MegaSoru

1908-1918 Yılları Arasında Gerçekleşen Kitlesel Göç ve Salgınlar 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

1908-1918 Yılları Arasında Gerçekleşen Kitlesel Göç ve Salgınlar Konu Anlatımı

1908-1918 yılları arasında Osmanlı Devleti, savaşların yol açtığı kitlesel göçlerle ve salgın hastalıklarla da mücadele etti. Bu konu, söz konusu olayların nedenlerini ve etkilerini kaynaklardan inceleyerek devlet ve toplum hayatına yansımalarını değerlendirmeyi amaçlar.

Kitlesel göçler

Balkan Savaşları sonunda Rumeli’deki Müslüman ve Türk nüfusun büyük bir bölümü yerinden edildi ve Anadolu’ya göç etti. I. Dünya Savaşı sırasında ise Doğu Anadolu’da Rus ilerleyişi nedeniyle halkın bir bölümü batıya doğru göç etmek zorunda kaldı. Bu insanlar evlerini, topraklarını ve geçim kaynaklarını geride bıraktı.
Göçmenlerin barınma, beslenme ve sağlık ihtiyaçları devlete büyük bir yük getirdi. Anadolu’daki köy ve kasabalara yerleştirilen muhacirler yeni bir yaşam kurmaya çalıştı. Birçoğu yoksulluk, hastalık ve geçim sıkıntısıyla karşılaştı.

Salgın hastalıklar

Savaş yıllarında kolera, sıtma ve tifüs gibi salgın hastalıklar yayıldı. Kalabalık göç kafileleri, temiz suyun ve beslenmenin yetersizliği, cephelerde kötü hijyen koşulları hastalıkların yayılmasını kolaylaştırdı. Tifüs bit yoluyla, sıtma sivrisinekle, kolera ise kirli su ve gıda yoluyla bulaşır.
Dönemin sağlık imkânları sınırlıydı: yeterli sayıda hastane, doktor, ilaç ve aşı yoktu; bilimsel bilgiler de bugünkü düzeyde değildi. Bu nedenle salgınlar ordu, halk ve devlet açısından ağır sonuçlar doğurdu.

Devlet ve toplum hayatına etkileri

Ordu açısından salgınlar savaşçıların hastalanmasına ve cephelerde ölümlere yol açarak savaş gücünü azalttı. Halk açısından işgücü kaybı, üretim düşüşü ve yoksulluk görüldü; birçok aile dağıldı. Devlet açısından ise göçmenlerin iskânı, sağlık harcamaları ve vergi gelirlerinin düşmesi büyük bir maliyet yarattı.
Yardımlaşma ve dayanışma bu yıllarda özellikle önemliydi. Hilal-i Ahmer (Kızılay) ve halkın bağışları, muhtaç insanlara ulaşmaya çalıştı. Muhtaç insanlara yardım etmek ve ülkede yaşanan göç ve salgın durumlarında dayanışma faaliyetlerine katılmak toplumsal sorumluluktur.

Kaynakları yorumlamak ve günümüzle karşılaştırma

Bu konuda birinci el kaynaklar (dönemin mektupları, anıları, resmî belgeleri, fotoğrafları) ve ikinci el kaynaklar (sonradan yazılan incelemeler) birlikte kullanılır. Kaynaklarda verilen bilgiler tablo, diyagram ya da grafiğe dönüştürülürken anlam bozulmamalı, bağlam korunmalıdır.
Günümüzdeki göç ve salgınlarla karşılaştırma yapılabilir: bugün daha gelişmiş sağlık hizmetleri, aşılar ve haberleşme olanakları vardır; buna karşılık göçmenlerin barınma ve uyum sorunları ile salgınların toplumsal etkileri hâlâ benzer biçimde yaşanabilmektedir. Dönemin koşulları gözetilerek çıkarım yapılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Savaş yıllarında salgınların yayılmasını kolaylaştıran iki etkeni yazınız.

Kalabalık göç kafileleri ve cephelerdeki kötü hijyen koşulları (ayrıca temiz su ve beslenme yetersizliği, sağlık imkânlarının sınırlılığı).

Örnek 2. Kitlesel göçün devlete getirdiği üç maliyeti yazınız.

Barınma ve iskân masrafları, beslenme ve sağlık harcamaları ve göçle birlikte üretimin düşmesi nedeniyle vergi gelirlerinin azalması.

Örnek 3. Bir öğrenci dönemin birinci el kaynağı olarak bir göçmenin anılarını, ikinci el kaynak olarak ise sonradan yazılmış bir araştırmayı kullanıyor. İki kaynağın farkı nedir?

Anılar olayı yaşayan kişinin kendi gözlemidir ve birinci el kaynaktır; sonradan yazılan araştırma ise olayı sonradan inceleyenin yorumudur ve ikinci el kaynaktır. Birincisi doğrudan bilgi verir ama kişisel olabilir; ikincisi daha geniş bakar ama yorum içerir.

Özetle

  • Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı Anadolu’ya büyük göçlere yol açmıştır.
  • Kolera, sıtma ve tifüs bu dönemin başlıca salgınlarıdır; dönemin sağlık imkânları sınırlıydı.
  • Göç ve salgınlar ordu, halk ve devlet açısından ağır insani ve ekonomik sonuçlar doğurmuştur.
  • Yardımlaşma ve dayanışma kriz dönemlerinde toplumsal sorumluluktur.
  • Birinci ve ikinci el kaynaklar birlikte kullanılır; günümüzdeki göç ve salgınlarla karşılaştırma yapılabilir.

1908-1918 Yılları Arasında Gerçekleşen Kitlesel Göç ve Salgınlar — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Balkan Savaşları sırasında yerinden ayrılıp Osmanlı'nın elinde kalan bölgelere gelen insanlar için kaynaklarda sık kullanılan "muhacir" sözcüğü neyi belirtir?
ACephe komutanını
BSağlık bütçesini
CGöç eden kişiyi
DGümrük memurunu
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Muhacir göç eden kişi anlamındadır. Bir kayıttaki kullanımın kapsamı, dönem ve bağlam dikkate alınarak ayrıca belirlenmelidir.
2Kolay
Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı sırasında hasta ve yaralılara, ayrıca ihtiyaç içindeki göçmenlere yardım eden kurum hangisidir?
AMeclis-i Ayan
BHilâl-i Ahmer Cemiyeti
CDüyûn-ı Umûmiyye İdaresi
DSanayi-i Nefise Mektebi
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Hilâl-i Ahmer bu dönemde askerî ve sivil yardım faaliyetlerinde bulundu. Diğer kurumların temel görevleri farklıdır.
3Orta
Balkan savaşları sırasında saldırılar, toprak kayıpları ve güvenlik kaygıları çok sayıda insanın yurdunu terk etmesine yol açtı. Göçü yalnız ücret arayışıyla açıklamak neden yetersizdir?
AHareketin zorlayıcı savaş ve güvenlik koşullarını dışladığı için
BGöç sırasında ailelerin hiçbir ekonomik ihtiyaç duymaması nedeniyle
CYer değiştirenlerin hepsinin aynı mesleği bırakması nedeniyle
DSınır değişince bütün nüfusun aynı anda aynı yere gitmesi nedeniyle
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Can güvenliği ve savaş baskısı temel etkenler arasında bulunabilir. Geçim ihtiyacının doğması göç kararını yalnız iş arayışına indirgemeyi haklı kılmaz.
4Orta
Balkanlardan gelenler yanında 1916 Rus ilerlemesi sırasında Doğu Anadolu'dan iç bölgelere geçen siviller de vardı. Bu iki hareket nasıl ayrılmalıdır?
AAynı savaş çağında yaşandıkları için çıkış bölgeleri önemsiz sayılmalıdır.
BHer ikisine de doğudan batıya aynı güzergâhta gerçekleşmiş tek kafile denmelidir.
CÜlke içinde yer değiştirenlerin göç deneyimi bulunmadığı kabul edilmelidir.
DBaşlangıç yerleri ve sınır ilişkileri incelenerek dışarıdan gelişle ülke içindeki yer değiştirme ayırt edilmelidir.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Göçlerin çıkış noktası, yönü ve egemenlik sınırları farklı olabilir. Günümüzdeki hukuki etiketler geçmiş kayıtlara denetimsiz aktarılmadan bağlam korunmalıdır.
5Zor
KoleraGüvenli su ve yiyecekSalgın tifüsVücut biti, giysi ve toplu barınmaSıtmaSivrisineklerle ilişkili bulaşma
Bir dönem incelemesinde kolera için su denetimi, salgın tifüs için giysi temizliği, sıtma için sivrisineklerle mücadele çalışmaları anlatılıyor. Hangi sonuç uygundur?
ASalgınlarla mücadelede aynı yöntemin bütün hastalıklara yeterli olduğu varsayılmamalıdır.
BGiysi temizliği yapılması su denetimini her durumda gereksiz kılar.
CSıtma görüldüğünde hastaların tamamının kirli su içtiği kabul edilmelidir.
DÜç hastalık aynı dönemde görüldüğünden hepsinin taşıyıcısı aynıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Kolera, salgın tifüs ve sıtmanın bulaşma ilişkileri farklıdır. Tedbirleri karşılaştırırken hastalığın niteliği ve dönemin imkânları birlikte korunmalıdır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular