MegaSoru

Sayı ve Şekil Örüntüleri 81 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Sayı ve Şekil Örüntüleri Konu Anlatımı

Sayı ve şekil örüntüleri, belirli bir kurala göre düzenlenen sayı veya şekil dizileridir. Bu örüntülerdeki kuralları bulmak ve genellemek, matematikte düşünme becerilerimizi geliştirir. Günlük hayatta da düzenli bir yapıyı anlamak veya tahmin etmek için örüntüleri kullanırız.

Örüntü Nedir?

Örüntü, tekrar eden veya belirli bir kurala bağlı olarak ilerleyen sayı ya da şekil sırasıdır. Sayı örüntüsünde sayılar bir düzene göre artar, azalır veya farklı bir ilişkiyle sıralanır. Şekil örüntüsünde ise şekiller belli bir düzene göre tekrarlanır veya değişir.

Örüntü Kuralı ve Varsayımda Bulunmak

Bir sayı veya şekil örüntüsünde, dizinin nasıl ilerlediğini anlamak için örüntünün kuralını bulmamız gerekir. Bunun için dizideki terimler arasındaki ilişkiyi inceleyip bir varsayımda bulunuruz. Örneğin bir sayı dizisinde her terim bir öncekine 3 eklenerek oluşuyorsa, kuralı 'her seferinde 3 eklenir' şeklinde varsayabiliriz.

Genelleme ve Doğrulama

Örüntünün kuralını bulduktan sonra, bu kuralı genelleyerek herhangi bir terim için uygulanıp uygulanmadığını sınarız. Birden fazla terimi bu kurala göre hesaplar ve mevcut dizinin gerçekten bu kurala uyup uymadığını kontrol ederiz. Sözlü açıklamaların yanında sembolik olarak (örneğin n'inci terimi göstererek) da bu genel kuralı gösterebiliriz.

Kuralın Geçerliliğini ve Kullanışlılığını Değerlendirmek

Bulduğumuz kuralın gerçekten örüntüdeki tüm terimlerde işlediğini görmek için farklı örnekler üzerinde deneriz. Ayrıca, aynı yöntemin veya kuralın benzer diğer örüntülerde de kullanılıp kullanılamayacağına bakarız. Böylece, kuralımızın geçerli ve kullanışlı olup olmadığını anlayabiliriz.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Sayı örüntüsünde sırasıyla 2, 4, 6, 8, ... sayılarını görüyoruz. 6. terimi bulunuz ve kuralı açıklayınız.

Örüntüdeki sayılar arasında 2 fark var: 4 - 2 = 2, 6 - 4 = 2, 8 - 6 = 2. Bu nedenle her terime 2 ekleniyor. 5. terim 8 + 2 = 10, 6. terim 10 + 2 = 12 olur. Örüntünün kuralı: 'Her seferinde 2 eklenir.'

Örnek 2. Bir şekil örüntüsünde önce 1 üçgen, sonra 2 üçgen, sonra 3 üçgen şeklinde diziliyor. Bu örüntünün 5. adımında kaç üçgen olur?

Dizideki her adımda üçgen sayısı birer birer artıyor. 1. adımda 1, 2. adımda 2, 3. adımda 3, 4. adımda 4 üçgen var. Buna göre 5. adımda 5 üçgen olur. Kural: 'Adım sayısı kadar üçgen var.'

Örnek 3. Bir sayı örüntüsü şöyle: 5, 10, 20, 40, ... Bu örüntünün kuralını bulunuz ve 5. terimi hesaplayınız.

Her terim bir öncekinin 2 katı. 5 → 10 (5 × 2), 10 → 20 (10 × 2), 20 → 40 (20 × 2). 4. terim 40, 5. terim 40 × 2 = 80 olur. Kural: 'Her terim bir öncekinin 2 katı.'

Örnek 4. Aşağıdaki sayı örüntüsünün hangi kurala göre ilerlediğini belirleyiniz: 12, 11, 10, 9, ... 7. terimi bulunuz.

Her terim bir öncekinden 1 çıkarılarak oluşmuş: 12 - 1 = 11, 11 - 1 = 10, 10 - 1 = 9. 4. terim 9, 5. terim 8, 6. terim 7, 7. terim 6 olur. Kural: 'Her seferinde 1 çıkarılır.'

Özetle

  • Örüntü, belli bir kurala göre ilerleyen sayı veya şekil sıralamasıdır.
  • Örüntüdeki terimler arasındaki ilişkiyi bulmak için diziyi dikkatle incelemek gerekir.
  • Kuralı bulduktan sonra, diğer terimler için de uygulanıp uygulanmadığını kontrol ederek doğrulamamız gerekir.
  • Bulduğumuz kuralı hem sözel hem de sayılar ile açıklamalıyız.
  • Kuralımızın geçerli ve kullanışlı olduğundan emin olmak için başka örnekler üzerinde de deneme yapmalıyız.

Sayı ve Şekil Örüntüleri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir sayı örüntüsünde ilk üç terim şöyledir: 4, 7, 10, ... Buna göre, bu örüntünün 5. terimi kaçtır?
A$15$
B$19$
C$16$
D$17$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Örüntüdeki ardışık terimler arasındaki farkı inceleyelim: $7 - 4 = 3$, $10 - 7 = 3$. Yani her terim bir önceki terime 3 eklenerek elde ediliyor. 4. terim $10 + 3 = 13$, 5. terim ise $13 + 3 = 16$ olur. Cevap: $16$
2Kolay
Bir sayı örüntüsünde ilk terim 8, ikinci terim 10 ve üçüncü terim 12'dir. Bu örüntüdeki $n$'inci terim nasıl bulunur?
A$8 \times n$
B$8 - n$
C$8 + (n-1) \times 2$
D$8 + n$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Her terimde iki artış olduğunu görüyoruz: $10 - 8 = 2$, $12 - 10 = 2$. Yani $n$'inci terim $8 + (n-1) \times 2$ ile bulunur. Cevap: $8 + (n-1) \times 2$
3Orta
Bir sayı örüntüsünde ilk üç terim sırasıyla 6, 11 ve 16'dır. Emir, "Her terimi kendisinden önce gelen terime 5 ekleyerek buluruz" şeklinde bir kural önermiştir. Bu kural, verilen terimler için doğru mudur?
AKural bir yerde doğru, bir yerde yanlış olur.
BHayır, ilk terimde kural sağlanmaz.
CHayır, son terim kuralı sağlamaz.
DEvet, verilen terimler için doğrudur.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Terimleri inceleyelim: İlk terim 6. 6'ya 5 eklersek 11 olur; bu ikinci terime eşittir. 11'e 5 eklersek 16 olur; bu da üçüncü terime eşittir. Yani örüntünün her terimi bir önceki terime 5 eklenerek bulunmuş. Dolayısıyla Emir'in verdiği kural doğrudur. Cevap: Evet, doğrudur.
4Orta
Bir sayı örüntüsünün ilk 3 terimi 5, 8 ve 11’dir. Asya, örüntü için “Her terimi önceki terime 3 ekleyerek bulabiliriz” diye bir kural önermiştir. Bu kural, verilen örüntüdeki terimlerin bulunmasında kullanılabilir mi?
AHayır, üçüncü terim farklı bir kural gerektirir.
BEvet, bu kural ile verilen tüm terimler bulunabilir.
CHayır, çünkü ikinci terim bu kuralla elde edilemez.
DHayır, kural sadece ilk terimde geçerli olur.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
İlk terim 5'tir. 5’e 3 eklersek ikinci terimi buluruz: 5 + 3 = 8. İkinci terim 8'e de 3 eklersek üçüncü terimi buluruz: 8 + 3 = 11. Kural, verilen üç terimde de geçerlidir. Cevap: Evet, kullanılabilir.
5Zor
Aşağıda Ahmet ve Zeynep’in oluşturduğu sayı örüntüleri ve kural önerileri verilmiştir:

Ahmet’in örüntüsü: 2, 4, 8, 16
Ahmet’in önerdiği kural: “Her terimi bir öncekinin iki katı olarak bulabiliriz.”

Zeynep ise 3, 6, 9, 12 şeklinde ilerleyen bir örüntü hakkında aynı kuralı (her terimi bir öncekinin iki katı olarak bulma) uygulamak ister.

Zeynep’in bu önerisinin geçerliliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
AZeynep’in önerisi yanlıştır; örüntünün kuralı her terimi bir öncekinin üç fazlası olarak bulmaktır.
BZeynep’in önerisi doğrudur ve örüntüde kullanılabilir.
CZeynep’in önerisi her iki örüntüde de geçersizdir.
DZeynep’in önerisi kısmen doğrudur, dördüncü terimden sonra geçerli olmaz.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Ahmet’in örüntüsünde ardışık terimlerde şöyle bir ilişki var:
$4=2\times2$, $8=4\times2$, $16=8\times2$; yani her terim bir öncekinin iki katı.
Zeynep’in örüntüsü: 3, 6, 9, 12
$6=3\times2$, fakat 9=6+3 (iki katı değil), 12=9+3 (katlanmıyor). Burada her terim bir öncekinin 3 fazlası.
Zeynep’in önerdiği kural bu örüntüde geçerli değildir.
Cevap: Zeynep’in önerdiği kural yanlış olur, çünkü örüntüde terimlerin birbirine oranı sabit değildir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular