Çözümü göster
Çember çizmek için merkezi yerleştirmek ve eşit uzaklıktaki noktaları belirlemek gerekir. Bunu yapmak için pergel en uygun araçtır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bu konu, geometrinin temel taşlarını oluşturan nokta, doğru, doğru parçası, ışın, açı, çember ve dikme gibi temel geometrik kavramları tanımayı ve bunların çizimini öğrenmeyi amaçlar. Bu kavramların ne olduğunu ve nasıl çizileceğini bilmek, günlük yaşamdaki birçok nesnenin ve yapının anlaşılması için çok önemlidir.
Nokta, konum belirtmek için kullandığımız, boyutu ve alanı olmayan geometrik bir fikirdir. Defterinize kaleminizi hafifçe dokundurduğunuzda bir nokta oluşturmuş olursunuz.
Doğru ise iki ucu sonsuza kadar uzayan, düz ve kalınlığı olmayan bir çizgidir. Doğruyu çizmek için cetvel kullanılır ancak uçlarının herhangi bir yerde bitmediğini gösteren ok işaretleriyle çizilir. Matematikte onu harflerle (örneğin doğru $AB$) ile gösteririz.
Doğru parçası, başlangıcı ve sonu belli olan, düz bir çizgidir. Cetvel yardımıyla iki nokta arasında çizilir ve bu iki nokta doğru parçasının uç noktalarıdır. Mesela doğru parçası $AB$, $A$ ve $B$ noktaları arasında kalan kısmı gösterir.
Işın ise bir noktadan başlamış ve bir tarafa sonsuza kadar uzamış düz bir çizgidir. Başlangıç noktasını belirtmek için bir harf kullanılır, diğer ucu okla gösterilir. $AB$ ışını, $A$ noktasından başlayıp $B$'ye ve onun ötesine sonsuza dek uzar.
Açı, aynı noktadan çıkan iki ışının oluşturduğu açıklıktır. Açının başlama noktasına köşe denir. Açıları açıölçer ile ölçebilir ve çizebiliriz.
Çember, bütün noktaları bir merkeze eşit uzaklıkta olan kapalı bir eğridir. Çember çizmek için pergel kullanılır: pergelin sivri ucu merkeze konur, kalemli ucu istenen yarıçap uzunluğuna ayarlanır ve pergel döndürülür.
Bir doğruya, üzerindeki ya da dışındaki bir noktadan dik açıyla (yani $90^\circ$ ile) kesişen doğruya dikme denir. Cetvel ve gönye kullanarak dik çizgiler çizebiliriz. Gönye, dik açıyı çizmek için en uygun araçtır.
Temel geometrik çizimleri yaparken cetvel (düz çizgi çizmek için), gönye (dik açı çizmek için), açıölçer (açı çizmek ve ölçmek için) ve pergel (çember çizmek için) kullanılır. Günümüzde çizimleri bilgisayar, tablet veya akıllı tahtalar yardımıyla dijital olarak da rahatlıkla yapabiliriz. Hangi şekil için hangi aracı kullanacağımızı bilmek çizimleri doğru yapmak için gereklidir.
Örnek 1. Bir noktadan geçen ve sonsuza kadar iki yönde uzayan bir doğru çizmek istiyorsun. Hangi aracı kullanırsın ve nasıl çizersin?
Önce noktayı işaretlersin. Cetvelini noktadan geçirerek her iki tarafa da uzun çizgiler çizersin. Her iki ucuna da ok işareti koymayı unutma. Bu işlemi cetvel ile yapmalısın çünkü cetvel doğru ve düz bir çizgi çizmene yardımcı olur.
Örnek 2. $A$ ve $B$ noktaları arasındaki doğru parçasını çizmek istiyorsun. Ne yaparsın?
İlk önce deftere $A$ ve $B$ isimli iki nokta işaretlersin. Cetveli bu noktalara yerleştirip noktalar arasına düz bir çizgi çizersin. Bu çizgi $AB$ doğru parçası olur. Doğru parçası olduğu için uçlarına ok işareti koymana gerek yoktur.
Örnek 3. $C$ noktasından geçen ve $d$ doğrusuna dik olan bir doğru çizmek istersen hangi aracı ve nasıl kullanırsın?
Önce $d$ doğrusunu cetvelle çizersin ve $C$ noktasını işaretlersin. Gönyenin dik açılı köşesini $d$ doğrusuna dayayarak $C$ noktasından geçen bir doğru çizersin. Böylece $C$ noktasından $d$ doğrusuna dikme çizmiş olursun.
Örnek 4. Bir çember çizmek için ne yaparsın?
Önce çemberin merkez noktası olan $O$’yu işaretlersin. Pergelin sivri ucunu $O$ noktasına koyarsın, kalemli ucu istediğin uzaklığa (yarıçap uzunluğuna) ayarlarsın. Pergeli döndürünce merkezden eşit uzaklıkta noktalar çizilir ve çember oluşur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.