MegaSoru

1908-1918 Yılları Arasında Osmanlı Devleti’nde Meydana Gelen Siyasi ve Askerî Gelişmeler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

1908-1918 Yılları Arasında Osmanlı Devleti’nde Meydana Gelen Siyasi ve Askerî Gelişmeler Konu Anlatımı

1908-1918 yılları Osmanlı Devleti’nin art arda savaşlarla ve siyasi çalkantılarla karşılaştığı bir dönemdir. Bu konu, dönemin başlıca siyasi ve askerî gelişmelerinin neden ve sonuçlarını, dönemin koşulları içinde değerlendirmeyi ve günümüze yansımalarını açıklamayı amaçlar.

II. Meşrutiyet’in ilanı ve iç siyasi olaylar

II. Meşrutiyet 1908’de ilan edildi; Kanun-ı Esasi yeniden yürürlüğe girdi ve meclis tekrar açıldı. Bu gelişmede İttihat ve Terakki Cemiyeti etkili oldu. Meşrutiyetin ilanı yeni umutlar doğurdu ancak siyasi çekişmeler de arttı.
31 Mart Olayı (1909), meşrutiyet karşıtı bir ayaklanma olarak İstanbul’da çıktı; Selanik’ten gelen Hareket Ordusu olayı bastırdı ve II. Abdülhamid tahttan indirildi. Bâbıâli Baskını (1913) ile İttihat ve Terakki Cemiyeti yönetimde belirleyici hâle geldi. Bu olaylar ordunun ve siyasetin birbirine karıştığı bir dönemin başladığını gösterir.

Trablusgarp ve Balkan Savaşları

Trablusgarp Savaşı’nda (1911-1912) İtalya Libya’yı işgal etti; Osmanlı deniz yoluyla destek gönderemedi ve bölgedeki direniş sınırlı subay ve gönüllülerle yürütüldü. Savaş sonunda Trablusgarp ve Bingazi İtalya’ya bırakıldı.
Balkan Savaşları’nda (1912-1913) Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ Balkan Birliği oluşturarak Osmanlı’ya saldırdı. Osmanlı Balkanlar’daki topraklarının büyük bölümünü kaybetti; ardından müttefikler arası anlaşmazlıkla çıkan ikinci savaşta Edirne geri alındı. Bu savaşlar sonucunda Rumeli’den Anadolu’ya büyük göçler yaşandı.

I. Dünya Savaşı süreci ve önemli cepheler

Osmanlı Devleti 1914’te I. Dünya Savaşı’na Almanya’nın yanında girdi. Savaşın nedenleri arasında Osmanlı’nın dış tehditlere karşı bir müttefik arayışı ve Almanya ile kurulan ilişkiler vardır.
Örnek olay ve kişilerin yaşantılarıyla bu dönem kavranabilir. Sarıkamış Harekâtı’nda (1914-1915) ağır kış koşulları nedeniyle çok sayıda asker hayatını kaybetti. Çanakkale’de (1915) Osmanlı birlikleri düşman donanmasını ve çıkarma kuvvetlerini durdurdu; Mustafa Kemal bu cephede öne çıktı. Kûtül’amâre’de (1916) İngiliz kuvvetleri kuşatılarak teslim olmaya zorlandı. Medine Müdafaası’nda Fahreddin Paşa uzun süre direndi. Kafkas İslam Ordusu 1918’de Bakü’yü kurtardı. Bu olaylarda, koşulların ağırlığına rağmen ülkenin bağımsızlığı için fedakârlık yapıldığı görülür.

Sevk ve İskân Kanunu ve sonuçların günümüze etkisi

Sevk ve İskân Kanunu (1915), savaş koşullarında güvenlik gerekçesiyle Doğu Anadolu’daki bazı Ermeni nüfusun başka bölgelere yerleştirilmesini düzenledi. Bu uygulama sonraki yıllarda siyasi iddialara konu oldu; tarihsel olayların kaynaklara dayanarak ve dönemin koşulları içinde değerlendirilmesi gerekir.
Dönemin sonuçlarının bir kısmı günümüze de uzanır. I. Dünya Savaşı sonunda Osmanlı’nın yenilmesiyle imparatorluk toprakları paylaşıldı. Ege Denizi’ndeki adaların durumu, Batı Trakya Türklerinin sorunları ve bazı asılsız iddiaların kökeni bu dönemin sonuçları arasında anılır. Olayları dönemin koşullarından koparmadan, kaynaklara dayanarak açıklamak gerekir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. II. Meşrutiyet’in ilanı, Trablusgarp Savaşı ve Sarıkamış Harekâtı’nı tarih şeridinde sıralayınız.

II. Meşrutiyet’in ilanı (1908), Trablusgarp Savaşı (1911-1912), Sarıkamış Harekâtı (1914-1915).

Örnek 2. Balkan Savaşları’nın Osmanlı toplumuna iki etkisini yazınız.

Balkanlar’daki toprakların büyük bölümü kaybedilmiş ve Rumeli’den Anadolu’ya büyük göçler yaşanmıştır; bu da iskân ve ekonomik sorunları artırmıştır.

Örnek 3. Çanakkale’deki direnişin ülke açısından önemini açıklayınız.

Düşman donanmasının ve çıkarma birliklerinin durdurulması İstanbul’un ve Boğazlar’ın savunulmasını sağlamış, Osmanlı’nın savaşa devam edebilmesine imkân tanımış ve ülkenin bağımsızlığı için yapılan fedakârlığın simgesi olmuştur.

Özetle

  • II. Meşrutiyet 1908’de ilan edilmiş; 31 Mart Olayı ve Bâbıâli Baskını iç siyasi gelişmelerdir.
  • Trablusgarp ve Balkan Savaşları Osmanlı’nın topraklarını kaybetmesine ve büyük göçlere yol açmıştır.
  • I. Dünya Savaşı’nda Sarıkamış, Çanakkale, Kûtül’amâre, Medine ve Bakü önemli olaylardır.
  • Sevk ve İskân Kanunu savaş koşullarında çıkarılmış, sonrasında siyasi iddialara konu olmuştur.
  • Anahtar kavramlar: bloklaşma, darbe, fırka, komita, mütareke, müttefik.

1908-1918 Yılları Arasında Osmanlı Devleti’nde Meydana Gelen Siyasi ve Askerî Gelişmeler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
1908'de anayasal düzenin ve meclis çalışmalarının yeniden işlerlik kazanmasıyla başlayan dönem hangi adla anılır?
AI. Meşrutiyet
BLale Devri
CII. Meşrutiyet
DTanzimat Dönemi
Çözümü göster
Doğru cevap: C
1908'de başlayan anayasal dönem II. Meşrutiyet'tir. İlk anayasal düzen 1876'ya; diğer seçenekler daha önceki farklı dönemlere aittir.
2Kolay
1911'de Trablusgarp ve Bingazi'yi işgal etmek üzere Osmanlı Devleti'ne savaş açan devlet hangisidir?
ABulgaristan
Bİtalya
CRusya
DAvusturya-Macaristan
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Trablusgarp Savaşı Osmanlı Devleti ile İtalya arasında gerçekleşti. Diğer devletler dönemin farklı mücadelelerinde rol aldı.
3Orta
1909 değişiklikleriyle hükümetin meclise karşı sorumluluğu güçlendirilip padişahın yetkileri sınırlandı. Bu durum hangi gelişmeye işaret eder?
AParlamentonun yürütme karşısındaki denetim konumunun güçlenmesine
BYürütmenin meclisten bağımsızlığının artırılmasına
CHanedanın kaldırılıp cumhuriyetin kurulmasına
DMeclisin yalnız padişahın atadığı üyelerden oluşmasına
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Değişiklikler meşruti yönetim içinde meclisin rolünü artırdı. Hükümetin sorumluluğunun güçlenmesi saltanatın aynı tarihte kaldırıldığı anlamına gelmez.
4Orta
II. Meşrutiyet'in ilk döneminde siyasi örgütlenme ve basın faaliyetleri canlandı. Bu bilgi tek başına hangi iddiayı doğrulamaz?
AYönetim tartışmalarının basında görünür olabildiğini
BSiyasi grupların toplumsal destek arayabildiğini
CFarklı görüşlerin kamuoyuna ulaşma imkânının genişlediğini
DSiyasi rekabetin her koşulda baskı ve çatışmadan uzak işlediğini
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Örgütlenme ve yayın imkânlarının genişlemesi önemlidir; fakat bu durum bütün dönemde özgür ve sorunsuz bir siyasal hayat sürdüğünü kanıtlamaz.
5Zor
Trablusgarp'ta direniş sürerken İtalya savaşı Ege'ye taşıdı; 1912'de Balkan Savaşı da başladı. Osmanlı'nın Uşi barışını kabulünü değerlendirirken hangi açıklama daha uygundur?
ADirenişin durumu yanında birden fazla alandaki baskı ve kaynak ihtiyacını birlikte ele almak
BYalnız yerel direnişin varlığından hareketle barışın hiçbir gerekçesi olamayacağını söylemek
CBarış yapıldığı için Trablusgarp'ta daha önce hiç savunma olmadığını kabul etmek
DBalkan Savaşı başlayınca İtalya'yla mücadelenin sonuçlarını önemsiz saymak
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Barış kararı yalnız tek bir muharebenin sonucuyla açıklanamaz. Yeni savaş ve Ege'deki baskı, Osmanlı'nın kaynak ve önceliklerini etkiledi.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular