MegaSoru

Suyun Katı ve Sıvı Hâllerinin Yoğunluğu 51 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Suyun Katı ve Sıvı Hâllerinin Yoğunluğu Konu Anlatımı

Bu konuda suyun katı hâli olan buz ile sıvı suyun yoğunluğunu, aralarındaki farkı ve bunun canlılar için neden önemli olduğunu öğreneceksin. Suyun bu eşsiz özelliği, doğadaki yaşamı doğrudan etkileyen önemli bir fen olayıdır.

Suyun Katı ve Sıvı Hâlleri

Su, doğada üç hâlde bulunur: katı (buz), sıvı (su) ve gaz (su buharı). Suyun katı hâli buz olarak bilinir ve 0 °C'de ve altında oluşur. Suyun sıvı hâli ise günlük hayatta içtiğimiz ya da kullandığımız sudur. Isı verildiğinde buz eriyerek sıvı suya dönüşür, ısı alındığında ise sıvı su donar ve buz hâlini alır.

Yoğunluk Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Bir maddenin birim hacmindeki madde miktarına yoğunluk denir. Yoğunluk, genellikle g/cm³ birimiyle ifade edilir. Bir cismin yoğunluğu, kütlesinin hacmine bölünmesi ile hesaplanır. Formül olarak: Yoğunluk = Kütle / Hacim.

Suyun Katı ve Sıvı Hâllerinde Yoğunluk Farkı

Çoğu madde katı hâlindeyken sıvı hâlinden daha yoğundur. Ancak su bu konuda istisnadır. Suyun katı hâli (buz), sıvı hâlinden daha az yoğundur. Bu nedenle buz küpleri suyun üzerinde yüzer. Sıvı suyun yoğunluğu yaklaşık 1,0 g/cm³, buzun ise yaklaşık 0,92 g/cm³'tür.

Yoğunluk Farkının Canlılar İçin Önemi

Buzun su yüzeyinde kalabilmesi, göllerin ve denizlerin üstünün kışın buzla kaplanmasını sağlar. Alt taraf donmadığı için balıklar gibi su canlıları soğuktan korunarak yaşamlarını sürdürür. Ayrıca, yüzeydeki buz tabakası yalıtıcı bir özellik gösterdiği için suyun tamamen donması engellenmiş olur. Bu özellik, kuzey ülkelerinde ve kutup bölgelerinde hayatın sürmesini sağlar.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Buzun neden suyun yüzeyinde yüzdüğünü açıklayınız.

Buzun yoğunluğu suyun yoğunluğundan daha azdır (buzun yoğunluğu 0,92 g/cm³, suyun ise 1,0 g/cm³). Yoğunluğu düşük olan maddeler yoğunluğu yüksek olan maddelerin üzerinde yüzer. Bu nedenle buz, suyun yüzeyinde kalır.

Örnek 2. 100 gram buzun kapladığı hacim ile 100 gram sıvı suyun kapladığı hacim arasında nasıl bir fark vardır?

Yoğunluğu daha az olan maddenin hacmi, kütlesi eşit olduğunda daha fazladır. Buzun yoğunluğu suya göre daha düşük olduğundan, 100 gram buz 100 gram sıvı sudan daha fazla hacim kaplar. Bu nedenle, aynı miktar buz ile suyu karşılaştırınca buz daha hacimlidir.

Örnek 3. Bir göletin yüzeyinde buz tabakası oluştuğunda, altındaki suda yaşayan balıklar yaşamlarına nasıl devam eder?

Buz sudan daha az yoğun olduğu için göletin yalnızca yüzeyinde oluşur ve suyun tümü donmaz. Alt tarafta sıvı su kalır. Bu nedenle balıklar üstteki buz tabakasına rağmen, alttaki sıvı suda yaşamlarını sürdürebilir.

Özetle

  • Su katı hâlindeyken (buz), sıvı hâlinden daha az yoğundur.
  • Buzun yoğunluğu yaklaşık 0,92 g/cm³, sıvı suyun yoğunluğu ise yaklaşık 1,0 g/cm³'tür.
  • Buz suyun üzerinde yüzer çünkü yoğunluğu sudan küçüktür.
  • Bu özellik, göllerde ve denizlerde canlıların yaşamı için gereklidir.
  • Buz tabakası yalıtıcı olduğu için alt taraftaki su tamamen donmaz ve canlılar yaşayabilir.

Suyun Katı ve Sıvı Hâllerinin Yoğunluğu — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir bardağa bir miktar su ve suyun üzerinde yüzen bir buz parçası konulmuştur. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
ABuzun yoğunluğu sudan azdır.
BBuzun ve suyun yoğunlukları aynıdır.
CBuzun suyun üzerinde yüzmesi yoğunlukla ilgili değildir.
DBuzun yoğunluğu sudan fazladır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Buz, sıvı sudan daha düşük yoğunluğa sahiptir. Yoğunluğu daha düşük olan maddeler daha yüksek olan maddelerin üzerinde yüzer. Bu nedenle buz, sıvı suyun üzerinde yüzer. Cevap: Buzun yoğunluğu sudan daha azdır.
2Kolay
Aşağıda, suyun katı ve sıvı hâllerine ait yoğunluklar verilmiştir:
Buz: 0,92 g/cm³
Sıvı su: 1,00 g/cm³
Buna göre, buzun suda yüzmesinin ana nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
AYoğunlukların buzun yüzmesiyle ilgisi yoktur.
BBuzun yoğunluğu sudan küçüktür.
CBuz ve sıvı suyun yoğunlukları eşittir.
DSıvı suyun yoğunluğu buzdan küçüktür.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Yoğunluğu daha küçük olan buz, daha yoğun olan sıvı suda yüzer. Yani, buzun suda yüzmesinin nedeni, yoğunluğunun sudan küçük olmasıdır. Cevap: Buzun yoğunluğu sudan küçüktür.
3Orta
Kışın soğuk geçen bölgelerde göllerin yüzeyi donar ve gölün üzeri buz tabakası ile kaplanır. Buzun sıvı sudan daha düşük yoğunlukta olması canlılar için aşağıdaki durumlardan hangisini sağlar?
ABuz batıp suyun dibini kaplar, canlıların hareketini kısıtlar.
BBuz yüzeyde kalarak altta sıvı suyun donmasını engeller ve canlılar yaşamlarını sürdürebilir.
CYoğunluk farkı canlılar için herhangi bir değişikliğe neden olmaz.
DSuyun tamamı donarak gölde canlı yaşamını durdurur.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Buz, sıvı sudan daha düşük yoğunluğa sahip olduğu için gölün yüzeyinde yüzer ve alttaki su donmadan sıvı halde kalır. Böylece gölün derinliklerinde balıklar ve diğer su canlıları yaşamlarını sürdürebilir. Buz tabakası bir yalıtkan görevi görerek alttaki suyun donmasını engeller.
Cevap: Buz sayesinde gölün alt kısmındaki canlılar hayatta kalabilir.
4Orta
Bir öğrenci "Buzun suda batmayıp yüzmesi, kışın göllerdeki tüm canlıların donmasını engeller." demiştir. Bunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
ABuz çözündüğünde sudaki tuz oranını artırır.
BBuzun hacmi suya göre çok daha küçüktür.
CBuzun yoğunluğu suya göre daha az olduğu için yüzeyde kalır ve alttaki su donmaz.
DSuyun sıcaklığı yoğunluğundan etkilenmez, canlıların yaşaması sadece sıcaklığa bağlıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Buzun yoğunluğu sıvı sudan daha küçük olduğu için buz gölün yüzeyinde yüzer. Bu buz tabakası altındaki suya bir yalıtım katmanı oluşturur; alt su daha sıcak kalır ve tamamen donmaz. Böylece su canlıları donmaktan korunur.
Cevap: Katı halindeki buzun, sıvı sudan daha az yoğun olup yüzmesiyle yüzeyde yalıtkan bir tabaka oluşturmasıdır.
5Zor
Kışın çok soğuk havalarda göllerin yüzeyi buz ile kaplanır, ancak gölün derinlerinde su sıvı halde kalmaya devam eder. Bu durumun temel nedeni ve bunun gölde yaşayan balıklar için taşıdığı yaşamsal önem aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak açıklanmıştır?
ATüm göl birden donar, canlılar donmuş buzun içinde uykuya geçer ve zarar görmez.
BBuzun yoğunluğu sıvı sudan düşük olduğu için suyun üstünde yüzer ve alttaki su donmaz, canlılar yaşamını sürdürür.
CSıvı suyun yoğunluğu buzdan küçük olduğu için buz üstte kalır ve bu, canlıların besin bulmasını kolaylaştırır.
DBuzun yoğunluğu sıvı sudan fazla olduğu için dibe batar ve canlılar için yaşam alanı oluşturur.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Suyun katı hali olan buzun yoğunluğu, sıvı halinden daha düşüktür. Bundan dolayı gölün üzerinde oluşan buz tabakası suyun üzerinde yüzer. Böylece buz sadece gölün üst kısmında bir tabaka oluşturur ve altındaki su sıvı kalır. Bu durum, soğuk havalarda bile gölün tabanında suyun donmasını önler ve balıklar ile diğer su canlıları yaşamlarını devam ettirir. Cevap: Buz suyun üstünde yüzerek altındaki suyun donmasını engeller ve canlıların yaşamını sürdürmesini sağlar.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular