Çözümü göster
Yoğunluk, kütlenin hacme bölünmesiyle bulunur. $\text{Yoğunluk} = \frac{60}{30} = 2$ g/cm³ olur. Doğru önerme: Taş parçasının yoğunluğu 2 g/cm³'tür.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Yoğunluk, maddelerin birim hacmindeki madde miktarını ifade eder ve maddeleri birbirinden ayırmamızda önemli bir özelliktir. Günlük hayatta maddelerin batıp batmadığını veya karışıp karışmadığını anlamak için yoğunluk bilgisinden yararlanırız.
Yoğunluk, bir maddenin birim hacmindeki kütlesinin ölçüsüdür. Yoğunluk, genellikle $d$ harfi ile gösterilir ve şu formülle hesaplanır: $d = \frac{m}{V}$. Burada $m$ kütleyi (gram), $V$ ise hacmi (santimetreküp) ifade eder. Yoğunluğun birimi ise genellikle gram/santimetreküp (g/cm³) olarak kullanılır.
Bir maddenin yoğunluğu, o maddeye özgüdür ve saf maddelerde sabittir. Aynı ortamda bulunan iki farklı saf maddenin yoğunlukları genellikle farklıdır. Bu sayede yoğunluk, maddelerin ayırt edilmesinde önemli bir kriterdir. Örneğin; suyun yoğunluğu 1,0 g/cm³ iken, demirin yoğunluğu yaklaşık 7,8 g/cm³’tür.
Bir maddenin kütlesi ile hacmi biliniyorsa, yoğunluk formülü ile kolayca hesaplanabilir. Yoğunluk hesabı yapılarak maddelerin birbirinden ayırt edilmesi veya bir maddenin suda batıp batmayacağı tahmin edilebilir. Örneğin, yoğunluğu sudan büyük olan bir madde suyun dibine batar. Yoğunluk değerleri verilmediğinde ise bilinen bilgilerden hareketle tahminlerde bulunmak mümkündür.
Farklı maddeler üzerine yapılan deneyler yoğunluk hakkında hipotezler kurulmasını sağlar. Örneğin, "Bütün metallerin yoğunluğu sudan büyüktür" şeklinde bir hipotez kurup, çeşitli metallerin yoğunlukları ölçülerek bu hipotezin doğruluğu test edilebilir. Ayrıca elde edilen verilere göre yeni tahminler yapmak veya hipotezleri düzenlemek mümkündür.
Yoğunluğun daha iyi anlaşılması için basit modeller kurulabilir. Örneğin, bir kutuya farklı miktarda bilye koyduğumuzda kutudaki bilye sayısı arttıkça yoğunluk artar. Bu model, yoğunluğun kütle ile doğru, hacim ile ters orantılı olduğunu daha iyi kavramamızı sağlar. Ayrıca yeni gözlemlerle bu model güncellenebilir.
Örnek 1. Kütlesi 60 g ve hacmi 30 cm³ olan bir maddenin yoğunluğunu hesaplayınız.
Yoğunluk formülünü kullanıyoruz: $d = \frac{m}{V} = \frac{60}{30} = 2$ g/cm³. Madde, her 1 cm³'ünde 2 g madde içerir.
Örnek 2. Yoğunluğu 0,8 g/cm³ olan bir tahta parçası suya atılırsa ne olur?
Suyun yoğunluğu 1,0 g/cm³'tür. Tahta parçasının yoğunluğu daha küçük olduğu için tahta suda yüzer.
Örnek 3. Aynı büyüklükte (hacimde) demir ve alüminyum toplarından hangisi daha ağırdır? Neden?
Yoğunlukları karşılaştırılır: Demirin yoğunluğu 7,8 g/cm³, alüminyumun ise yaklaşık 2,7 g/cm³’tür. Hacimler eşit olduğunda yoğunluğu büyük olan (demir) daha ağır olur.
Örnek 4. Elimizde 50 g cam ve 50 g su var. Hangisinin hacmi daha fazladır? Camın yoğunluğu 2,5 g/cm³, suyun yoğunluğu ise 1,0 g/cm³’tür.
Hacim bulunur: Camın hacmi $\frac{50}{2,5} = 20$ cm³, suyun hacmi $\frac{50}{1,0} = 50$ cm³. Kütleleri eşit ama suyun hacmi daha fazladır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.