Çözümü göster
Mekânsal organizasyon yerleşme unsurlarının nerede ve nasıl düzenlendiğiyle aralarındaki bağları kapsar. Tek bir görünüş veya toplam bu bütünü karşılamaz.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Yerleşmeler rastgele dağılmaz; çevrelerindeki koşullara göre belirli bir düzende organize olur. Bu düzene mekânsal organizasyon, yerleşmeler arasındaki büyüklük ve işlev farkına ise mekânsal hiyerarşi denir.
Yerleşmeler yeryüzünde kümelenmiş, dağınık ya da düzenli bir desen oluşturabilir. Kümelenmiş desende yerleşmeler belirli alanlarda toplanır; dağınık desende geniş alana saçılır; düzenli desende aralarında kabaca eşit uzaklıklar bulunur. Deseni çözümlerken yerleşmelerin konumları ve aralarındaki uzaklıklar incelenir.
Yerleşme düzenini etkileyen koşullar yer şekilleri, su kaynakları, iklim, toprak, ulaşım olanakları ve ekonomik faaliyetlerdir. Verimli ovalarda yerleşmeler sık ve kalabalık, engebeli ve kurak alanlarda seyrek ve dağınık olabilir. Ulaşım yolları kavşaklarında yerleşmeler büyüyebilir.
Yerleşmeler büyüklüklerine ve sundukları hizmetlere göre sıralanır. Küçük yerleşmeler günlük gereksinimi karşılarken büyük yerleşmeler daha ileri hizmet verir; küçüklerin sayısı büyüklerden fazladır. Bu sıralama hiyerarşi olarak adlandırılır.
Benzer özellikli bölgeler benzer yerleşme deseni gösterebilir. Bölgeler arası geçiş alanlarında desen yavaş yavaş değişir. Yerleşmeleri karşılaştırırken konum, büyüklük, işlev ve çevre koşulları gibi ölçütler kullanılır.
Örnek 1. Bir ovadaki köyler akarsu kıyısında dizilmiştir. Bu desenin nedeni ne olabilir?
Su kaynağına yakınlık yerleşme için önemli bir koşuldur. Akarsu çizgisel bir desen oluşturur.
Örnek 2. Dağlık bir yöredeki yerleşmeler geniş alana dağılmış ve küçüktür. Bunun nedeni hangi koşullarla ilişkilendirilebilir?
Engebe ve sınırlı tarım alanı, yerleşmelerin seyrek ve küçük kalmasına neden olur.
Örnek 3. Bir bölgede 50 köy, 10 kasaba ve 1 kent vardır. Bu veri hiyerarşi için ne söyler?
Yerleşme büyüdükçe sayısı azalır. Kent en üst, köyler en alt basamaktadır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.