Çözümü göster
Araştırmacının değiştirdiği nicelik atık türüdür.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Hidrojen yandığında yalnızca su oluşur; bu yüzden geleceğin temiz yakıtlarından biri olarak görülür. Ancak hidrojenin nasıl üretildiği, ne kadar temiz olduğunu belirler. Evsel atıklardan fermantasyonla hidrojen üretmek hem atık sorununu azaltan hem de yenilenebilir enerji sağlayan bir yöntemdir.
Hidrojen doğada serbest hâlde çok az bulunur; başka maddelerden elde edilmesi gerekir. Üretim yöntemine göre hidrojen renklerle sınıflandırılır:
• Gri hidrojen: Doğal gaz gibi fosil yakıtlardan üretilir; üretim sırasında karbon dioksit salınır.
• Mavi hidrojen: Fosil yakıtlardan üretilir ama oluşan karbon dioksitin önemli bir kısmı tutulup depolanır.
• Yeşil hidrojen: Yenilenebilir kaynaklarla (güneş ya da rüzgâr elektriğiyle suyun elektrolizi, biyokütleden biyolojik üretim) karbon salımı olmadan ya da çok az salımla üretilir.
Evsel atıklardan mikroorganizmalar yardımıyla fermantasyonla elde edilen hidrojen, yenilenebilir bir kaynaktan geldiği için yeşil hidrojen kapsamında değerlendirilir.
Fermantasyon, mikroorganizmaların oksijensiz ortamda organik maddeleri parçalamasıdır. Uygun mikroorganizmalar meyve-sebze atıkları gibi karbonhidratça zengin evsel atıkları parçalarken hidrojen gazı oluşturabilir. Oluşan gaz miktarını etkileyen faktörler şunlardır: atığın türü (karbonhidrat içeriği), sıcaklık, ortamın pH değeri, atığın miktarı ve parçacık büyüklüğü, ortamda oksijen bulunmaması ve bekleme süresi.
Atık türünün hidrojen miktarına etkisini araştıran bir deneyde atık türü bağımsız değişken, toplanan gaz miktarı bağımlı değişkendir. Atık miktarı, sıcaklık, pH, mikroorganizma kaynağı, kap hacmi ve süre kontrol değişkenleridir. Atık içermeyen bir kontrol düzeneği, gazın gerçekten atıktan kaynaklandığını göstermek için kullanılır. Sonuçlar yorumlanırken tek bir denemeden genelleme yapılmamalı, deneyler tekrarlanmalıdır.
Örnek 1. Doğal gazdan üretilen ve üretim sırasında oluşan karbon dioksitin atmosfere salındığı hidrojen hangi renkle sınıflandırılır?
Fosil yakıttan üretilen ve karbon dioksitin tutulmadan salındığı hidrojen gri hidrojendir. Karbon dioksit tutulup depolansaydı mavi hidrojen olarak sınıflandırılırdı.
Örnek 2. Bir öğrenci elma kabuğu ve patates kabuğu atıklarından elde edilen hidrojen miktarını karşılaştırmak istiyor. Deneyde hangi değişkenler sabit tutulmalıdır?
Atıkların kütlesi, sıcaklık, ortamın pH değeri, kullanılan mikroorganizma kaynağı, su miktarı, kap hacmi ve bekleme süresi sabit tutulmalıdır. Yalnızca atığın türü değiştirilmeli, toplanan gaz miktarı ölçülmelidir.
Örnek 3. Atık içermeyen kontrol düzeneğinde de az miktarda gaz toplanıyor. Bu durum sonuçların yorumunu nasıl etkiler?
Kontrol düzeneğindeki gaz, atık dışındaki kaynaklardan (örneğin mikroorganizma kaynağındaki organik maddelerden ya da havadan) gelir. Atıklı düzeneklerde ölçülen gazdan bu miktar çıkarılarak atığın gerçek katkısı değerlendirilmelidir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.