MegaSoru

Cümlede Anlatım Özellikleri 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Cümlede Anlatım Özellikleri Konu Anlatımı

Cümlede anlatım özellikleri, bir cümlede verilen mesajın açıkça mı yoksa örtülü olarak mı iletildiğini anlamamıza yardımcı olur. Hem yüzey anlamı hem de derin anlamı doğru şekilde belirlemek, okuduğumuzu daha iyi kavramamızı sağlar.

Yüzey Anlam Nedir?

Yüzey anlam, bir cümlede ya da metinde ilk okuduğumuzda anladığımız, doğrudan ve açık olarak verilen bilgidir. Yani, yazarın anlatmak istediği şeyi üstü kapalı olmadan söylediği anlamdır. Cümle ya da metni okuduğumuzda görüp anladığımız ilk mesaj yüzey anlamdır.

Derin Anlam Nedir?

Derin anlam ise, bir cümlede doğrudan söylenmeyen fakat cümledeki ipuçlarıyla çıkarabileceğimiz anlamdır. Yazar bazen düşüncelerini ya da duygularını doğrudan söylemez. Okuyucudan, bazı ifadelerden yola çıkarak gerçek mesajı ya da gizlenmiş anlamı bulmasını ister. Buna derin anlam denir.

Yüzey ve Derin Anlamın Önemi

Hem yüzey hem de derin anlamı fark etmek önemlidir. Çünkü bazı metinlerde yazar doğrudan bilgi verirken, bazılarında düşüncelerini ve duygularını saklayabilir. Bu yüzden cümleleri sadece ilk anlamıyla değil, satır aralarını da okuyarak değerlendirmek gerekir.

Cümlede Anlatım Özelliklerini Anlama Yöntemleri

Bir cümlenin yüzey anlamını bulmak için cümleyi okur ve en net olarak verilen bilgiyi belirleriz. Derin anlam için ise cümledeki ipuçlarına dikkat etmek, yazarın ne demek istediğini düşünmek gerekir. Metindeki kelime seçimleri, olayların anlatılış biçimi ve kullanılan ifadeler bize derin anlamı bulmamızda yardımcı olur.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Ali defterine bir şeyler karalıyor.

Bu cümlenin yüzey anlamı, Ali’nin defterine bir şeyler yazdığıdır. Eğer bu cümle bir hikâye içinde geçiyorsa ve Ali üzgünse, derin anlam olarak Ali’nin düşünceli ya da üzgün olduğu ve kendini ifade etmeye çalıştığı sonucunu çıkarabiliriz.

Örnek 2. Ayşe, arkadaşına gülümsedi ama gözleri doluydu.

Cümlenin yüzey anlamı, Ayşe’nin arkadaşına gülümsediği ve gözlerinin dolu olduğudur. Derin anlamı ise Ayşe’nin aslında üzgün olduğu ama arkadaşını üzmemek için gülümsediği şeklinde olabilir.

Örnek 3. Sınıfta sessizlik hakimdi.

Yüzey anlam, sınıfta kimsenin konuşmadığıdır. Derin anlam ise, öğrencilerin kaygılı veya dikkatli olduğu, önemli bir şeyin beklendiği olabilir.

Özetle

  • Yüzey anlam, bir cümlenin açıkça verdiği ilk mesajdır.
  • Derin anlam, cümlede gizli olan, ipuçlarıyla çıkarılan anlamdır.
  • Anlatım özelliklerini anlayabilmek için cümlenin hem yüzeyine hem de altına bakmak gerekir.
  • Metinleri iyi anlamak, yüzey ve derin anlamı ayırt etmeye bağlıdır.
  • Derin anlamı bulmak için cümledeki ipuçlarına ve yazarın niyetine dikkat edilmelidir.

Cümlede Anlatım Özellikleri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
“Minik köpek, sahibinin gelmesini sabırla bekliyordu.”
Aşağıdaki hangi seçenek bu cümlede ima edilen anlamı en iyi açıklar?
AKöpek acıktığı için bekliyor.
BKöpek sahibini çok seviyor ve ona değer veriyor.
CKöpek sabırsız bir hayvandır.
DKöpek dışarıda yalnız bekliyor.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Cümlede köpeğin sahibine bağlı olduğu ve onu çok önemsediği ima edilmektedir. Köpek, sabırla beklediği için sahibine karşı büyük bir bağlılık ve sevgi beslemektedir. Cümlede açıkça bu yazmasa da çıkarımla ulaşılan derin anlam budur.
Cevap: Köpek sahibini çok seviyor ve ona değer veriyor.
2Kolay
Bora uzun zamandır çalıştığı resim yarışmasında istediği dereceyi alamadı. Yine de resim yapmaktan vazgeçmedi, her gün yeni şeyler denemeye devam etti.

Aşağıdakilerden hangisi bu metnin örtük olarak verdiği ana mesajdır?
AHer gün yeni hobiler edinmek gerekir.
BYarışmalarda ödül almak kolay değildir.
CResim yapmak sabır gerektirir.
DBaşarısızlık karşısında pes edilmemelidir.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Metinde Bora'nın istediği dereyeyi alamamasına rağmen resim yapmayı bırakmaması ve çalışmaya devam etmesi anlatılıyor. Bu durumda çıkarılacak örtük mesaj, başarılı olamasa bile denemekten ve emek vermekten vazgeçmemek gerektiğidir. Cevap: Başarısızlık karşısında pes edilmemelidir.
3Orta
"Elif, sokakta top oynadıktan sonra parkta dolaştı." cümlesinin yüzey anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
AElif, top oynamayı çok seviyor.
BElif önce sokakta top oynadı, sonra parkta dolaştı.
CElif top oynarken parkı çok beğendi.
DElif, parkta arkadaşlarıyla eğlendi.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Bu cümlede Elif'in önce sokakta top oynadığı, sonra da parkta dolaştığı doğrudan ifade edilmektedir. Cümle yalnızca Elif'in yaptığı iki sıradan etkinliği anlatmaktadır. Başka bir anlam ya da ima yoktur. Cevap: Elif'in önce sokakta top oynadığı, sonra parkta dolaştığı.
4Orta
“Zeynep, sabah uyandığında pencereyi açtı.” cümlesinin yüzey anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
AZeynep, sabahları her zaman pencereyi açar.
BZeynep, sabah pencereyi açınca dışarıya bakar.
CZeynep, sabah uyanınca pencereyi açmıştır.
DZeynep, pencereyi açınca ferahladığını hisseder.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Cümlenin yüzey anlamı, Zeynep'in sabah uyandıktan sonra pencereyi açmasıdır. Bu doğrudan ve açık olarak verilmiştir. Diğer seçenekler ya çıkarım ya da ima içerir.
5Zor
Elif, kütüphaneye gittiğinde en sevdiği hikâye kitabının rafta olmadığını fark etti. Bunun yerine başka bir kitap aldı ve sayfalarını karıştırarak yeni bir maceraya yelken açtı.

Bu metni yazan kişi aşağıdakilerden hangisini amaçlamış olabilir?
AEn sevdiğimiz kitabı bulmanın her zaman kolay olmadığını belirtmek.
BKonunun sadece kitaplarla ilgili olduğunu vurgulamak.
CKütüphanede pek çok kitap olduğunu göstermek.
DYeni deneyimlere açık olmanın faydasına dikkat çekmek.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Bu metinde yazar, Elif'in beklediği kitabı bulamamasına rağmen başka bir kitap seçip okuduğunu anlatmıştır. Buradan hareketle asıl amaç, karşılaşılan hayal kırıklıklarına takılmadan yeni şeyler denemenin ve fırsatları değerlendirebilmenin önemi hakkında düşünce kazandırmaktır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular