yalnız yakın köylerden düzenli müşteri almaktadır. Verilen ilişki hangi ölçeği doğrudan destekler?
AYerel
BKıtalar arası
CKüresel
DBütün ülkeyi zorunlu kapsayan
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Yakın köylerle kurulan düzenli gündelik hizmet ilişkisi yerel etkiye örnektir. Bu veri, kasabanın başka işlevlerde de yalnız yerel etkiye sahip olduğunu kanıtlamaz.
4Orta
Kurgusal Türkiye kentindeki uzman hastaneye çevredeki birkaç ilden düzenli başvuru vardır. Bu durum neyi gösterir?
AHastanenin yalnız bulunduğu mahalleyle ilişkili olduğunu
BBaşvuranların geldiği illerin idari olarak bu kente bağlandığını
CKentin bütün işlevlerde dünya ölçeğinde belirleyici olduğunu
DSağlık hizmeti bakımından bölgesel etkiyi
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Birden çok çevre ilden hizmet alma hareketi sağlık işlevinin bölgesel kapsamını gösterir. Hizmet ilişkisi idari bağlılık veya bütün işlevlerde küresellik demek değildir.
5Zor
YerleşmeM’yi kullananToplamK120600L90150N100250P80200
Kurgusal çalışmada M kentini alışveriş için kullananların, her yerleşmedeki toplam alışveriş yapanlara oranı esas alınıyor. M'ye en güçlü yönelen yerleşme hangisidir?
AL
BN
CK
DP
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Oranlar K'de 120/600=%20, L'de 90/150=%60, N'de 100/250=%40, P'de 80/200=%40'tır. En fazla kişi K'den gelse de yönelme payı L'de yüksektir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular